Pukapuka 1, Nama 15
18930722

whārangi 2  (8 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
HUIA TANGATA KOTAHI.

haere, he karanga haere kaore ratou e pai

ki te Homu Ruri pire.

IHIPA.

KAIRO, HURAE 13.

Ko te korero i tukua atu na kanui te

mate korera i konei he parau ke, ko taua

taone ko Ero. Ko nga tangata i mate

he iwi heke mai ki reira no etahi motu.

WIKITORIA.

MAREPANE, HURAE 14.

Kua paahitia e te Whare Ariki kia

hoki iho te moni ma te kawanatanga ki

te £7000, mo nga mema ki te £270.

NU TAUTU WEERA.

POIHAKENA, HURAE 14.

E rua nga tima e tu ana i te wapu i

pangaia he tainamaiti ki runga. Kotahi

o aua tainamaiti he mea tuku iho i roto

i te pakete. Kaore ano kia tae ki raro

ka paku. I kitea e te kai whakahaere o

tetahi o nga tima tetahi tainamaiti i te

taha o te ahi o te tima. Kia roa atu ia

e ngaro ana kua wera te wiki i te ahi, a

kua pakaru taua tima. Kua tonoa e te

kawanatanga mehemea ki te mau aua

tangata na ratou taua mahi, ka hoatu ki

te mea na ana i hopu, te moni e £250.

RUHIA.

PITAPARA, HURAE 14.

Kua kotahi rau tangata kua mate i te

korera i tetahi o nga taone o konei.

WIWI.

PARIHI, HURAE 14

Kua tae mai nga rongo kua whawhai-

tia tetahi o nga taone e tata ana ki Inia

e nga manuao o te Wiwi. Ko taua

taone ko Panakaka (Bangkok) te ingoa,

I paku mai ano nga repo o te pa o taua

taone. Konga mea kua mohiotia

kua mate kotahi no te Wiwi. E

whakahe ana taua iwi mo te takahi a

te Wiwi i ta ratou kupu kia kaua te

Wiwi e tae atu reira.

KIUNIRANA.

PIRIHIPANE, HURAE 15.

Kua tae mai te iwi putupooro o Nui

Tireni ki konei. Nui atu te manaaki o

taua iwi ki a ratou i reira ko te take mo

te kaha o Nui Tireni ki te awhina i a

ratou i te takiwa i ngaro nei ratou i te

Waipuke.

INGARANGI.

RANANA, HURAE 15.

Kua puta te kupu a te kawanatanga o

Ingarangi mo nga manuao o te Wiwi i

whawhaitia nei, kua takahia e te Wiwi

te ture i whakaritea e te minita. Kei te

whakarongo tupato a Ingarangi mo tenei

ahua, ana tae ano nga manuao o te Wiwi

ki reira.

WIWI.

PAKIHI, HURAE 15.

I te whawhai i Panakaka e rua tekau

o te iwi kainga i mate. Ko o te Wiwi e

toru nga mea i mate. E ki ana taua iwi

ko te whakaparau a te Wiwi kaore ratou

e haere mai ana ki te whawhai. No te

po ka haere atu aua manuao i roto i te

awa ki te taone. Ko tetahi o a ratou

korero, kaore i whakarongo nga kapene

o nga manuao ki te kupu a te minita kia

kaua e haere ake aua kaipuke. E wha

mano nga hoia kei reira. Ko nga

manuao o nga taha e rua kei te noho

tupato tonu. Kua tae atu te manuao o

te Ingarihi kei reira i naianei.

AMERIKA.

WAHINGITANA, HURAE 13.

Ki te mahara tera e tae ki te miriona

pauna e ruihi i te whakakitekite nui

i Tikako Amerika.

INGARANGI.

RANANA, HURAE 11.

Kotahi tetahi wahine no te Wiwi i

ngaro ona moni £10, 000. I runga i tona

pouri ka patua ona tamariki tokorua, a

Kohuru ino ano hoki i a ia.

HAINA.

HONGOKONGO, HURAE 7.

I tetahi waipuke nui i konei, kotahi

tekau mano nga tangata i mate i te wai.

Kotahi tetahi kaipuke o nga Haina-

mana i wera i te ahi. konga tangata i

mate i te rerenga ki roto i te wai.

Tinihangatanga i tetahi Kawana

I te Tima e hari ana i tetahi Kawana

ki Haina, ka korero atu taua Kawana ki

nga Rangatira o taua Tima, ka kii, toku

tino hiahia kia mau i au he mango, ka

ku atu te Mete ote Tima, taihoa kia tae

tatou kite wahi e tu ai tatou, ko taua

wahi te tino kaianga mango, he tini-

hanga noaiho tenei nate Mete, ia ratou

i u atu ai, ka makaia e te Kawana tona

aho ki ro wai, ka haere ia kite kai, i aia

e kai ana, kua whakahaua e te Mete

tetahi tangata kia tapahia tetahi Tapo-

rena, kia rite kite ahua ote mango, ka

hoatu i etahi mea ki roto kia toimaha ai,

ka mahia, ka mutu te mahi ka tonoa ete

Mete tetahi u nga Heramana ki te mau i

taua mango, ka whakamautia kite matau

kua whakaritea e te Heramana raua ko

Te Mete kia mau te Kawana kite ahu

mana e tahu he mati ka kumekume ai e

te Heramana te aho, ite mea hoki he pu

kaore te Kawana i kite atu ite Hera-

mana i runga i tona Poti. Ka tae mai

te Kawana ka mau ki tona aho ka tahuna

e te Mete te Mati. Ka Kumekume te

Heramana ite ahu, kakaranga te Kawana

kua mau, kua mau, he mango tino nui

ina hoki te kaha ki e kumekume kua tae

atu hoki te mete me tona Pu ka kukume

raua ko te Kawana i ta raua mango me

te korero tonu o te Kawana he mango

nui ina te toimaha, ka tae mai ki te taha

ote Tima, ka puta mai ki waho ote wai,

ka mea te Mete kia puritia e te Kawana

kia puhia e ia, puhia ana, ka kumea mai

ki runga tima, ka kii atu Te Mete kia

waiho i reira takoto ai kia awatea

whakaae ana te Kawana haere ana ki

tona moenga, kihai rawa i moe ka

awatea ka haere mai te Kawana ka titiro

e kua Tinihangatia ahau. Hoki ana ki

tona kainga i Haina, koia hoki te

Kawana o reira, Perehitia ana e ia kite

nupepa, hoi ko tona korero kua raru au

ite Pakeha.

TIRITI O WAITANGI.

Kua whakaturia he komiti i Akarana hei

kohi moni, mote mahi ite ahua ote Tiriti o

Waitangi, kote nui ote ahua e mahia ana e rua

te kau putu te roa, te kau ma rima putu te

whanui, ko taua ahua, kote haina tanga ite

Tiriti ko nga tangata kua kohi, ko Te kawana

o Nui Tireni, ko te Kawana o Whitii, ko Hori

Kerei, ko Te Taute, ko Ta W. Pura, me te

Paranihi ko nga tangata e kohi ana i te moni

kotahi pauna kotahi Hereni, ka hoatu tetahi

ahua pakupaku mana, ko te ahua nui ka

whakanohia ki roto ite Raipere ote whare

Paremata. He nui nga tangata maori kua

kohi, mehemea e hiahia ana etahi tangata kite

kohi, me whakaatu kia H. T. Keepa (Kemp),

Hekeretari, Akarana.

Continued from page 7.

us. For this reason, we held large

meetings represented by both Islands, a

Bill was drawn up and passed, that is

the Bill with the Petition attached lying

before you for perusal, it is our wish

that you should use your influence,

and endeavor to grant us such privileges

which we have so long been deprived off,

we also desire you to mention this, in

your speech to the House, we have also

interviewed the Hon. Mr Cadman to this

effect.

H. Tomoana also spoke and said—We.

who are present, are descendants of those

Chiefs who signed the Act of 1835 and

the Treaty of Waitangi of 1840 and also

the Treaty of Kohimarama, which were

under the Great Constitution Act of

1852. We have looked into the Treaties

and the Acts and we find that the

present legislation is not in strict

accordance to them, but that the

Government is deviating from them.

During the meeting held at Waitangi

(1891), it wae decided to hold a real

representative meeting, and two Islands

were divided into eight electoral districts.

each district were to be represented by

12 members. During the last rneeting

we discussed this Bill, which we now

place before you; we wish you to use

your influence on our behalf.

Lord Glasgow in replying, expressed

great pleasure in meeting such influential

Chiefs, and also said that he would.

along with hie Ministers, give the matter

careful consideration, and in due time

return an answer.

Kinga hou tuhi kua

tukua mai hei utu i te

tau—

£ s d

W. Stainton........ 100

Karena Taniwha...... 1 O O

Tukino Hakopa...... 1 O O

Pangupangu Teringa.... 1 O O

PANUITANGA

RUATOKI, HURAE 8, 1893.

He Panuitanga kia mohio nga topito e wha,

ote Motu nei o Aotearoa, Tenei Panui be Panui

na Tuhoe moana ture. Kaore nei e pai kinga

mea kino, ate Pakeha, (Tuatahi, ) kote Ruri,

(2) kote Kori, (X) kote Reti, (4) kote Rohepotae-

(5) ko te Ateha, (6) ko te Pirihimana, (7) ko te

Kaiwhakawa, (8) ko te Hoko Whenua, (9) ko te

Nama moni, (10) ko te Mokete.

Koa matou ture tenei i whakatakoto ai i te-

kitenga i te Pakeha, kaore matou e pai ki ana

tu mahi: kua kite a Tuhoe inga mate o nga

iwi maori. No konei a Tuhoe i tuku Panui

ui mana, kia mohio nga iwi Maori menga iwi

Pakeha. Nga Tane nga wahine, nga Tamariki.

koia tenei te ture a Tuhoe, ka tuhua atu nei

kia Huia tangata kotahi o Aotearoa, mana e

Panui kia mohio ai nga iwi tauhou, ? noho

maira inga Pito e wha o Aotearoa, kia pai te

Panui, a Huia Tangata Kotahi ote kawanatanga

maori. E hou ma kapai tenei mahi a Tuhoe,

konga tangata nana tenei Panui. Koia tenei.

Na Tamaikoha

Rakuraku

Ahikaiata

Makarini

Wi Tamaikoha

Otira na Tuhoe Potiki katoa.

PANUI

Ko tetahi Horo, kawhe ranei i ngaro, u ko

taua kahu keite ngaro tonu kite kitea e te

tangata, me hara mai ki taku kainga i Te

Aute, me tuhi reta mai ranei kiau.

H. TUPAEA.

PANUI

Tenei kei roto i taku Patiki i Te Aute nei te

tahi Hoiho Tariana Paipooro kaore he Parani,

me haere mai te tangata nana. Kite kore e

taea mai i roto inga wiki e rua ka Paunatia.

Na H. TUPAEA.