Volume 5, No. 46
18781116

page 570  (12 pages)
to previous section569
571to next section


View the commentary of this paper

 
TE WANANGA. PANUI KI TE AO KATOA.

HE mea atu tenei ki nga iwi. ki nga tangata katoa ano hoki o te ao katoa, he tino korero tito, teka rawa, rawa atu nga kupu o te reta a "Te Arawa katoa i taia nei ki TE WANANGA Pukapuka o, Nama 27, Rarangi 342, e korero nei mo Te Mea ratou ko ona whanaunga. Nuku atu i te toru-tekau tau o matou i mohio ai, i kite ai i a Te Mea ratou " katoa ko ona whanaunga, a i aua tau e toru-tekau, kahore kau he mahi ranei, he tikanga ranei, he kupu ranei o ratou katoa i he ranei, i kino ranei i aua tau tini, a tae noa mai ki enei ra. Ko aua kupu o taua reta a "Te Arawa katoa," he tino teka, he tino kupu take kore rawa rawa atu, no te mea e mohio ana matou he uri tangata ratou a Te Mea ma i noho a i mahi rangatira tonu i nga tau katoa, i nga ra katoa o ratou e noho nei i enei motu. A kahore kau he mahi ranei, he tikanga ranei, he kino ranei, i kiia mo ratou e tetahi tangata o te ao katoa. He nui rawa atu to matou whakahe kia matou ano, me te pouri mo aua kupu teka, teka rawa atu a ''Te Arawa," i taia pohehetia nei ki TE WANANGA. ETITA TE WANANGA. Oketopa 8, 1878.

Panui kia Ratimira Te Au ; kia Te Kawau Himiona. E HOA' MA tuhituhia mai te ingoa o korua kaainga, me te ingoa o te Whare Poutapeta e tukua atu ai Te Wa- nanga kia korua. __NA WAITI Etita Wananga.

Te Wananga. Kotahi Putanga i te Wiki.

HATAREI, NOEMA 16, 1878. E KATA ana matou ki te ahua oho o etahi o te iwi Pakeha, no te mea kihai a Kawana Kerei ma i pai kia mahia hetia te whakaaro a Ta Tanara Makarini, a kia kahore he pooti ma te Maori i nga wa e pooti ai, a kia nui ake hoki he mana pooti ma te iwi Pakeha. A ko te Ture Pooti i kiia hei Ture mo te Pakeha e noho ana i enei motu kia pooti ratou ana tae o ratou ra ki nga tau e rua, a i whakahe nei a Te Omana ma, a i kei nei taua Ture i. te tikanga pooti ma te Maori; kihai nei taua Ture Pooti i kiia hei tino Ture. Koia matou i mea ai, kua kore nei hoki taua Ture, heoi, e mutu pea te oho mauri a aua Pakeha. E kiia ana ko nga mema o te Paremata Ariki, he tangata ratou i tu ai he mohio, he, he iwi rangatira, a he iwi e kore e tino riro rawa a ratou whakaaro ki te ahua pohehe, koia ratou i tu ai hei mema mo te Paremata Ariki. A ma taua Runanga hoki e ata titiro nga mea tika e mahia ana e te Paremata e kore ai e mahia kaikatia te mahi, a e kore ai hoki e mahia hetia nga tikanga mo nga take e mahi ai te Maori i nga mea i kiia hei mahi ma te iwi Maori, a e he ana ia nei, kia kiia te he i he nei ia Hiroki i Taranaki, hei kupu amuamu ki te iwi katoa, a i he te whakahua a Rata Porena i taua mea i aia i korero nei ki te Paremata Ariki, i mea hoki aia, na taua tu mahi i kore ai e tika kia mahi te Maori i nga tini mahi nui e mahia nei e te Pakeha mo te iwi. E ki ana matou he nui nga Pakeha he e noho nei i nga whare herehere, a he nui hoki te mahi he a etahi o te Pakeha, heoi ra e kore e tika ma te he o etahi o te Pakeha e he katoa ai to iwi. E kore e tika kia kiia te he a te mea kotahi kia eke ki te tokomaha, a ma te Paremata Ariki e ata titiro nga mahi kaika 6 te Paremata kia kore ai e mahia pohehetia te mahi. A ahakoa tohe etahi o te Paremata kia iti iho he tikanga ma te Maori e mahi ai i nga "mahi ma te iwi, kihai i tika taua whakaaro i etahi o te Paremata. E mea ana matou te take i kiia ai te Runanga Ariki o te Pare- mata, he mea kia ata rapurapu uma Runanga i nga mea hei pai ma te iwi Maori, a hei tiaki i nga tika- nga i whakaaetia e Te Kuini i te Tiriti o Waitangi, a i whakaaetia ano hoki e te pukapuka nana i tu ai te Paremata i Nui Tireni. He mea pea i penei ai te mahi a etahi o nga mema o te Paremata, he mea kia raru ai nga tikanga a Kawana Kerei e mahi nei, hei pai ma nga iwi Maori, i te mea hoki, e kore rawa a Kawana Kerei e pai kia mahia te he mo te iwi. a e kore aia e noho haangu i te wa o te he e whakahengia ana, e tino kiia nuitia ana aua kupu whakahe i nga mahi he a nga Kawanatanga tawhito. I kii pea taua hunga, me whakaae nga mea hei nui ma te Pakeha, a ko te Maori me kore he pooti mana tohe noa taua hunga e whakaae a Kawana Kerei raua ko Te Hiana ki taua tikanga, he mea hoki i peneitia ai, hei rore ia raua, kia kino mai ai nga iwi Maori kia raua. E kore a Kawana Kerei e raru noa, he nui tana pai kia tika he Ture ma te Pakeha, otira e tino aro katoa ana aana whakaaro kia tino tika kia tino pai he Ture ma nga iwi Maori, kia tupu ora ai te iwi, ahakoa nui noa te hiahia a Kawana Kerei kia pooti katoa te iwi Pakeha, heoi ra e kore aia e pai ko taua iwi e pooti, a ko te Maori kia kaua e pooti, | a kihai te Pira pooti hou i mahia, he ana taua Pira