Volume 4, No. 8
18670801

page 2  (5 pages)
to previous section1
3to next section


View the commentary of this paper

 
TE WAKA MAORI O AHURIRI.

kaore mo Ngatikahungunu anake.

Na, ki te hiahia koutou, nga tangata

o tawhiti, me tuhituhi mai nga ko-

rero o a koutou hui, o a koutou ko-

miti, o nga hakari, o nga mate, o nga

aha noa atu, kia taia atu e matou ki

te nupepa nei, a ka whakahokia atu

ki a koutou, ki ia kainga, ki ia kai-

nga, ma nga meera e kawe atu.

Engari me whakarite ano e te tanga-

ta tana nupepa te kau herengi mo te

tau kotahi. Tokorua tangata e

hiahia ana ki te tango nupepa ma

raua me tieni a raua herengi ki te

noti kotahi nei pauna kia mama ai

te homai ki roto ki te pukapuka.

Me tuhi i waho o te takahi o te

pukapuka; —" Ki a te Karini, Kai

tuhi, o te Waka Maori. Kei Nepia,

Ahuriri"—a, ka homai ki te Meera

mana e kawe mai. Engari kia

mohio ki te whakapiri i nga upoko

Kuini i waho kia haere mai ai—kia

toru nga upoko Kuini ki te reta

mama; he reta taumaha kia hira ake

nga upoko Kuini ki runga. Heoi, ka

tae mai taua reta ki Nepia nei ka-

tahi ka hoatu tonu e matou nga nu-

pepa ki te meera. Engari me wha-

kaatu mai nga ingoa o nga tangata

mana nga nupepa me nga kainga e

noho ana kia mohiotia ai. Na, heoi

nei ano te utu—me tuhi noa mai e

koutou a koutou korero kia taia ki

te nupepa kaore he utu ke atu. Me

whakaaro marire koutou ki ta matou

e mea atu nei He mea tika rawa

te nupepa hei kawe i nga kia tetahi

iwi ki tetahi, hei whakapuakanga mo

te tangata i tana mea i kite ai ia, i

mahara ai ia, hei whakaputa noa atu

hoki i te rongo o te motu ki te ao—

O

ara hei waha mo nga iwi maori. Ka

manaakitia e koutou ka kaha matou

ki te mahi; ka kore, he kore ano

hoki.

" He huruhuru te manu i tau ai; he ao te

rangi ka uhia. "

Ko Meri, te wahine a Ngairo, o Waira-

rapa, kua whakamomori i a ia. No te

Parairei te 26 o Hurae i kitea ai tona

tinana i Moiki i runga rakau e tarewa

ana.

Kua kitea he kou ra kei Kauaeranga, kei

nga kainga o Ngatimaru i raro. Kua

whakaae nga rangatira maori o reira kia

mahia taua whenua e nga pakeha keri kou-

ra. Te utu i roto i te tau kia tukuna te

tangata ki reira mahi ai kua whakaritea

kia taki kotahi te pauna ki te tangata ko-

tahi. Ka hoatu ki te Kawanatanga nga

moni ma te Kawanatanga e hoatu ki nga

maori, nga tangata nona te whenua. Nga

rangatira nana i whakaae kia mahia taua

whenua ko Hotereni me tona tama W. H.

Taipari, ko Riwai ko Rapana. ko Hohepa

Paraone. Kia tae mai etahi korero ka

panuitia atu.

HE TANGATA MATE.

HE panui tenei i te matenga o tetahi

rangatira kaumatua o Ngatikahungunu

nei, ko te Wereta Kawekairangi te in-

goa. No Hurae nei i mate ai, no te 4

o nga ra o tenei marama ano, i te tau

1867—i mate ki tona kainga ano, ki te

Unuunu.

He kaumatua pai, whakaaro tika; he

kaumatua kaha ki te whakapono ki te

Atua Nui. No te oroko taenga mai

ano o te Whakapono ki tenei motu i

tango ai ia ki te Whakapono, a taea

noatia te ra i mate ai tona tinana. Ko

te toru te kau tenei o ona tau i tango ai

ia ki te Whakapono. Kaore ia i pai ki

nga mahi e mahia ana e te motu nei—i

u tonu tona ngakau ki te whakapono ki

tona Kai-hanga. " Na Ihowa i homai,

na Ihowa ano i tango; kia whakapaingia

ano te ingoa o Ihowa. "

He tangata piri tonu a te Wereta ki

toua Kuini ki tona iwi ano hoki.

TE MATENGA O TE WlREMU, AHIRIKONA

NO PEI o AIRANGI I NGAPUHI NEI.

Ko te WIREMU tena (minita no Paihia)

kua ngaro. I mate i te te kau ma ono

o nga ra o Hurae 1867—no te te kau

ma iwa ka tanumia ai. Ona tau o taua

minita e 75, he tino kaumatua. Ko te

Wiremu i te Aute nei he tama nona, ko

te Wiremu Pihopa o Waiapu he tuakana

nona. HP apiha taua kaumatua i mua

ai i runga i nga kaipuke manuwao o te

Kuini—no te tau 1805 i timata ai taua

mahi ana, no te tau 1815 i mahue ai.

I tu ia hei minita o te Rongo Pai i te

tau 1822, a no te tau 1823 ka tae mai

ki Niu Tirani. Ko ia tonu te takawae-

nga i roto i nga whawhai o nga iwi

maori o mua, ko ia tonu te matua o nga

tangata—a arohaina nuitia ana ia e nga

iwi katoa o tena taha o te motu nei. I

te takiwa i mate ai e whawhai ana nga

iwi i te taha ki Waimate, na te nui o te

pouri ki to ratou matua ka houhia te

rongo kia ngaro ia ki te whenua. E ki

ana te Karaiti; " Ko a hau te aranga

mai me te oranga; ko ia e whakapono

ana ki a hau, ahakoa kua mate ia, e ora

ano ia: Ko te tangata katoa e ora ana,

a e whakapono ana ki a hau ekore rawa

ia e mate. "

He Ture hou tenei kua whakaturia e te

Kawanatanga o Heretaunga i Nepia nei—

he ture mo te rori anga mai ki te taone kia

utua e nga tangata haere hoiho, nga ta-

ngata whiu kau, me nga tangata haere

kaata hoki. Meake hangaia ai te keeti

me te taiepa i ko mai o te Awapuraho hei

whakapa i te huarahi. Ko te tangata

kaere hoiho; whiu kau ranei, me utu ki te

kai tiaki o te keeti kia tukuna mai ai. Kai

te penei ano nga tikanga i rawahi i Uropi.

He tika hoki kia homai e te tangata takahi

i te rori tetahi moni hei utu mo nga kai

whakapai i te rori.