Nama 153
191101

whārangi 3  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua2
4titiro ki te whārangi o muri


 
HE KUPU WHAKAMARAMA. oti te ki he pai te whakapono (tirohia upoko 11) hei arahi i te tangata ki te korero tika i nga Karaipiture, e kore taua whakapono e pai mei kaua nga Karaipiture hei whakamarama i nga tino take o roto. Na reira ma na kupu o na Rongopai apiti atu ki na tohutohu a nga Apotoro e mau nei i a ratou pukapuka ka marama ai nga whakaakoranga tuapouri o na whakapono, ka- tahi ano ka pai ka u te whakapono o te ngakau o te tangata ki aua mea. II. Te Kawenata Hou he pai hei mana whakatau ma te Hahi i nga tautohe me era atu raruraru e ara ake ana. Ka ara ake ana he whakaakoranga be i roto i te Hahi, pera me nga mea kua ara ake i mua, ka tikinatanga ki te Kawenata Hou hei whakatika i te mea tika, hei whakahe i te mea he. Ka ara ake he whaka- akoranga hou kaore i rite nga tohutohu ki o te Karaipiture ka whakataua tonutia atu te he ki taua whakaakoranga. Kua oti katoa te whaka- pono te tuku mai ki te hunga tapu. I nga raru- raru katoa kua tupono ki te Hahi i nga ra o mua e waiho tonu ana ko nga Karaipiture hei whakatau i te he. He aha pai ai enei pukapuka, i tuhia noatia nei i muri mai i a te Karaiti, me nga reta i tuhia nei e nga kai tuhi mo nga take i ara ake i nga Hahi o ratou ra, hei whakahe i nga tautohe ka- toa e ara ake ana i roto i te Hahi? Na te hanga whakamiharo o te tiakanga o enei pukapuka a he rite katoa hoki i a ratou no nga mea e matea ana e te Hahi i tona timatanga. Oa Rongopai e whakaatu mai ana i te ahua o te Karaiti, ana whakaakoranga, me nga tino mahi i mahia e ia. Ko nga mahi a nga Apotoro me nga reta e whakaatu mai ana i te timatanga o te kauwhau a nga Akonga i te Rongopai o Ihu Karaiti. I te mea kaore ano kia ara ake he whakaakoranga hou i rere ke atu i nga mea i ara ake ra i mua i te wa i tuhia ai enei reta, e pai tonu ana enei pukapuka katoa hei whakatau i nga mea penei. Na enei korero kua korerotia nei ka marama te ahua o te Hahi ki nga Karaipiture. I. He Kai Tieki ia no nga Karaipiture. I te pataitanga ki a Paora, " He aha ra te pai i hua ki te Hurai?" ko tana whakahoki tenei —" He nui ra i nga mea katoa; te tuatahi, kua oti te tuku ki a ratou nga kupu a te Atua."— Roma. 3 12 Ko te Kawenata Tawhito tera, ko ta nga Hurai pukapuka. E pena ano hoki te ahua o te Hahi Karaitiana ki tana Paipera—kua tukua hoki ki a ia. Ko ia te kai-tiaki, a i te mea he kai tiaki, he mea hoki kia mohio ia tangata ia tangata ki nga korero o taua Paipera, kaua hei puritia atu i te whakaminenga, ehara tena i te tikanga a te Hahi Onamata. II. He mana tona ina tautohetohea nga mea o te whakapono kua whakaaturia ake ra ma nga Karaipiture anake, e whakatau nga mea penei, kaore he tikanga mo te ahua o te rapunga atu i taua whakatau, i roto ranei i te hui nui a te Hani, pera i na wa o mua; i roto ranei i te Hinota Topu a na Hahi; i tetahi tikanga ranei e mohiotia ana tona tika i roto i te Hahi— kotahi ia te tino mea ma nga hui ma nga tangata whai whakaaro nei, ara he tuku atu i a ratou whakatau katoa ki raro i ta nga Karaipiture. Ko te tikanga tenei a te Hahi i te timatanga, ka tu ana he hui nui ka whakatakotoria te Paipera ki runga i te turanga ka whakaturia ki waenganui. Hei na tautohe anake ano ia mo te whakapono tenei tikanga, haunga nga tikanga ririki e pa ana ki nga whakahaere e pai ai te mahi a ia hahi a ia hahi. Ko nga mea pena me waiho ano ki ia hahi ki ia hahi te ritenga, e kore hoki e taea te mea kia kotahi ano te ahua o te whakahaere i nga mahi a nga wahanga katoa o te Hahi. He mea pai kia mahara tatou he rereke ano te mana whakatau i nga tautohe kia rite ki ta te Karaipiture me te mana o ia tangata karaitiana ki te korero i aua Karaipiture i te mana o ia tangata, o ia ropu tangata ranei, ki te hanga hou i tetahi whakapono mo ratou i roto i nga Karaipi- ture. He mea tenei i hua mai ai te huhua noa iho o nga raruraru i muri i te whakarerenga atu o te Hahi nui—i te wa o te Rewhomeihana. Na tenei ritenga ka ara ake nga Hahi huhua kua ara ake nei. Ehara tenei i te ritenga na te Hahi Onamata. Mehemea ana he tika tenei kua pai ke ake nga karaitiana o naianei i nga mea o mua i te mea ka nui ake to ratou na marama- tanga ki nga ritenga o nga Karaipiture. Ko te tikanga tika ko te mea i tauwiratia mai e te Hahi Onamata, ko te whakaae ki nga whakapono kua oti nei te whakatakoto, kia riro ai aua mea hei huarahi atu mo te korero i nga Karaipiture. Ki te penei ka kitea nga Karaipiture e whaka- marama ana i nga whakapono.

Ko te Paraimete, ara ko te Pihopa Tumuaki o Niu Tireni nei, ko Pihopa Newira o Otepoti te Pihopa kaumatua o nga Pihopa katoa o te Hahi o Ingarani. No Hune i te tau 1871 ka motuhia ia hei Pihopa mo Otepoti. Hei tenei Hune e heke iho nei tae ai ona tau ki te 40 e tu Pihopa ana. Ko te Pihopa tuatahi tonu tenei o Otepoti, kua wha nga Pihopa o Waiapu, ka toru o etahi katoa.