| HE KUPU WHAKAMARAMA.
matua. Ko etahi enei o te kahui nui kua wha-
kamararatia kei enei motu katoa. Ko etahi o
ratou he tangata pai kei te aru i nga tikanga
rangatira i nga mahi o te Whakapono. E
whakamanamana ana ia no te mea i pa atu
ano tona ringa ki te pokepoketanga o nga
whakaaro o enei tamariki. " Heoi ano taku
kupu kia koutou he powhiri, Haere mai!"
I mea a Henare Tomoana ki a Te Wiremu,
"' Karanga, karanga e te morehu o nga kau-
matua o Heretaungakua ngaro katoa ratou
ko koe anake e kori nei. Kei te aroha toku
ngakau. Ehara ahau i te kaumatua, engari
no te ngaronga o nga kaumatua ka kiia ahau
he kaumatua. I whakaakona au kia awhina i
te iwi, a inaianei ko taku tumanako kia puta
he kai-whakahaere mo te Iwi Maori i tenei
whakatupuranga; i tenei ra kua tutuki taku
tumanako. E tika ana ano me tohutohu nga
tamariki e nga kaumatua i etahi huarahi, ko
ratou hei kai-whakahaere, engari kia ngawari.
Na matou na nga kaumatua i whakapuranga
ma koutou. Kaua matou nga kaumatua e
whakarerea. Ko koutou mo o matou turanga,
e uhia koutou e o matou mana ina kaumatua
koutou. Kia ora! He pao:
Ka mihia koutou e au i te ahiahi nei,
Tae noa ki o tatou wairua e au!
I tautokona e Ihaia Hutana nga kupu a
Tomoana: i mea ia ki a Te Wiremu: " E ta-
ngi ana taku ngakau mo te kaupapa o to ko-
rero. Kua ora morehu te tangata, kua ora
morehu te tikanga. E hari ana ahau mo tenei
mahi, ahakoa kahore au i tae ki nga hui tuatahi
a tenei kotahitanga. E tautoko ana ahau i a
koutou, kua tuku kupu atu ano au ki o koutou
huihuinga. Kua whanau he tamaiti hou ki te
ao. He tikanga hou tenei.; he hikoinga ki
tetahi huarahi hou. Otira me whakaaro ano
nga tamariki ki nga kaumatua. Kei te haere
mai te wa mo nga tamariki. Me haere tau-
piripiri ngatamariki me nga kaumatua. Ata
arahi i nga kaumatua. Kaua ratou e whaka-.
rerea, kia mau ra ano o koutou whakaaro ka
whakarere ai. Ki te penei e kore nga kauma-
tua e amuamu. Kia ora korua e whakatupu
nei i a korua tamariki. Ka pakeke ka hoki ki
te kainga, ko etahi e totika ko etahi e kotiti e
taka i te pari. No ratou tena he."
I ahu ano nga kupu a Paratene Ngata ki a
Te Wiremu, i mea ia: " Tena koa te hoa o
nga rangatira o Heretaunga i tuku nei i Te
Aute hei wahi akoranga i a ratou tamariki.
Ko matou kei te tango i nga hua nunui o tenei
kareti hei painga mo matou. Na Te Aute i
whakatupu aku tamariki a ko etahi o ratou kei
konei e tanu ana. Kua kitea nga hua o mahi
katoa, kua whakarongo te iwi, kua awhina te
Kawanatanga. Nau i whakato i ngaki te Pire
Marae, otira ko te hauhaketanga na te iwi ka-
toa. Kaore nga tamariki i te tango i nga tu-
ranga o nga pakeke engari ko te reo kia " ha-
kahaka kia ngawari." I haere mai kia kite i a
koehe rakau e whakaheke ana.' I haere mai
matou kia kite i a koe."
I mea a Pene Heihi kaore ana kupu i haere
mai ai heoi ano ki te whakarongo anake, ko te
tautoko hoki. Na taku tautoko i tae mai ai
au ki konei.
Pare Paipa: " He tangi taku ki a koutou
katoa, ki nga tamariki kaumatua hoki o Te
Aute. Na te kitenga iho kua whai tinana te
mahi i haere mai aikua tinana i te Ture
Maraehe haringa no te ngakau. Ki te wha-
kaputa tetahi tamaiti o Te Aute i nga mahi
pai ka taunutia ka tapukea, otira i te mea kua
tu nei te ture kua whai tuara ia. Ko te rua
tekau tenei o nga tau i wehea atu ai au i Te
Aute, a katahi ano ka hoki mai."
Rev. A. Tamihere : " He maha nga take i
haere mai ai ki konei. Kia kite i Te Aute,
kia kite i a korua. Kua ngaro o matou koka
a Mihi Wiremu raua ko Mihi Tatana. E Te
Tatana e tika ana to whakamanamana. Nau
ahau. Kahore oku hiahia kia tu au hei minita
otira nau i whakato te purapura o te hiahia."
Tame Arapata: E whakamihi ana ahau ki
a korua kupu. I konei ano au ka rima tau
ka pahure ake nei. Nau e Te Tatana i penei
ai a Te Aute. Ko koe to matou matua; nau
matou i whakaako i arahi; nau i whakawhi-
whi ki te matauranga o te pakeha, i whiwhi ai
ki nga mahi pakeha. Ko ahau te. tamaiti
kaumatua atu" o Te Aute kei konei, ko ahau
hoki te tuatahi o nga tamariki o Te Aute ki te
tuku mai i tana tamaiti ki konei. Heoi ano te
ora: mo te tangata kei te haere ki te kura.
I whai kupu ano hoki a Nepe te Apatu, a
Rev. Katene Pukeroa, a Hemi Kireka me
Ware Waitai.
- NGA MOTINI I WHAKAAETIA.
1. He whakaaro tenei na tenei hui kia mei-
nga te reo Maori hei take whakamatautauranga
ki roto ki te Kareti Nui o Niu Tireni, kia
whakaakona hoki ki etahi wehenga e taua ka-
reti.
2. He whakaaro tenei na tenei hui kia wha-
kaakona te Reo Maori ki nga kareti Maori
katoa.
3. He mea tika hei painga mo te tinana ki
te taea, kia tautokona e nga tangata o tenei
Kotahitanga nga mahi takaro, te kirikiti te
tenihi me era atu takaro. |
2