|
| |||||||||||||
1
| 2 TE KARERE O PONEKE. Ko te kai rapu, ko ia te kite. MANE, 1 O PEPUERE, 1858. HE RARURARU KEI TARANAKI. 1 No te putanga mai o te kupu kua houhia te rongo i Ahuriri, ara, to te Hapuka raua ko te Moananui, kua ora ke te ngakau, kua mea, tenei to rangimarie ka tau iho ki to tatou motu, inahoki kua mau te rongo i nga wahi katoakaore, tera ano he raruraru ka timata mai i Taranaki. He mahi kinokino whakaharahara. Tana tukunga iho pea ko te ngaro- manga katoatanga o tera wahi i te raruraru, i te he. Wehi rawa aua te ngakau mo te kino o takoto ake nei. E hara i te hanga tenei kinohe kohuru. Ko te Waitere Katatore raua ko tona teina ko Rawiri kua kohu- rutia e Ihaia ratou ko ona hoa. He mea whakapohehe ki te waipiroka takoto nga pehipehihinga iho ko nga tupapaku. nei tokorua. Ta te mauahara tikanga! Kua roa ano te wahi i pehia ai tera whenua o te raruraru o te wha- whai, a he aha ra i meinga ai kia whakanuia? Kua whakahaerea tenei i runga i tera ritenga tawhito a te maorite rapu utu. Erangi mei tuku ki nga ritenga marama a nga tua- kana pakeha, kua oti noa atu tenei rarurarukua " patupatua e ratou a ratou hoari hei maripi parau, a ratou tao hoi tapahi peka"kua tahuri ki nga mahi ahuwhenua, ki te wakahoa ano hoki tetahi ki tetahi". Tena ko tenei, kua rere pohehe te whakaaro: kua p; ito karanga. " Tatou ka haere, ka whakapapa atu, kawhakaheke toto." Ae, ho pono. tokorua nei nga tupa- pakuhe rangatiratanga ra anake! Akuanei pea ko te parekura ko te ekenga nuitanga o te kino. Oti me aha ? Me pewhea ka ea ai to toto o nga tupapaku nei? Nana, tenei ano te huarahi o rite ai tera. Ku nga kohuru, ara, ko Ihaia ma, mo tuku atu kite aroaro o nga Kai Whakawa o te Kuini whakawakia ai ki ta to ture pakeha ritenga: a, ki te rite i taua ture, me tuku ano kia whakamatea. ka mutu pai tenei raruraru. Tena ko te whawhai, ko te tohenga tera o te ngakau kino. Ki te riro ano i tera, heoi, ekore e mohiotia tona mutunga. Aue! " ka ngaro a Moa te iwi nei." He aha i meinga ai kia whakanuia te whakaheke toto i roto i nga iwi mo te hara o te tangata kotahi? A, ki te eke he pakanga ki muri nei, e puia mai pea nga tutu hei tono i a koutou, Heoi ra, kei whai taringa atu koutou kei tahuri atu koutou ki era mahi hua kore: kia pakeke tonu koutou, kauaka e whakarongo atu. Me noho ano koutou i to koutou nei wahi mahi ai i nga ritenga ahuareka o te rangi- marietangai nga ritenga e mana- kohia ana. He reta tenei kei raro iho nei na to tatou hoa aroha. Kei taua kainga ano, kei Taranaki, ia e noho aua. Kei te noho pouri mo nga mahi wai- rangi a nga hoa maori. Tika tonu ana kupu; pai rawa ana whakaaro: tera ano te ara, tika kua tohungia mai e ia. Koia tenei: Ngamotu, Hanuere 13, 1858 E hoa o te kai tuhituhi o Te Karere o Poneke. Kua tae mai ou nupepa ki au. Ka nui te pai. Nui rawa te pai o nga korero o roto. Nui rawa te pai o nga korero o nga reta i tuhituhia e nga tangata maori. Ki taku whakaaro o nui haere ana te pai o nga maori o kona. E nui haere ana to ratou ma- tauranga, to ratou rangatiratanga. Akuanei ake nei ka pena ratou me nga pakeha te pai, to mohio, te ranga- tira. Ka pai kia ngakau tahi ratou me ngu pakeha, kia ingoa tahi, kia rangatira tahi, kia noho tahi i runga i te matauranga, i runga i te rangi- marietanga, i runga i te whakapono. Tena ko nga tangata maori o konei! i ee noho pouri ana ahau; nui rawa te pouri o nga pakeha o konei, nui i rawa te tangi o o matou ngakau mo nga he o nga maori. Kei te wha- i" kaaro ratou, ka ngaro nga maori o tenei wahi i te he. E rua nga he nunui, ko te kai rama, ko te whawhai. Kua rongo koe i mua i te matenga o Rawiri Waiaua me e ona hoa; na Ka- tatore ma i patu; he pakanga whenua. Na, tahuri aua nga whanaunga o Rawiri ki te rapu utu; na, ka whawhai. Tae ake a Arama Karaka, na, ka hanga pa ki te Ninia, a whawhai tonu. Na, ka uru mai a Ngatiruanui ki tenei pakanga; na ka mate ko Piripi, Ka- tahi ka haere nui mai a Ngatiruanui, katahi ka nui haere to kino. Ka rere mai a Ihaia ma, hei hoa mo Arama Karaka; ka hanga pa ki Te Ikamoa- ana. Na; katahi a Katatore ka mea kia haere a Ngatiruanui ki te parekura i te 21 o Hurae 1856. Hinga ana nga tupapaku tokorima o te tahi, to- korima o te tahi. Ka nui toku pouri i reira. Maumau te tangata mo te mate! Maumau te tangata mo te reinga! Na, katahi ka mea a Hone Ropiha kia houhia te rongo; katahi ka mea a Ihaia kia rapu utu ia mo ona tupapaku. A hau ana te rongo ki a Ngatiruanui, hoki ana ratou ki o ratou kainga; ka houhia hoki te rongo ki a Katatore. Ko Ihaia ia, e tohe tonu ana ki te whawhai kia ea ai ona tupapaku. Tohe tonu ana ki a Kata- tore kia puta mai ki waho o toua pa ki te whawhai, kahore a Katatore i whakaae. Na, ka ngakia te whenua, na ka tapahi rakau i te motu, na ka mea kia hokona a te Ikamoana ki te pakeha hei utu mo ona tupapaku, ka- hore a Katatore i pai. Na, katahi a Iha- ia ka whakaaro, ko Katatore hei utu Na ka oranga, ka rapu, ka tatari, kia hopukia a Katatore kia patua. Na, katahi ka whakaaro, ma te wai piro, ma te tahapa. Taka ki te Hatarei nei, te 9 o Hanuere nei, ka haere a Katatore ma ki te Taone i ranga i te Hoiho, kai rama ana i reira, (wai piro nei); a haurangi e tahi. To ratou hokinga i te ahiahi ki to ratou kainga, Ka, taka haere ana a Rawiri i runga i tona hoiho; e tora takanga. Na, tae rawa ratou ki te pekanga o te ara e anga ana ki to ratou kainga; na kua takoto te tahapa o nga tangata o Ihaia, ka paku nga pukihai i tu. Oho rawa ake ratou, na ka taka a Rawiri ka rere ko te patiti, ka mate tera. Ka marere etahi ki raro ki te whenua, na ka waiaa,, ka tu ko Katatore, ka hinga, ka tapahia ki te patiti, ka mate. Tahuti ana e tahi ki te motu ka ora. Piri tonu ana te tahi ki tona hoiho, ka rere, ka pahemo atu, ka ora. Kahore te tahi atu i tu ko Katatore: anake raua ko Rawiri, mate rawa raua. Na ka kite tatou i te kino o te wai piro, ka te wai piro i porahurahu ai ratou; mei kore tena kua piri tonu ratou ko ratou hoiho, kua rere, kua |