Nama 180
191307

whārangi 3  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua2
4titiro ki te whārangi o muri


 
No. 180. HE KUPU WHAKAMARAMA. waka o te Pakeha he mataku kei mauria haeretia e te Maori taua mate ka horapa ki nga wahi katoa. He hanga whakaaroha taua te Maori, me te mea nei i putake mai i a taua tenei mate. Tuarua, te arai pea te Kawana- tanga i nga Maori o nga takiwa kei reira taua mate kai haere ki etahi atu takiwa, tena koa arai ke i nga Maori o nga takiwa kaore ano nei taua mate kia rongona kia mohiotia ranei kei reira. He nui nga Maori o Turanga i raru i tenei ture. He haere atu ki roto i nga toa ki nga whare kai ranei ka panaia mai ki waho. Ka ai whakatarunga ma te Pakeha i te ture a te Kawanatanga hei pananga mana i te Maori he whakaaro kino tonu raia nona ki te Maori. Tuatoru, ko te kakama o te Kawanatanga ki te hanga ture mo nga Maori ko te porori ki te tuku rongoa mai e taea ai hoki nga Maori te pokapoka e watea ai nga Maori i runga i ta ratou hereherenga. Tua- wha, he pai ake te kati rawa atu kia kaua tetahi tangata i ahu mai i nga takiwa kei reira taua mate e haere ki etahi atu takiwa ahakoa kua pokapokatia ia. Ehara hoki i te mea ma te pokapokatanga e kore ai e mauria haeretia. taua mate, ko te pokapoka ke hei arai i taua mai kei kaha ki te tangata e pangia ana e taua mate, a hei kaupare atu ranei i taua mate kei pa mai. Ka nui nga tamariki o te Kareti Momona i Korongata kua pangia e taua mate. Ara ka kite tatou i te tika i te kati atu o nga tangata e etahi wahi. Ehara i te mea no Heretaunga ake taua mate engari he mea mau mai no Ngapuhi na tetahi tamaiti i haere ki te Kura Momona, a nana i hoatu ki etahi. Ki te rongo ake kua tae mai taua mate kei Turanga nei a ehara i te mea kei te Maori engari kei te Pakeha tonu. Mehemea pea i te Maori kua kawea noatia atu ra ki nga Hohipera pera, tena koa i pa ki te pakeha ka waiho noaiho. Ahakoa enei whakaaroaro e te Iwi ahakoa te mamae o te ngakau mo tenei tikanga a Mahi me tona Kawanatanga Kimoa iho, tatou ka haere i runga i te ngakau tupato kei rarua tatau i te autaia mate nei. Haere kia pokapokatia koutou e te Rata, e rua noa meneti ia e mahi ana ka mutu, kaore he mamae he aha.

PITOPITO KORERO. I wera tetahi whare waihanga kahu i New York, Amerika, i wera ai e 50 nga tamariki wahine, he wahine mahi ano i reira. He tino parekura nui tenei. Ko nga wahine nei i nga puroa o runga ko nga waha anake i rongona e aue ana. RETA WHAKAHE. E TORU nga reta whakahe i te whakahau a te Kawanatanga kua puta i roto i nga pepa o Tauranga (Gisborne) ara whakahe mo te kati a te Kawanatanga kei haere tetahi Maori i runga i te tereina, i te taramuka, i nga motuka me era atu waka harihari tangata i Turanga nei. Kotahi na Hamiora Hei (bar- rister & solicitor) e tika rere ana tana ki te Minita mo te Taha Maori engari ko te kape i tuhia ki roto i te Herald o Turanga. Ko tetahi na Rawiri Karaha he reta whakaatu i te ma- mae, me te honohonoa hoki o te ngakau Maori i a ia kua whakakurimoritia nei. Ko te tuatoru i hainatia na Kai-mahi e whakaarohia ana e te Pipi na Hemi Topi (James Thorpe) rangatira whakahaere o nga tangata whakatakoto a te Kawanatanga i te takiwa ki Motu o te raina reriwe o Turanga. He hanga whakaaroha rawa te Maori i runga i tenei ahuatanga a kia kore ianei e ki tona waha i te mea kua wero- hia ia ki te koikoi. E ko:: e rawa e taea te hoatu katoa i nga korero o roto e enei reta engari pea ko nga kiko tonu me nga wahi momona hei hoatutanga. Ko nga tino korero o roto o ta Hamiora he mea atu ki te Minita mo te taha Maori kia tirotiro ia ki te ahua o te whakahau a te Tari o. te Ora kua whaka- ritea nei tona tikanga i roto i nga Rohe o Turanga. Ko nga mea hei whakaarotanga mana ko enei ara:— Tuatahi, kaore rawa he take e katia ai nga Maori o Turanga kei haere i runga i nga waka harihari tangata o te Pakeha i te mea kaore ano kia pangia tetahi Maori kotahi e te mate pokapoka. Mehemea ana te whakahau e pa ana ki nga Maori haere mai o wahi ke katahi ka marama te ngakau tena ko enei ko nga mea kei Turanga nei ano te noho ana, kei te noho tahi tonu me nga Pakeha kei te haereere tahi tonu he aha ra te take i peneitia ai? He aha hoki te take i katia ai ko nga Maori anake kaore ano i pokapokatia e te Takuta a i kore ai e katia nga Pakeha kaore ano i pokapokatia? Me te mea nei ko nga Maori: anake nga mea e pangia e taua mate a hei hoatu hoki ki etahi a kaore te Pakeha. Ko te Pakeha anake e watea i tenei here a ko te Maori ko tetahi o nga Iwi tino piri pono o te Kingi kaua hei watea i tenei ture. Katahi te mea tino rereke. Otira i te mea kua tukua nei e te Tari Whakaora tana whakahau he aha ratou te anga ai ki te tuku rongoa mai ki te Takuta ki nga Takuta