|
| |||||||||||||
| TE WAKA MAORI O AHURIRI.
kaore mo Ngatikahungunu anake. Na, ki te hiahia koutou, nga tangata o tawhiti, me tuhituhi mai nga ko- rero o a koutou hui, o a koutou ko- miti, o nga hakari, o nga mate, o nga aha noa atu, kia taia atu e matou ki te nupepa nei, a ka whakahokia atu ki a koutou, ki ia kainga, ki ia kai- nga, ma nga meera e kawe atu.
Engari me whakarite ano e te tanga- ta tana nupepa te kau herengi mo te tau kotahi. Tokorua tangata e hiahia ana ki te tango nupepa ma raua me tieni a raua herengi ki te noti kotahi nei pauna kia mama ai te homai ki roto ki te pukapuka. Me tuhi i waho o te takahi o te pukapuka; " Ki a te Karini, Kai tuhi, o te Waka Maori. Kei Nepia, Ahuriri"a, ka homai ki te Meera mana e kawe mai. Engari kia
mohio ki te whakapiri i nga upoko Kuini i waho kia haere mai aikia toru nga upoko Kuini ki te reta mama; he reta taumaha kia hira ake nga upoko Kuini ki runga. Heoi, ka tae mai taua reta ki Nepia nei ka- tahi ka hoatu tonu e matou nga nu-
pepa ki te meera. Engari me wha- kaatu mai nga ingoa o nga tangata mana nga nupepa me nga kainga e noho ana kia mohiotia ai. Na, heoi nei ano te utume tuhi noa mai e koutou a koutou korero kia taia ki te nupepa kaore he utu ke atu. Me whakaaro marire koutou ki ta matou e mea atu nei He mea tika rawa te nupepa hei kawe i nga kia tetahi iwi ki tetahi, hei whakapuakanga mo te tangata i tana mea i kite ai ia, i mahara ai ia, hei whakaputa noa atu hoki i te rongo o te motu ki te ao O ara hei waha mo nga iwi maori. Ka manaakitia e koutou ka kaha matou ki te mahi; ka kore, he kore ano hoki. " He huruhuru te manu i tau ai; he ao te rangi ka uhia. " Ko Meri, te wahine a Ngairo, o Waira- rapa, kua whakamomori i a ia. No te Parairei te 26 o Hurae i kitea ai tona tinana i Moiki i runga rakau e tarewa ana.
Kua kitea he kou ra kei Kauaeranga, kei nga kainga o Ngatimaru i raro. Kua whakaae nga rangatira maori o reira kia mahia taua whenua e nga pakeha keri kou- ra. Te utu i roto i te tau kia tukuna te tangata ki reira mahi ai kua whakaritea kia taki kotahi te pauna ki te tangata ko- tahi. Ka hoatu ki te Kawanatanga nga moni ma te Kawanatanga e hoatu ki nga maori, nga tangata nona te whenua. Nga rangatira nana i whakaae kia mahia taua whenua ko Hotereni me tona tama W. H. Taipari, ko Riwai ko Rapana. ko Hohepa Paraone. Kia tae mai etahi korero ka panuitia atu. HE TANGATA MATE.
HE panui tenei i te matenga o tetahi rangatira kaumatua o Ngatikahungunu nei, ko te Wereta Kawekairangi te in- goa. No Hurae nei i mate ai, no te 4 o nga ra o tenei marama ano, i te tau 1867i mate ki tona kainga ano, ki te Unuunu. He kaumatua pai, whakaaro tika; he kaumatua kaha ki te whakapono ki te Atua Nui. No te oroko taenga mai ano o te Whakapono ki tenei motu i tango ai ia ki te Whakapono, a taea noatia te ra i mate ai tona tinana. Ko te toru te kau tenei o ona tau i tango ai ia ki te Whakapono. Kaore ia i pai ki nga mahi e mahia ana e te motu neii u tonu tona ngakau ki te whakapono ki tona Kai-hanga. " Na Ihowa i homai, na Ihowa ano i tango; kia whakapaingia ano te ingoa o Ihowa. " He tangata piri tonu a te Wereta ki toua Kuini ki tona iwi ano hoki. TE MATENGA O TE WlREMU, AHIRIKONA NO PEI o AIRANGI I NGAPUHI NEI.
Ko te WIREMU tena (minita no Paihia) kua ngaro. I mate i te te kau ma ono o nga ra o Hurae 1867no te te kau ma iwa ka tanumia ai. Ona tau o taua minita e 75, he tino kaumatua. Ko te Wiremu i te Aute nei he tama nona, ko te Wiremu Pihopa o Waiapu he tuakana nona. HP apiha taua kaumatua i mua ai i runga i nga kaipuke manuwao o te Kuinino te tau 1805 i timata ai taua mahi ana, no te tau 1815 i mahue ai. I tu ia hei minita o te Rongo Pai i te tau 1822, a no te tau 1823 ka tae mai ki Niu Tirani. Ko ia tonu te takawae- nga i roto i nga whawhai o nga iwi maori o mua, ko ia tonu te matua o nga tangataa arohaina nuitia ana ia e nga iwi katoa o tena taha o te motu nei. I te takiwa i mate ai e whawhai ana nga
iwi i te taha ki Waimate, na te nui o te pouri ki to ratou matua ka houhia te rongo kia ngaro ia ki te whenua. E ki ana te Karaiti; " Ko a hau te aranga mai me te oranga; ko ia e whakapono ana ki a hau, ahakoa kua mate ia, e ora ano ia: Ko te tangata katoa e ora ana, a e whakapono ana ki a hau ekore rawa ia e mate. " He Ture hou tenei kua whakaturia e te Kawanatanga o Heretaunga i Nepia nei he ture mo te rori anga mai ki te taone kia utua e nga tangata haere hoiho, nga ta- ngata whiu kau, me nga tangata haere kaata hoki. Meake hangaia ai te keeti me te taiepa i ko mai o te Awapuraho hei whakapa i te huarahi. Ko te tangata kaere hoiho; whiu kau ranei, me utu ki te kai tiaki o te keeti kia tukuna mai ai. Kai te penei ano nga tikanga i rawahi i Uropi. He tika hoki kia homai e te tangata takahi i te rori tetahi moni hei utu mo nga kai whakapai i te rori. |