Pukapuka 1, Nama 36
18580719

whārangi 3  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua2
4titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE KARERE O PONEKE

3 Paremata mo te matenga o Kuini Rangikahiwa:— Hune, 10, 1808. Ki a Tipene. Tena koutou. Kua kite au i tou pukapuka. E ui mai na koe ki te mate o Kuini i pewheatia koia. Tena kia ki atu au, i patua ki te patiti. Kua kite rano koe i te ma- te o Watene—no taua ritenga rano. E moe ana ano matou ka rongo ake ma- tou i te ata i te tangi a te Pere, ka karanga ake ia, E Wi, ka mate au. Ka tahi au ka rongo atu, ka haere atu au. Haere atu au, kua mate ke te tupapa- ku. Ka hoki mai au ki waho. Heo- tiano, ko Watene kei te Whare-here- here ia e noho ana. Heotiano, ka mutu. Ko Wi kei te mate, he nui tona mate. Na to koutou mokopuna, Na MATENGA. Hurae 3, 1858. Ko te karere o Heretaunga ki Po- neke na Matiaha i tuhituhi. E hoa, e te Pura, hoatu aku korero ki te Ka- rere maori. Whakarongo mai ko taku kupu atu tenei no te mea i konei ano au i nga ra o Pitiroi, taea noatia nga ra o Kawana Kerei. E hoa ma, e Wi tako ma, me rapu mai o tatou ingoa i nga pukapuka o Ngauranga . Heoiano ka mutu, Na MATIAHA. Ki te Kai Tuhi o te Karere o Poneke. Aratoetoe, Hurae 6, 1858. E hoa, mau e hoatu aku korero kia taia ki te perehi, hei whakaatu mai i nga ritenga marama o te whakapono e tirohia kautia atu nei o oku kanohi. Titiro kau atu, whakarongorongo kau atu nga taringa, e kore e puta te hia- hia ki nga mahinga o te ture, i nga mahinga ate ngakau maori. Heoiano aku korero. Na tou hoa pononga i roto te ture, Na PATERIKI TE RANGITAUKEKE, No Wanganui. Ki te Kai Tuhi o te Karere o Poneke. Te Iwitekai, 5 o Pepuere, 1858. E hoa, Tena koe. He korero taku ki a koe kia taia mai e koe. Koia tenei oku whakaaro, ko nga kainga i au, i Toto i Manawatu nei. Kei waiho oku kainga hei utu hoiho mo ia tangata mo ia tangata atu, kei whakama etahi tangata ona hoiho e riro aua mai ki runga i oku pihi whe- nua. Erangi ki au ake ano te wha- kaaro mo toku wahi Ko te take i penei ai taku karere he hoiho, ko te ingoa o taua hoiho ko Tametiki. Te take o taua hoiho i riro mai ai, a toru ona take, ko nga moni a toku iramutu katahi, ko te mana tangata karua, ko nga tarutaru o to whenua ka toru. Ka tae mai taua hoiho ki a matou ka hokona e matou ki te hoiho wahine. Ka riro mai tana hoiho, ka ki atu ahau, ka mana ano te hoiho o Ngati-te-Ihiihi, whakahokia ki a ratou. Ki ana mai ki au, kahore e tika kia whakahokia ki te iwi nona te hoiho, he utu hoki no to tatou kainga. Muri iho ka tu te komiti a te Iwi nona te hoiho; ka tu a te Kepa, te tangata nona te hoiho, ki runga, ka korero, Tametiki kei whea te Pihi whenua i puta ai koe? Kei runga ko io Peti, ka whakahaahuatia nga ingoa o nga whenua i riro mai ai a Tametiki. Ka rongo ahau ka pu; a taku korero, E he aua, kaua e whakairia tona hoiho ki oku wahi whenua, engari hei nga wahi o to iwi uaua i pupuru te hoiho; tena hei oku wahi, kaore, korerawa atu i au. Ko nga rohe katoa o enei whenua oku kua oti e ahau te tuhi ki te puka- puka. He roa te tupoko ai ki te nupepa. Na to hoa aroha, Na POITETE TE RIU. (He roanga tenei.) KO TE KEIPA KURU HOPE. Na, tenei hoki taku korero ki a koutou, kia rongo mai. I taku hae- renga i a Kawana Kerei ki Ingarangi, a ka tae, korero aua ia ki nga maori, ki tona iwi, ki tana iwi ra i whakapai ai: a, kihai i roa, ka puta te kupu a te Kuini kia haere ia hei Kawana mo Keipa Kuru Hope. Na, ka rere ma- tou ki taua whenua, a ka tae. Na, tae kau ano, ka hui te tini o te pakeha rangatira ki te matakitaki i a Kawana; ki te ui korero atu hoki ki a ia mo tenei whenua, me nga maori hoki; a, ka korerotia e ia te painga o tona iwi. A ka ui atu koki ia ki a ratou mo nga Kawha, mo to reira iwi tupu ako, mo he pewhea ra te kaha o tera iwi ? ka mea mai nga pakeha o reira, "He iwi pai, ho iwi toa hoki," ka mea atu ano hoki ia, " A, me toku iwi ano hoki, he iwi toa." A, na mutu enei uiuinga, ka noho maua i reira—a, e toru nga wiki e noho ana i te taone o Keipa Kuru Hope, ka rite te whaka- aro o te Kawana kia haere ia kia kite i nga pakeha me nga Kawha hoki, a, haere ana maua. Na, ko to maua haerenga nei, i haero ma uta; i ma te hoiho, i ma te kata, i ma te weikena hoki. Na, ka tatu ano maua, ka haere. Ko to haerenga ra, e haere ana i runga i to tangata me nga pa; mahamaha noa ihu o te pakeha i roto i tena whe- nua, matakitaki haere ana huki ki nga tangata whenua o reira. Ko etahi i ma, ko etahi i mangu. A, ka tae ki tetahi taone nai o reira; ko te ingoa o taua pa, ko " Arakoa Pei." A, ka rongo te tini o te pakeha o taua taone; ra, ka puia ki waho, ka haere mai ki te whakatau i a tu Kawana; ko nga mea i noho atu i te taone, i hui tera ki te whare e tae atu ai te Kawana; a, tutaki ana tenei ki a te Kawana, na, ka tangi te umere a te kai whakatu ki a Kawana, hoki tahi ana me Ka- wana ki te taone; a porua ki reira, ka haere ki Kereama taone, kei te tuawhenua; ko te ingoa o te whenua ra, ko " Te Paranatia,"—ara, ko te Rohe ko te whawhai nei tera. Na, ka haere, u, porua e haere ana, ka tae ki taua whenua; a, rongo kau ano te taone ra, ko te Kawana tenei e haere nei, na, tahi ano ka whitiki te hoia— ki te karanga hoki i a ta Kawana. Na, ko tera, ko tu pakeha maori nei, kei te huarahi tera o haere mai i runga i te hoiho, ki te whakatau i a Kawana—a, tutaki pu i te ara;—he oti £.110, whakatangihia ake ki te ume- re; hoki tahi ana i a Kawana ki te taone. A, te mea ano ka whakatata ia ki to taone, titiro rawaho ki te hua- rahi e haere atu ai ia ki te tapokotanga atu ki to taone, e hara! kiki tonu i te hoia; o tu aua hoki i reira, ki te whakapai ki a ia. A, roa rawa ki reira e noho ana, ka haere mai te tino kai ngarahu mo nga hoia o taua whe- nua kia kite i a Kawana. Na, ka mea atu a Kawana ki a ia; "E, he tangata taku kei au nei, he maori, no Niu Tirene." Ka tahi ia ka mea atu ki a