Pukapuka 9, Nama 1
18730108

whārangi 1  (6 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


 
TE WAKA MAORI O NIU TIRANI. KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA.' VOL 9.] PO NEKE, WENEREI, HANUERE 8, 1873. [No. 1. HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI MAI. Ko nga tangata enei kua homai moni i muri nei mo a raua nupepa, ara:— £ s. d. Te Pukenui, Hau a te Rangi, Waikaremoana, Te Wairoa, Hawke's Bay ... ... 010 O Te Makarini Te Wharehuia, Waikaremoana, Te Wairoa, Hawke's Bay ... ... 010 O Total ... ... ... £100 E ki ana a Hohepa Paraone o Whanganui e hiahia ana tona ngakau kia kohikohi moni nga tangata o tena awa kia te kau herengi i roto i te tau ki te tangata kotahi mo nga Kura, mo nga Mira, mo nga Rori, me era atu mahi. E tika ana tona hiahia kia whakanuia aua mahi; ko nga mea hoki ena hei whaka- rangatira i te tangata rae te kainga. He mea tika kia pa atu koutou ki a Rihari Wunu, to koutou Kai Whakawa, mana koutou e ako ki nga ritenga e ata puta ai ena hiahia whakanui i te tangata me te kainga. Kua tae mai te reta a Henare Te Haeretuterangi me ona hoa o Whanganui, he tono kia tu ki to ratou kainga te Kooti Whakawa Whenua Maori a te 28 o nga ra o Hanuere. Kia mohio mai aua tangata, ehara te Kai Tuhi o te nupepa i te tangata whakahaere i ena ritenga. Engari me tuhi ratou ki a te Penetana te tino Kai Whakawa o taua Kooti. Kua tae mai te reta a Miha Te Rangituakoha me etahi atu tangata o Maketu, he whakaatu mai i te whakawhetaitanga i to ratou whare hou i Maketu. Kaore e eke ana korero ki te waka nei i te nui atu o nga utanga—a mahue ana etahi ki uta. E ki mai ana aua tangata nei e 60 karana waipiro i pau i a ratou i runga i a ratou mahi ahuareka—kanikani, haka, aha atu hoki, i taua whakawhetaitanga. Ekore matou e whakapai ki taua tu mahi—he haurangi toua tikanga, he kuare noa iho. I he te taanga atu o tetahi kupu i roto i te reta a Henare Potae i te nupepa o te 24 o Tihema nei, ara i te korero nei na; —" Tena ra kia tupato tatou kei pera tatou me era wi i wha- kawaia e te nakahi." Ko tona tikanga tenei;—" Kei pera tatou me Iwi i whakawaia e te nakahi." KUA kite matou i tetahi reta i tuhia mai e Te Patene (Mr. G Burton), Kai Ruri o te Wairoa i Haake Pei, ki a Te Penetana, te tino Kai-whakawa o te Kooti Whakawa Whenua Maori, mo nga whenua maori i ruritia e ia kaore ano kia whakaritea tana mahi e nga tangata nana te whenua. E ki ana taua pakeha kua tae tenei ki te rima ki te ono o nga tau kua pahure atu i muri mai o ana mahinga, a kaore nei ano kia whakaaro nga tangata ki a ia. E mea ana kua hoha rawa ia, ka mutu tona manawanuitanga; ko tenei mea ake, ka kore ano e whakaritea ana mahinga, ka tukuna e ia ki te roia mana e mahi. Na, e mea ana matou kia whakaputa atu he kupu ki aua tu tangata, a me ata whakaaro hoki ratou ki taua kupu. E tika rawa ana te pouri o taua pakeha—he mahi he rawa hoki taua mahi. Ehara hoki i te tangata kotahi e peneitia ana. He nui nga Kai Ruri e korero ana ki a ratou mahi kai te kore tonu e whakaritea e nga tangata nana ratou i whakamahi. Ehara hoki i te tangata kuare e pera ana, he rangatira ano; no te mea e whai whenua ana e whai taonga ana hei wha- karite i te mahi a nga tangata e whakahautia ana e ratou hei ruri i a ratou whenua. Mehemea ka kite ratou i te tangata e tango noa ana i te taonga a tetahi tangata ka whakama ratou, ka whakahe ki taua tangata ka aroha ki te tangata nana te taonga e tangohia ana. Na, ko te rite ano tena mo ratou. E tango noa ana ratou i te taonga a te tangata; ko tona taonga tena ko tona mahi—toua taonga hei oranga mona i te ao nei; hei oranga hoki mo ana tamariki. E rite tonu aua te mahi a te tangata ki te moni tinana, ki te aha noa atu a te tangata—he taonga anake. Ka tango noa te tangata i te mahi a tetahi tangata, e rite ana ia ki te tangata e tango noa ana i te moni a te tangata—he tahae anake. Ehara hoki i te moni kore i kore ai e utua nga Kai Ruri, no te mea e retia ana nga whenua kua whaka- wakia i roto i te Kooti, ko etahi e hokona ana; ko nga moni e riro mai ana e whakapaua noatia atu ana ki nga mea hangahanga noaiho e hiahiatia ana e te ngakau—te whakaaro hoki ki te mahi a te tangata nana i ruri i tika ai hoki te whakawa. Ta matou kupu ki a koutou, akuanei puta ai he raruraru mo koutou i runga i tenei tu mahi. E rongo ana hoki matou ki te ki a nga Kai Ruri e ki aua kaore he tikanga ke atu e rite ai a ratou mahinga ko te whakawa anake—me tuku e ratou ki nga roia mana e mahi. Na kia rongo mai koutou, ehara tena tu tangata, a te roia, i te mea aroha ki te tangata— ekore ano hoki ia e ahei te aroha kau. Heoi tana e tino whai ana ko te ora kia taea e ia mo te tangata e tuku ana i tona mate ki a ia mana e mahi.