| | |||||||||||||
| HUIA TANGATA KOTAHI.
haere, he karanga haere kaore ratou e pai ki te Homu Ruri pire.
IHIPA. KAIRO, HURAE 13. Ko te korero i tukua atu na kanui te mate korera i konei he parau ke, ko taua taone ko Ero. Ko nga tangata i mate he iwi heke mai ki reira no etahi motu.
WIKITORIA. MAREPANE, HURAE 14. Kua paahitia e te Whare Ariki kia hoki iho te moni ma te kawanatanga ki te £7000, mo nga mema ki te £270.
NU TAUTU WEERA. POIHAKENA, HURAE 14. E rua nga tima e tu ana i te wapu i pangaia he tainamaiti ki runga. Kotahi o aua tainamaiti he mea tuku iho i roto i te pakete. Kaore ano kia tae ki raro ka paku. I kitea e te kai whakahaere o tetahi o nga tima tetahi tainamaiti i te taha o te ahi o te tima. Kia roa atu ia e ngaro ana kua wera te wiki i te ahi, a kua pakaru taua tima. Kua tonoa e te kawanatanga mehemea ki te mau aua tangata na ratou taua mahi, ka hoatu ki te mea na ana i hopu, te moni e £250.
RUHIA. PITAPARA, HURAE 14. Kua kotahi rau tangata kua mate i te korera i tetahi o nga taone o konei.
WIWI. PARIHI, HURAE 14 Kua tae mai nga rongo kua whawhai- tia tetahi o nga taone e tata ana ki Inia e nga manuao o te Wiwi. Ko taua taone ko Panakaka (Bangkok) te ingoa, I paku mai ano nga repo o te pa o taua taone. Konga mea kua mohiotia kua mate kotahi no te Wiwi. E whakahe ana taua iwi mo te takahi a te Wiwi i ta ratou kupu kia kaua te Wiwi e tae atu reira.
KIUNIRANA. PIRIHIPANE, HURAE 15. Kua tae mai te iwi putupooro o Nui Tireni ki konei. Nui atu te manaaki o taua iwi ki a ratou i reira ko te take mo te kaha o Nui Tireni ki te awhina i a ratou i te takiwa i ngaro nei ratou i te Waipuke.
INGARANGI. RANANA, HURAE 15. Kua puta te kupu a te kawanatanga o Ingarangi mo nga manuao o te Wiwi i whawhaitia nei, kua takahia e te Wiwi te ture i whakaritea e te minita. Kei te whakarongo tupato a Ingarangi mo tenei ahua, ana tae ano nga manuao o te Wiwi ki reira.
WIWI. PAKIHI, HURAE 15. I te whawhai i Panakaka e rua tekau o te iwi kainga i mate. Ko o te Wiwi e toru nga mea i mate. E ki ana taua iwi ko te whakaparau a te Wiwi kaore ratou e haere mai ana ki te whawhai. No te po ka haere atu aua manuao i roto i te awa ki te taone. Ko tetahi o a ratou korero, kaore i whakarongo nga kapene o nga manuao ki te kupu a te minita kia kaua e haere ake aua kaipuke. E wha mano nga hoia kei reira. Ko nga manuao o nga taha e rua kei te noho tupato tonu. Kua tae atu te manuao o te Ingarihi kei reira i naianei. AMERIKA. WAHINGITANA, HURAE 13. Ki te mahara tera e tae ki te miriona pauna e ruihi i te whakakitekite nui i Tikako Amerika.
INGARANGI. RANANA, HURAE 11. Kotahi tetahi wahine no te Wiwi i ngaro ona moni £10, 000. I runga i tona pouri ka patua ona tamariki tokorua, a Kohuru ino ano hoki i a ia.
HAINA. HONGOKONGO, HURAE 7. I tetahi waipuke nui i konei, kotahi tekau mano nga tangata i mate i te wai. Kotahi tetahi kaipuke o nga Haina- mana i wera i te ahi. konga tangata i mate i te rerenga ki roto i te wai.
Tinihangatanga i tetahi Kawana
I te Tima e hari ana i tetahi Kawana ki Haina, ka korero atu taua Kawana ki nga Rangatira o taua Tima, ka kii, toku tino hiahia kia mau i au he mango, ka ku atu te Mete ote Tima, taihoa kia tae tatou kite wahi e tu ai tatou, ko taua wahi te tino kaianga mango, he tini- hanga noaiho tenei nate Mete, ia ratou i u atu ai, ka makaia e te Kawana tona aho ki ro wai, ka haere ia kite kai, i aia e kai ana, kua whakahaua e te Mete tetahi tangata kia tapahia tetahi Tapo- rena, kia rite kite ahua ote mango, ka hoatu i etahi mea ki roto kia toimaha ai, ka mahia, ka mutu te mahi ka tonoa ete Mete tetahi u nga Heramana ki te mau i taua mango, ka whakamautia kite matau kua whakaritea e te Heramana raua ko Te Mete kia mau te Kawana kite ahu mana e tahu he mati ka kumekume ai e te Heramana te aho, ite mea hoki he pu kaore te Kawana i kite atu ite Hera- mana i runga i tona Poti. Ka tae mai te Kawana ka mau ki tona aho ka tahuna e te Mete te Mati. Ka Kumekume te Heramana ite ahu, kakaranga te Kawana kua mau, kua mau, he mango tino nui ina hoki te kaha ki e kumekume kua tae atu hoki te mete me tona Pu ka kukume raua ko te Kawana i ta raua mango me te korero tonu o te Kawana he mango nui ina te toimaha, ka tae mai ki te taha ote Tima, ka puta mai ki waho ote wai, ka mea te Mete kia puritia e te Kawana kia puhia e ia, puhia ana, ka kumea mai ki runga tima, ka kii atu Te Mete kia waiho i reira takoto ai kia awatea whakaae ana te Kawana haere ana ki tona moenga, kihai rawa i moe ka awatea ka haere mai te Kawana ka titiro e kua Tinihangatia ahau. Hoki ana ki tona kainga i Haina, koia hoki te Kawana o reira, Perehitia ana e ia kite nupepa, hoi ko tona korero kua raru au ite Pakeha.
TIRITI O WAITANGI. Kua whakaturia he komiti i Akarana hei kohi moni, mote mahi ite ahua ote Tiriti o Waitangi, kote nui ote ahua e mahia ana e rua te kau putu te roa, te kau ma rima putu te whanui, ko taua ahua, kote haina tanga ite Tiriti ko nga tangata kua kohi, ko Te kawana o Nui Tireni, ko te Kawana o Whitii, ko Hori Kerei, ko Te Taute, ko Ta W. Pura, me te Paranihi ko nga tangata e kohi ana i te moni kotahi pauna kotahi Hereni, ka hoatu tetahi ahua pakupaku mana, ko te ahua nui ka whakanohia ki roto ite Raipere ote whare Paremata. He nui nga tangata maori kua kohi, mehemea e hiahia ana etahi tangata kite kohi, me whakaatu kia H. T. Keepa (Kemp), Hekeretari, Akarana. Continued from page 7. us. For this reason, we held large meetings represented by both Islands, a Bill was drawn up and passed, that is the Bill with the Petition attached lying before you for perusal, it is our wish that you should use your influence, and endeavor to grant us such privileges which we have so long been deprived off, we also desire you to mention this, in your speech to the House, we have also interviewed the Hon. Mr Cadman to this effect. H. Tomoana also spoke and saidWe. who are present, are descendants of those Chiefs who signed the Act of 1835 and the Treaty of Waitangi of 1840 and also the Treaty of Kohimarama, which were under the Great Constitution Act of 1852. We have looked into the Treaties and the Acts and we find that the present legislation is not in strict accordance to them, but that the Government is deviating from them. During the meeting held at Waitangi (1891), it wae decided to hold a real representative meeting, and two Islands were divided into eight electoral districts. each district were to be represented by 12 members. During the last rneeting we discussed this Bill, which we now place before you; we wish you to use your influence on our behalf. Lord Glasgow in replying, expressed great pleasure in meeting such influential Chiefs, and also said that he would. along with hie Ministers, give the matter careful consideration, and in due time return an answer.
Kinga hou tuhi kua tukua mai hei utu i te tau £ s d W. Stainton........ 100 Karena Taniwha...... 1 O O Tukino Hakopa...... 1 O O Pangupangu Teringa.... 1 O O
PANUITANGA RUATOKI, HURAE 8, 1893. He Panuitanga kia mohio nga topito e wha, ote Motu nei o Aotearoa, Tenei Panui be Panui na Tuhoe moana ture. Kaore nei e pai kinga mea kino, ate Pakeha, (Tuatahi, ) kote Ruri, (2) kote Kori, (X) kote Reti, (4) kote Rohepotae- (5) ko te Ateha, (6) ko te Pirihimana, (7) ko te Kaiwhakawa, (8) ko te Hoko Whenua, (9) ko te Nama moni, (10) ko te Mokete. Koa matou ture tenei i whakatakoto ai i te- kitenga i te Pakeha, kaore matou e pai ki ana tu mahi: kua kite a Tuhoe inga mate o nga iwi maori. No konei a Tuhoe i tuku Panui ui mana, kia mohio nga iwi Maori menga iwi Pakeha. Nga Tane nga wahine, nga Tamariki. koia tenei te ture a Tuhoe, ka tuhua atu nei kia Huia tangata kotahi o Aotearoa, mana e Panui kia mohio ai nga iwi tauhou, ? noho maira inga Pito e wha o Aotearoa, kia pai te Panui, a Huia Tangata Kotahi ote kawanatanga maori. E hou ma kapai tenei mahi a Tuhoe, konga tangata nana tenei Panui. Koia tenei. Na Tamaikoha Rakuraku Ahikaiata Makarini Wi Tamaikoha Otira na Tuhoe Potiki katoa.
PANUI Ko tetahi Horo, kawhe ranei i ngaro, u ko taua kahu keite ngaro tonu kite kitea e te tangata, me hara mai ki taku kainga i Te Aute, me tuhi reta mai ranei kiau. H. TUPAEA. PANUI
Tenei kei roto i taku Patiki i Te Aute nei te tahi Hoiho Tariana Paipooro kaore he Parani, me haere mai te tangata nana. Kite kore e taea mai i roto inga wiki e rua ka Paunatia. Na H. TUPAEA. |