Pukapuka 4, Nama 23
19020615

whārangi 4  (6 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua3
5titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
NAMA 23 O TE TAU 4 TE PUKE KI HIKURANGI. HUNE MANE 151902. Wharangi No. 4 runga, hei aroha kia Tiini Kara, mo ana whakahaere tikanga nui ngawari hoki mo nga Iwi Maori. Karaitiana. Kia whiriwhiria e tenei hui he mema mo te Paremata, a tenei pootitanga e haere ake nei, kei au hoki tetahi mema ka whakapuakina i tenei hui, kua whakahuatia ko Wiremu Ngapaki raua ko Eruera Te Kahu he mema. E. Te Kahu. Ko nga tangata mahi Wai Rakau, ma nga Kaunihera Marae e whaka- haere nga tikanga mo ratau, me tuku ki te inana o te Kaunihera, kua paahitia. Tamahau. Ko te whakaaro o tenei huihui- nga, me hiki atu tenei huihuinga Kai-tohuto- hu ki Poneke, mate Minita o te taha Maori e whakahua te ra, kua paahitia. Ko te whakamananga tenei a te Tiamana. Aitua. P. Patapu.

WHENUATUKU KI TE KAUNI- HERA O MATATUA, Rotorua. Mei 5th 1902. Ki te Etita o te "Puke" e hoa tena koe. Panuitia ki to katoa. No to 2 o nga ra o Mei 1902 ka tae mai te Kawana Ranapare ki Rotorua, me to Minita mo te taha Maori. I haere mai te Kawana ki te han mai i te kara, mate Arawa, he mea tu- ku mai na Kiingi Eruera te Tuawhitu, hoi tohu whakahonore ma tana Taina matamua ma. to Tiuka o Ioka kia to Arawa, ki te tanga- ta, o te marae, i te wa i tae mai ai ia ki Roto- ma noi, i te 14 o nga ra o Hune 1901, i wha- kaatu to Minita kia to Aniwa, ko taua 11 o Hune nei, me waiho hei ra nui ma to ao ka- toa.

te Arawa

1. Pirimi Mataiawhenua, o tuku atu ana tihau i nga whenua o Ngati-whakaue ki te Kaunihera, me wewete tu here Ngawha. 2. Ratema Te Awekotuku—ka mea, ka whakaae, ahau ki tenei ture me oku hapu, Rangiteaorere Uenukukopako. 3. Matenga Te Waharoa—ko Ngati Ra- ngi-Wewehi toku hapu, kua whakaae katoa ki tenei ture. 4. Hira Te Wairama—ka mea, e whakaae ana ahau ki tenei ture, ko nga whenua o Tuhourangi kai roto katoa i te here Ngawha. 5. Te Whare Mokai ka mea, ko . Ngati- Rangiwewehi ko Ngati-Rehu oku hapu, ka hopu ahau i tenei ture moku whenua. 6. Werahiko Pera—ka mea, ko Ngati-Tu ko Ngati-Whaoa, me Ngai-Tahu me Ngati- Tura oku hapu, e whakaae ana ahau ki tenei ture. 7. Te Arakau—tetahi o nga kaumatua o Ngati-Pikiao, ka mea, ko te here-Ngawha kua wetekia tena, ko nga whenua o Ngati- Pikiao, ka puritia e ia. 8. Manahi Tumatahi—ka mea, ko Ngati Pikiao, ko Ngati-Porua oku hapu, ko oku whenua ka tukua atu ki raro i te inana o te Kaunihera. 9. Hemana Pokiha—ka mea, ko Ngati- Pikiao, ko NgatiTarawhai ko Ngati-Rangi- tihi oku hapu, ka hopu ahau i tenei ture. 10. Anaha Te Rahui—ka mea, ko oku, whenua ko Ngati-Tarawhai, kua tukua noa- tia atu ki raro ki tenei ture. 11, Te Kahu W. Te Tuhi—ka mea, ko Tapuika, ko Ngati-Moko ko Waitaha oku ha pu, e whakaae ana ahau ki tenei ture. 12. Tekoata—kua whakaae katoa ki tenei s ture. 13. Te Keepa Te Rangipuawhe. Me haere ahau ki Waihi, ki te ata korero ki oku hoa. nga rangatira nana i homai te whenua ki au. 14. Raharuhi—ka mea, ko Ngati-Tuara, ko Ngati-Kea, oku hapu, taihoa ahau e wha- kaae ki tenei ture, kia marama i au. 15. Mita Te Rangituakoha, ko te Patuai ko Ngati-Whakahemo ko Ngati-Pikiao oku hapu, e whakaae ana ahau ki tenei ture. 16. Hemi Te Tuapara—ka mea, ko Pae- ngaroa e (50) eka, ko te Pukaingatara 100 eka, ka tukua ata ki te Kaunihera. 17. Manahi Rangiriri—ka mea, ka tukua atu o ahau me oku hapu oku whenua 1d raro i tenei ture. 1S. Wi Hapi—ka moa, ko Ngati Pou to- ku hapu, e whakaae ana ahau ki te Pokohu kia whakahaerea i raro tenei ture. Whakatane. Mei 12th 1902 Ki Te Etita o '''Te Puke" tena koe, panuitia ki te katoa te taenga mai o te Honore Minita Timi Kara, ki Whakatane. Timi Kara:—ka whakamarama i nga tikanga o te ture Kaunihera kia Ngati-Awa, Ngati-pu- koko, Ngai-Tuhoe ka mea:—

PATU WHITIKI MO TE TAWEKA- Parawai Rota 29, 57 eka (Parihi o Mata- ta) hei Reti. MEHAKA TOKOPOUNAMU MO PATU HEUHEU. Matahina C. No. 1, 1,000 eka (Parihi o Matata) hei Reti. Hui katoa nga eka e 35,507. Na e oku hoa e mau iho nei o koutou Ingoa i runga ake nei, tena koutou nga kai hapai o te ture, ki te lute koutou i te Kahiti e whakaata ana i te ra, me te kainga e tu ai te Kaunihera, me tae a tinana mai koutou ki te aroaro o te Kaunihera, whakaatu mai ai i o koutou hiahia, me nga waahi o koutou whenua e whakapumautia hei papa kainga, hei mahi paamu, hei reti. Na to koutou hoa Timi Waata Rimini. Mema o te Kaunihera o Waiariki; i te takiwa o te Pei o Pureti.

Matahiwi Karaiwa. Hune 8th, 1902. Ki te Etita o "Te Puke" tena koe, me ou hoa mahi, tena koutou me to tatau maunga e tumanakotia nei e nga Iwi o nga motu e rua nei o Aotearoa me te Waipounamu, kati nei nga mihi, e hoa ma au e tuku atu enei kupa torutoru ki runga i to tatau taonga i a "Te Puke" kia rongo mai nga whanaunga i runga i nga motu e rua nei Aotearoa me te i Waipounamu, ki tetahi aitua nui i puta mai i te 15 o nga ra o Hune, ka puta tetahi wai- 3 puke nui, engari pea te whawhai a te Poa, he , pai ke atu i te whawhai a te waipuke, i puta nei ki Heretaunga nei, e hoa ma ko au tetahi , tangata i mate rawa atu i taua waipuke, ara, e 3 aku hoiho mahi i riro i te waipuke, te utu o aua hoiho £100 pauna, no te kuao £80 i pauna, kaati kua riro i te waipuke aua hoiho, ko etahi ko aku taewa, kua riro ano i te wai- puke 10 tana, kaore i waiho e taua waipuke tetahi kete kotahi, riro katoa i a ia, kaati kai te whakaaro noa he aha he kai e taki ai nga ra, me kai pea ki te keke paruparu a Tama- tea Topekura, he nui nga kupu hei tuhinga > atu, kaati noa koi kapi noa te pepa, kia ora kia ora, i roto i nga mahi tohu a te Atua, heoi na ta koutou mokai. Raniera Te Huanga.

Tewhaiti. Mei 24th, 1902. Tenei e "Te Puke" ka utaia atu etahi ma- uranga mau e tohatoha haere ki nga marae o Aotearoa me te Waipounamu, kupu tuata- hi, he mihi atu kia Purakau me Tamahau, e pa ma tena korua, i runga i to tatau taonga ia "Te Puke" kua kite iho i ana kawenga mai ki runga i tenei waka i Matatua, e hoa ma kua kite iho i to tatau Pirimia me ana tamariki, no reira o pa maua atu o Iwi Mao- ri ki Ingarangi, ahakoa itiiti ratau he mea i haere mai o ratau tupuna i Hawaiki, i tawhi- tinui, i tawhitiroa, i tawhi ti-pamamao, no reira e te Pirimia, he ahakoa te whaia ai enei kupu, ho ahakoa e maa ana, nga kupu whakatau a o koutou tupuna, tera ano e ho- ki, a he kura kainga, no reira puputia atu o koutou waka, ara, a Taakitimu, a Horouta, a Matatua, a Te Arawa, a Tainui, a Kuraha- upo, a Aotea, kokiritia atu ki to tatau Kiingi kia Eruera VII, he utanga mo runga ko te aroha, nga mahi i roto i te aroha ko te wha- kapono, heoi tenei kua kite iho au i te kupu a Wi Pere mo na Iwi Maori, e tautoko ana i te kupu a Wi, kia tukua te Iwi Aotearoa, e- ngari me penei te ahua, mau ake nga ritenga o ta riri, ki tuku mohio ki te riro ma o tatau hoa Pakeha ena e ahua, tupato to ahua ki te riri, heoi. Tuhi Pihopa.

Nukutaurua. Mei 11th, 1902. Ki te Etita o "Te Puke" e hoa tena koe, koutou ko hoa mahi, kia, ora koutou i raro i te mana o Kiingi Eruera VII, kaa eke nei ka1 runga i tona taranga whakamiharo, e ti- aho nei tona maramatanga ki te ao, e mea ra, ko ahau to pakiaka me te uri o Rawiri te whetu marama o te ata, heoi tena koutou. Me tuku e koe enei kororo mo te panui a te Wharehera Piripi, o te Mahanga-a-ruakau- tuku mo Komene te i to, i roto i "Te Puke" nama o te tau 4, e mea ra nga kupu o taua panui, he uri a Komene te Ito na te Huki, na ana ra te kupu ra, ko Ngarangi Whakaupoko ki te tonga, ko te Whakatatare ki Tikinui, ko Purua ki waenganui, ko au kaore au e mohio kai roto a Komene te Ito ia te Huki, ko nga huarahi tipuna o taua tupapaku he uri ia na Rongomaiwahine, nate Huauri, na Hauiti, otira mahaku e whakamarama. Ko. Rongomai-wahine ia Kahungunu. " Tauhei. " Tawhiwhi. " Hinepua. " Karakiarau. " Hikairo. " Tehiakaiora. Tuwihi. " Terangiwaaho. " Ngarangipouri. Terakato. " Matire. " Komene te Ito.

Ko. Hingangaroa ia Iranui. " Hauiti. " Hinetera. " Tutekohi. " Tamatanui. " Teruahoro. " Tirapare. " Mate. " Rongomai. " Rongoteuruora. " Terangihiria. " Tukorero.