No. 102
190609

page 1  (12 pages)
2to next section


 
Te Pipiwharauroa,

he Kupu Whakamarama.

NAMA 102.

GISBORNE.

HEPETEMA 1906

TURE KAUNIHERA.

ITE mea ka mate nei te Ture Kaunihe- ra, he mea tika kia ata tirohia te ahua o tenei ture, ona painga, ona henga ranei, engari kahore pea matou e tau hei hurihuri i tenei ture i te mea ehara matou i te hunga i uru ki nga mahi Kooti Whe^ nua. Kotahi ano te wahi o tenei ture i whai hua, ara ko te Komiti Poraka, ko te nuinga o te Ture i marama tona he i ru- nga i tona korenga e whai hua, heoi ko te nuinga o a matou kupu mo te Komiti Poraka, i whakawhiwhia nei ki nga mana o Te Kooti Whenua Maori. Hapai atu ranei te Komiti Poraka ite Kooti Whenua Maori, he kino atu ranei? Ko tenei patai ta matou e mea nei ki te whakahoki. Ki te kotia pototia te whakahoki me penei ake, he kino atu te Komiti Poraka, inaho- ki i turakina ai, a, i whakahokia ai ano ki te tikanga tavvhito, ara, ki te Kooti Whe- nua. Ko nga pai i whakaarohia ai e puta mai i te riro ano ma te Maori e whakawa o ratou whenua ko enei;—

(1) Ka iti nga moni e pau.

(2) Ka araia te korero parau.

(3) Ka tika te whakatau i te mea he ' mohio te Maori ki nga korero ki nga tikanga Maori.

Mo te take tuatahi. He nui nga moni e pau ana i runga i te Kooti pakeha, hau- nga nga moni i pau ake i te whakawaka-

nga, engari i te nohoanga i nga taone. I tata ki te marama taku matakitakitanga ki nga mahi a te Kaunihera i tera tau. He

iti noa iho te utu mo te keehi ate tangata, e rima hereni ano, otira tera ano etahi atu

huarahi i pau ai te moni a te tangata, ara, a nga tangata whai keehi. Ma ratou e whangai, e atawhai, te Komiti; ma ratou e whangai nga tangata noho noa, kahore nei he take; he nui te kai e pau ana i a ratou ano. Hei te mutunga o te whaka- wa ka utua te Komiti i runga i te whakaaro noa iho; he nui ano hoki te utu mo nga kaiwhakahaere.

Mo te take tuarua. Ki taku i titiro ai kahore i iti te korero parau o te tangata engari i nui atu pea. Ko etahi tangata kua taunga nei ki te korero parau e kore rawa e numinumi. I te iti o te utu o te keehi kahore te tangata e wehi ki te wha- katu keehi mana, ahakoa he teka katoa nga korero o tana keehi. Ki te Kooti pa- keha ki te mau te teka o te tangata ka peia ki waho kahore ranei e whakaaetia kia korero, otira ki te Kooti Maori kahore e araia kahore e peia te tangata teka, aha- koa mau pu te teka. E ahei te tangata tino tahae te whakatu keehi mana, kahore he ture kahore he utu hei arai, hei whaka- wehi i a ia.

Mo te take tuatoru. Tino nui ke atu nga piira i Toto i te Kooti Maori i nga piira o roto i te Kooti pakeha, ka mohio

tia te nui o te whakahe a te tangata ki nga whakatau a te Komiti Poraka. I te mea he whanaunga katoa te Maori, he mea uaua rawa te kino o te Maori ki tona whanaunga ake. I etahi wa, e whai paa- nga ana ano etahi o te Komiti ki nga keehi. Ki taku whakaaro kahore i toko- maha rawa nga Maori e kore e riro nga whakaaro i te ahua o te whanaungatanga. Ko nga kai whakawa pakeha he roia, he