Pukapuka 6, Nama 14
19050620

whārangi 7  (8 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua6
8titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE PUKE KI HIKURANGI. 7

TE PUKE KI HIKURANGI. 7 WHOREHETA AMA

HOTEERA. (FORESTERS ARMS HOTEL.)

I tawaahi atu o te Poutapeta o Kereitaone. HE WHARE HOU. He whare pai hoki, a, he Hoteera e muia tonutanga ana e nga Maori me nga Pakeha. KEI AU NGA WAIPIRO TINO PAI ATU. ——Ara.—— Nga Wehike, nga Tiini, nga Parani, nga Rama, nga Waina, me nga Pia tino pai ho- ki, hui tahi ki nga ahua Wai-reka katoa. —A— He nui hoki te papai o nga kai, me nga moenga, tae noa ki te Piriote ruuma. —Me— Te Tepara Hoiho. Iwa Ropata (Eva Robert's. Kereitaone Noota.

T. P. ROHIPI. (D. P. LOASBY.) He toa kai, kei tawaahi ake o te Peeke o Niu Tireni. He nui nga ahua kai katoa kei au. __Ara— Paraoa, Huka, Tii, Pata, Raihi, Tiamu, me era atu tu ahua kai katoa. He nui hoki nga Pureti, me nga Kapu me nga Toote, Naihi, Whaaka Tiaka, me era atu tu ahua o era tu taonga. _ _ He nui nga Puutu, me nga Huu, a. he ngawari hoki te utu. Nga Toowe (Stove) tunu kai, nga Toowe whakamahana hoki. Engari kaore e riro i runga i te nama. Toa o nga taonga katoa T. P. Rohipi. Tiriti Nui Kereitaone.

A. TEONE. (A. JONE'S.)

Kai tunu Rohi, Keeke. E tino mohio ana nga Maori ki taku Pe- ka, kai te taha tonga o te Parahi Hooro o Kereitaone. Me te tino mohio hoki o nga tangata, he tangata pai ahau ki te tunu Paraoa, Keeke, me era atu tu ahua kai pera katoa. Ko ahau hoki tetahi o nga peka kawekawe rohi ma nga tangata o Kereitaone, me Papa- wai Maori Pakeha. No reira haere mai ki ahau, ko ahau to koutou hoa i nga ra katoa, huri noa nga tau maha e tu mai nei. Tiriti Nui. A. Teone. Kereitaone. HE WHAKAUTU. E hoa e Tohungia tena koe, koutou ko ou hoa, me ou hapu me te iwi katoa i kona, kia ora koutou nga morehu a aitua i tona waahi, kaati tenei te ora atu nei te ngakau mo ta koutou whakautu mai ia maua panui, koia na te tika, ka mohio iho be raruraru to te tangata whakaatutia mai tenei kupu a te ae, me te kaore, whakaatutia mai kia mohio aru ai au, heoi taku kupu, me tae mai koe ki ko- nei, me era atu tangata e whakahe nei. e whakatika nei i o tipuna, me o tatau waka, kua tuhera a Taakitimu, ka mahue a Maehe, ka tuhera tonu te whare nei i naianei a tae atu ki te mutunga o Aperira, kai konei tonu au me te hui. i roto i nga ra katoa o Aperira nei, e mahi ana i nga mea mo roto, mo te tatari atu kia koe me era atu. Niniwa-ki-te rangi.

He Panuitanga. Kua, tae mai etahi moni ki te "Puke," engari kaore e mohiotia, kowai te tangata, na ana i tuku mai aua moni; ko aua moni kua tae noa mai, ko te tangata e mohio iho ana, he moni ana i tukua noatanga mai e ia kaore he ingoa whakamohio ki nga kai-whakahaere o te "Puke" na ana aua moni, ma ana e whakaatu mai, ki te Etita, a, ki nga kai-tiaki moni ranei o te "Puke" he moni ana i tuku mai ai, me te maha ona moni i tuku mai ai, me te Poutapeta hoki i tukua mai ai aua moni. "Te Puke."

PANUI WHAKAMARAMA. He whakamarama te waahi tuatahi ki nga iwi, ki nga hapu, huri noa i nga taha tika-o Aotearoa me te Waipounama, tena koutou i roto i te tau hoou o to tatau Ariki 1905. I pata ta matau panui whakatikatika i roto i te wharangi apiti o te "Puke," mo te panuitanga i roto i te reo Maori o te "Puke" e mau na i te wharangi 2 o te pepa, o te 9 o nga ra o Noema 1904. I mea taua panui i roto i te taha ki te reo Pakeha tae noa ki te wharangi apiti reo Maori ko te utu mo te pepa o te "Puke" i te tau 12/6, mehemea ma roto i te Poohi te tukunga atu i te pepa mo te tangata ko te utu 15/-, ko tenei wha- karitenga i te utu tau mo te "Puke" ehara i te mea he mea whakahaere i roto i te ru- nanga o te "Puke," engari he mea hanga rawaho atu i te komiti, na te Etita o te taha Maori, me te Etita hoki o te taha Pakeha, hui tahi kia Niniwa, ka oti ia ratau tokoto- ru, ka perehitia te panui whakatikatika i roto i te wharangi apiti o te "Puke" e kite iho na koutou." No re huihuinga whaka- mutunga o te komiti i te 22 o nga ra o Ti- hema ka hori nei, ka kokiritia taua take ki ki waenganui i te komiti ko te riringa tenei o te komiti kia maua, mo te whakarereketa- nga i ta te komiti i whakaoti ai, i te huihui- o mua atu, ara, koia tera ta te komiti i wha- kaatu ai, ko te panui i roto i te wharangi 2 o te reo Maori o te ''Puke". No reira o nga iwi, o nga hapu katoa, ka whakaotia te utu mo to koutou taonga ki runga i ta te komiti i whakatau ai, ara, ki 16/- hereni mo te tau, a, mo te ono mamina e 9/- hereni, mo te 3 marama e hereni. E wha hoki putanga i roto i te marama. Tuarua, i kore ai a te "Puke" e puta i roto i te marama o Hanuere i panuitia ra i tera putanga ka hori nei, i te whanga tonu matau ki te kai-whakahaere o te taha Pakeha, kia puta mai ona korero mo te taha ki te reo Pakeha o te "Puke," i runga i te mea nona te kahanga ki te kukume kia rua nga reo mo te "Puke," heoi ta matau be Amine atu, a, oti pai ana i runga i ta matau whakaritenga, me te tu hoki koia hei whakahaere mai i nga korero mo te tuha Pakeha. Kaati i te rupe- ketanga mai o nga mea katoa ia matau, e haere ai te pepa me ona reo e rua i runga i te motu nei, ka riro na te taha Pakeha i whakaroa, he kore kaore e hohoro mai nga korero e kii ai nga wharangi mo te taha Pa- keha, koia te take i whanga tona ai matau, a, pau noa nga ra o te marama o Hanuere. No reira te Kai-tuhi ka whakaaro, e koro rawa e taea e matau te whanga atu ano, Ki nga whakahaere mo te taha Pakeha. Koi penei tonu ta matau mahi ki te whanga ha- ere, a. ka pakaru te taiepa, ka marara te ka- hui ki runga i nga tihi o nga maunga, o kore hoki e taea te whakawhaiti kia topu ano te kahui. No reira matau ka whakaha- ere i te taha kia matau, kia wawe te puta ata ki runga i te motu nei. Waiho te taha Pa- keha kia ata takatu ana, a tona wa pea o rite ai, hei reira ka karapiti ai nga reo e rua te putanga atu kia koutou. Engari ko to mea ma koutou, he uta pikaunga mai ki runga i to koutou taonga i te mea kua mohio iho koutou ki nga kau- papa hei wahanga ma te "Puke" ara, koia tenei: — (1.) Ka whakatuwheratia a te "Puke" ki nga iwi. ki nga hapa, me nga tangata ta- ane, wahine, tamariki hoki, ma koutou ia e powhiri mai ki o koutou marae, i a ia e hae- re ana ki te whakamanawa haere kia koutou ki nga morehu a aitua i mahue ake i te ao nei, a, ma koutou hoki e nga iwi, me nga hapu, e hoatu nga tohu o te pai e te aroha ki to tatau taonga, ka tukua atu na kia koutou. (2.) Ka manaakitia e te "Puke" nga tao- nga e homai ana e nga Pihopa e nga Minita o nga Haahi katoa, hei tohutohu, hei ako, hei whakatupato, i nga iwi, i nga hapu ka- toa o nga motu e rua nei. (3.) Ka manaakitia e te "Puke" nga tao- nga o nga tangata matau ki nga whakaha- ere, e whiwhi ai te iwi nae nga hapu ki te matauranga, e puta mai ai te pai te ora, te rangimarie, te ata noho, i roto i te aroha o tetahi ki tetahi. (4.) Ka manaakitia e te "Puke" nga tao- nga o nga tangata matau ki te tohutohu, ki to