|
| |||||||||||||
| TE
WAKA MAORI O AHURIRI. "KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. " No. 8. ] NEPIA, TAITEI, AKUHATA 1, 1867. [VOL. IV. Ko TE wha tenei o nga tau e haere nei i mahia ai e matou te Waka Mao- ri; akuanei ko te tau whakamutunga iaara ia ki te kore e manaakitia. Na Ngatikahungunu tona taonga he tangata ke nana i manaaki, ara na te pakeha, na te Kawanatanga. Ko te mahinga i te nupepa nei ekore e rite i te homaitanga moni a nga maori o Heretaunganga tangata nona te taonga, nga tangata mona nga painga o roto. I mua ai he nui te korero a te tangata kia taia he nupepa mo tenei kainga. Ko te ki tonu tenei i runga i te arero o te ta- ngata; " He aha i kore ai e mahia tetahi nuipepa maori mo matou! Ko te pakeha anake e kitea ana i tana nupepa, e rongo ana i nga korero o te motu nei, ko matou kaore. " He nui nga tangata i hohoro te whakaae
kia manaakitia mehemea ka tahuri te pakeha ki te mahikaore, he waha kau ia. No te whakamatauranga, no te tahuritanga ki te mahi he ta- ngata kotahi nana i manaaki, ko te nuinga kanape. Ko nga rangatira marire nga mea i kore e tahuri ki te whakarite i nga kai mahi. Hua noaiho matou ko te hunga rangatira, ara te hunga e maharatia ana he hunga whai whakaaro, hua noa mana e kite i te painga o tenei hanga hei ako i te nuinga, hei whakatika i te whakaaro o te iwi katoa, hei whaka- putanga kupu hoki ki nga iwi i ta- whiti. Ko tenei kua pouri matou ki te ngakau kore o nga tangata; no konei ka ngakau kore hoki matou ki te mahi. Heoi nei ano te iwi maori o te motu nei i whai nupepa hei hapai i tona rongo ko Ngatikahu- ngunu anake. Na he iwi whai rawa koutou a Ngatikahungunu. E hia ranei mano pauna e huri tonu ana ki a koutou i roto i nga tau katoahe maha noa atu ra. Ko etahi iwi o te motu nei ekore e rite ki a koutou te nui o te moni, ahakoa tena, erangi ano ratou e homai ana i tana mea hikipene hei whakarite nupepa mana. E ki ana te Karaipiture; " Ekore te poropiti e whakakinoa, hei tana whenua tupu anake, kei ana wha- naunga, kei tona whare ake ano ka whakakinoa. " Koia hoki tenei, ko nga tangata o tawhiti e manaaki ana i to ratou taonga nei, ko
nga tangata o konei e tahuri ke ana. Kai te puta mai te wha- kaaro o nga tangata o Wairarapa, o Manawatu, o Maketu, o Otakou, o Wharekauri atuko Heretaunga anake e hapa ana. He kuare no koutou ki te pai o tenei mea i kore ai e manaakitia e koutou. He kore hoki kaore ano pea kia tino tae kite takiwa o te maramatanga o te nga- kau maori hei tera whakatupu- ranga pea te ahua tae ai. Na nga nupepa o te pakeha tetahi wahi i tika ai ia. He hanga hapai te nu- pepa i te pai, he hanga patu i te kino. Ki te tuku e koutou ta koutou nu- pepa kia mate apopo ake nei, he rongo kuare tena mo koutou. Na, me ki pono mai koutou inaianei ano E pai ana ranei koutou kia mahia tonutia te nupepa nei ? A, ki te mahia tonutia e matou tera ranei koutou e utu ? Ki te kore, e pai aua, me whakamutu te mahina koutou ano i patu i mate ai. Ki te whakamutua inaianei ekore hoki e mahia i ko atu. Otira ki te pai koutou kia mau tonu te nupepa nei me hohoro koutou te tahuri ki te kohikohi moni inaianei ano tena kainga, tena kainga. Nana i tae ki te rima pauna o te kainga kotahi, ki te te kau pauna ranei ta koutou ko- hikohinga, e pai ana. Kia rongo mai koutou ka whanga matou i roto i enei marama e toru e takoto ake nei me i koro e homai moni e nga tangata e tango ana i te nupepa, ka kore e homai i roto i ena marama ka whakamutua te hoatu i reira aihe pono tenei. Na, he kupu tenei ki a koutou nga tangata o era iwi, o Waikato, o Nga- puhi, o Ngatiraukawa, o Ngatitoa, o Ngatiawa, o Ngatiapa, o hea atu. Ki ta matou i hiahia ai me waiho tenei nupepa hei whakapuakanga kupu mo nga iwi maori katoa o te motu nei O |