Volume 0, No. 15
18830515

page 2  (16 pages)
to previous section1
3to next section


View the commentary of this paper

 

manawa o te tini, waihoki ka he nga tangata ora i te taru e puta runga, i te mamaoa ara, i te nga o te manawa o te turoro. Mehemea ka tokomaha nga tangata ki te whare koreira ka tere taua mate, kawea haeretia ana e ratou, taua taru ki ia wahi, ki ia wahi, ra roto i a ratou paraikete, i aratou pueru, ko nga kakahu o te kaihiki me kareko aua nga kakahu wuuru paraikete ranei, me tuku te turoro kia takoto kirunga i tona whariki noho marire ai, me hipoki ki nga kakahu kareko, kia pai kau tona mahana. Kei tukua te hau kia pupuhi ki runga i te turoro otira ko te hau o te rangi me tuku mai kiroto i te whare ata haere ai, kia tika ai te manawa o te turoro, kia ahei ano te puta o te ha piro kiwaho. Mehemea ka whakarongo nga tangata ki enei kupu ka iti haere ai tenei mate kohuru tangata. Mehemea ka inu te turoro i te waipiro e kore wheau ka tupapaku.
Te rongoa pai mo te timatanga o tenei mate: - He akonaeti, 3 (aconite, 3) kotahi pata, ara wai tuturu o taua rongoa. mo ia tipune wai, mo ia tipune wai, me kai i ia rua haora i ia rua haora ano ka iti haere te kirika whakaroaina te hoatu o te rongoa kia wha haora, kia rua nga ra e kai ai, penei pea ka ora, ki te kore, me tango i tetahi rongoa ke, ara te peretona, 3 (belladonna, 3), me pera tona kai me to te akonaeti.
A Tawhiao, a te Kuini.
Ko ta matou kai tuhi mai o Rakarana e mea ana: E ahu ana te haere a te Kingi ki Tauranga, ma Rotorua te huarahi. Haere atu i Rotorua ko Tauranga, kei reira hoki te hui ai nga rangatira Maori. Ka mutu ka ahu ano whaka te whenua o te Kingi. Kei muri nei ka haere a eia a Kaipara, a Whangarei, a Te Kawakawa, a whiti atu ki Ingarangi kia kite i a Te Kuini.
Te Hereherenga o nga Pakeha na nga Maori kei Waipa.
NAMA 2.
KATAHI ka karanga a Mahuki tena kawea ratou ki te wai mekamekatia nga wae. Na, toia ana ratou ki tatahi; ko nga tama riki me nga wahine e haere pukana ana, ngeri ana, ka nui te hamumu. Ko Mahuki e whaka kaha ana, e karanga ana, "Ka tahi te ra i kore ai aha Whakaaroa kia koutou te tikanga." Ka mutu ka mea ia, kia arahina ratou ki te whare ka haere, ka tae ki te marae ka mea kati, waiho i konei hei tawhainga ma nga wahine me nga tamariki. Na, ka whakaturia ki reira, me te pupuri i a ratou e nga kaihere. Katahi a Wetere ma ka tohe kia tukua nga pakeha. Otiia kahore i rongo. Nawai, a, ka ahua riri te tohe ka mea e Te Wetere kati me riro i a koutou. Heoiti ka toia atu ki te whare, he kauta te whare, he kino. Ka tae ki roto tango ana nga putu herehere ana nga waewae ki te mekameka rino, me nga ringaringa ki te taura, kei tua kei te tuara e here ana. Kotahi te Maori i maka ki roto ki te whare ko Haire, he tangata no Wetere. Na, ka waiho maeke o ratou herehere kahore he paraikete, i he aha he kai tutakina ana te whare, mau rawa te tatau ki te mekameka me to raka, e wha te kau nga haora i pau i a ratou e herehere ana. I te Aonga ake o te ra ka hoatu he riwai kikino he kai poaka. Na, takoto ano ratou i te roa o te ra i tono hoki ki nga kai tiaki ki a wetewetekina nga ringa kia ahei ai te toro atu ki te kai, tana pai hoki. Ma ratou e apu noa atu ki te kai i te mea e takato herehere ana. Ka tono wahie hoki hei whaka mahana, e wha nga poro i maka ai ki roto, ka po kua pau, takoto maeke ana i te po, tono ana ano ki te wai inu, heoi, te wai i ho atu ai he mea kino. he mea kua pokea ki te toto. Ka mea me inu ratou i tena. Ka nui te hemo kai, me te mamae i nga mekameka o nga wae, me nga herenga o nga ringa, porua tenei e penei ana. I nga ahiahi ka huihui nga tangata, nga wahine, nga tamariki, ki waho o te whare ka hamumu, ka haka, ka ngeri, ka tawhai, me te karanga a Mahuki ki ona tangata kia maea, kia maea, kia ngakau nui. Kahore ano nga ture a Ihowa i tukua mai e ia i te rangi kia oti hoa." I te aonga ake o te ra tuarua ka whakakiki i nga herehere o nga waewae me nga ringaringa, ka oti tenei katahi ka pa te karanga, ko Ngatimaniapoto tenei hei whakaora! Na ko Te Kooti me Wharo, me te tamahine o Wetere, me to ratou ope kua puta, puta tata, kihai taro kua mau etahi o te Tekaumarua kua mau te here.
Ko te tatau o te whare-herehere wahia ana pakaru kau, puta ana nga herehere me o raua mekameka e mau ana. Na te kotiro o Te Wetere i unu nga mea o nga waewae. Ko te Kooti kua mihi ki nga Pakeha. A tangi ana te Pakeha ki ona kai whakaora. Ka kawea ratou ki te Kuiti e Te Kooti. whangai ana ki te kai, ho atu ana he kakahu, he putu, he aha, heioi ka ora, noho ana i taua ra, otiia, kua rere te rongo o tenei kino a paku noa ki Waikato, ki Mokau, kei hea atu hoki. Ka hui mai a Ngatimaniapoto ka korero, ratou ko te Tekaumarua. Kotahi rau ma toru ratou. "I te tuatahi, ka mea a Mahuki me kati, me hohou te rongo kua oti taku kua kite i te he o toku Atua, ka mahue taua Atua." He wehi pea nana i tana rongongo, ka mauria ia e Ngatimaniapoto ki nga Pakeha whakawakia. ai Otiia titiro ana ia kua Ngawari a Ngatimaniapoto ka hoki ki tana pakeke tanga ka hukeke rawa, ka mea ia, "Ka pakaru te mahunga o nga Pakeha i ahau." Ka mau ki tetahi paipere, wahia ana, takahia ana ki raro te whenua. Ka mea ano ka haere ia ki Arekaanara ka peia nga Pakeha o tera kainga. Heoi, haere ano nga Pakeha, ka hoki ki Waikato. Ka tae te rongo o ta Mahuki kupu haere ki Arekaanara ki nga Pakeha. Ka huihui nga hoia ki