Volume 5, No. 5
18780202

page 54  (12 pages)
to previous section53
55to next section


View the commentary of this paper

 
TE WANANGA. He roanga no nga korero o te whakawa, mo te whenua i Te Aute, Nepia.

Te Paraire te 5 o Oketopa 1877. Ko NEREHANA i ui uia. 294. Te Tiamana.] Kowai to ingoa ?Ko Nerehana. 295. Keihea to kainga nohoanga?—E noho ana ahau i Moutoa Manawatu. 296. I tae ano koa ki te Hui i Haku Pei?—Ae. 297. Tena kiia mai kia matou nga mea i kiia i taua Hui ? —Ko ahau tetahi o te hunga na matou i hanga te whare Runanga; a no te otinga ka tu taua Hui. He mea panui nga take tikanga i korero ai taua Hui, i te wa i tu ai taua hui. A, erua tekau ma iwa o aua take korero. A kotahi tekau o aua take korero i whakarerea, a toe iho tekau ma iwa, (hei take korero ma taua Hui.) A kotahi ano tekau ma iwa o ana take i whakaaetia. 298. A ko Te Aute tetahi take i korerotia?—Kahore ahau i rongo i te panuitanga o te take korero mo Te Aute. A ko Te Aute i korerotia i muri iho a kihai i panuitia taua tikanga, he mea korero noa iho. E mahara ana ahau na ratou i mahi tana tikanga ki tana Hui i muri iho. 299. I korero ano a Renata i taua tikanga ?—'Kahore ahau i rongo ia Renata e korero ana i taua tikanga i te ra tuatahi. 300. Nonahea i timata ai te mahi a te Hui ?—No te 8 o nga ra i timata ai te korero a taua Hui, otiia kahore he mahi i mahia i te ra tuatahi. No te aonga ake a Te Wi- remu ma i tae mai ai no te 9 o nga ra. No te 9 o nga ra i korerotia ai te korero mo Te Aute. 301. Te Wiremu Minita.] He pehea te korero a Renata? —Na Renata te kupu mo Te Aute, i ana korero i korero ai mo nga kooti whakawa whenua Maori. I mea aia, " Kaua tatou e pa ki nga kooti whakawa whenua Maori a te Kawanatanga, me nga kooti katoa. Me kooti ano mo tatou. E tu nei te tangata Kawanatanga, a Te Wiremu, ma tatou aia e pei ki waho a ka riro ai ano ia tatou nga whenua kia tatou pupuri ai. 302. I peaha te utu atu a te Wiremu i te kupu; mana kia Renata ?-He pai tana kupu utu kia Renata. 303. I pehea ana kupu ?—I mea aia, kihai ahau i haere noa mai ki konei (ki Te Aute) he mea tono ahau i haere mai ai. 304. Hon. Karana Pereti.] E mea ana ahau kia uia kei e ahau, kia rua ranei, kia toru ranei, aku kupu patai. E noho ana koe i te Takiwa ote whenua rahui o te Kura ? —Kahore, ko taku noho i reira he noho noku i te wa i hanga ai te whare Runanga. 305. I tuhi tuhia aho e koe to ingoa, ki te Pitihana; e takoto nei i te aroaro o Te Komiti?—Kahore ahau i tuhi tuhi i toku ingoa ki taua Pitihana. 306. A e mea ana ahau, kahore koe i pai ki te inoi o taua Pitihana ?—Kahore ahau i mohio ki te tikanga o taua Pitihana. 307. Otiia e tu na koe, kei te mohio koe ki te tikanga o taua Pitihana?—Ae e mohio ana ahau ki a koe e ki mai na he Pitihana. 308. A e pai ana koe ki taua Pitihana i naianei ?- Kahore ahau i rongo ki. nga tikanga o taua Pitihana Koia ahau i kore ai e mohio ki te tika ranei ki te he ranei o taua Pitihana. Ki te mea ka korero mai koe i nga tikanga o te Pitihana, ka mohio ahau. 309. Kahore au whakahe, ki nga tikanga mahi i enei ra, mo te mahinga o taua whenua rahui mo te Kura?— Kei Manawatu ahau e noho ana. Koia ahau i kore ai o mohio ki nga tikanga whakahe mo tana kura, he mea hoki kahore taua kura i toku Takiwa. 310. A kahore koe i pa ki taua whenua ?—Kahore kau. kahore ahau e mohio ki nga whakahe mo taua kura. 311. Te Wiremu Minita] E mea ana ahau kia ui ki aia, pehea te roa ona e noho ana i Te Aute i Haku Pei?—E ono aku marama i noho ai i reira, a no te whitu o nga I marama ka hokimai ahau. 312. Kahore to ingoa i tuhia ki te Pitihana ?—Kahore, kahore taku ingoa i mau ki taua Pitihana. 313. I tae ano koe ki te Hui i Te Aute, i mua tata ake o te Hui i Te Hauke ?—I tae ano ahau ki nga Hui katoa i hui ai nga iwi o taua Takiwa, i au e noho ana i reira. 314. I rongo ano koe i etahi kupu whakahe mo Te Aute i a koe e noho ana i Haku Pei, i mua ata o te iwa i korero ai a Renata mo taua wahi ? Kahore kau aku kupu whakahe mo Te Aute i rongo ai i nga marama e ono aku i noho ai i reira. 315, He tikanga Maori ano tenei tikanga, kia tuhi tuhi nga Maori, i a ratou ingoa ki te Pitihana ranei, ki te reia ranei, i te wa ki ano nga tikanga o aua mea i kiia noatia kia ratou ?—Kahore, e hara tena i te tikanga Maori. E kore e tika kia tuhi tuhia te ingoa kite Pitihana, i te wa ki ano i mohiotia nga tikanga o te Pitihana. 316. E wehi ana nga Rangatira Maori ki te mahi, ae kore ratou e pai kia mahi a ratou tamariki taane ?—Me kata ahau i mua oku e utu ai i tena patai, he kuare hoki no tena patai, i te mea, he aha te mahi e kore ai e mahia e te Rangatira. Maori, he ma hoki, e mahi aia i nga mahi katoa. Me pehea e tupu nui ai te iwi. 317. I wehi ano o Te Raupanaha Kaumatua i te mahi? —Kahore, e mahi ana nga Rangatira katoa. 318. I amuamu a Renata, no te mea kihai a Ngaite- whatuiapiti te iwi no ratou te whenua, i tautoko i ana korero i korero ai mo Te Aute?—I amuamu ano aia ino ratou kihai i tautoko i ana korero. 319. I pehea te korero whakaatu a Te Wiremu Ha Renata Kawepo mo taua tikanga?—He korero atahua. Kahore kau he kupu he i ana kupu. 320. I korero ano a Renata Pukututu i ana korero, mo etahi korero ano, ehara ranei ana kupu i te tono anake i te moni ?—Ae he nui noa atu ana korero, otiia kahore ahau i aro atu ki te whakarongo kia rangona ana kupu katoa e au. 321. I korero ano a Tareha mo Te Aute ?—Kahore.