Volume 0, No. 31
18840815

page 2  (16 pages)
to previous section1
3to next section


View the commentary of this paper

 

Te Matenga o Kerei Mangonui.

 

No te 22 o nga ra o Hurae ka mate ki Kororareka, a Kerei Mangonui, tetahi o nga Whakatuatea, o te tai Tokerau. Kaore tenei hanga a Mate i titiro ki te marutuna o Mangonui, kaore i titiro ki te nui o tana mana whatiia noatia iho e Mate, tera ika nui. Me aha ra u a te hoa, i te kaha o nga taura hei kukume atu i a koe, ki o matua, ki o tupuna ! Unuwhia noatia te ata o Kerei, waihotia nei ki muri ko te ngakau kononohi, ko te puna roimata. E taea te pewhea e rau ana rua. E pai ana e te hoa e haere ana i te ra e whiti ana i runga i te aumihi o nga iwi e mano, e mano. Haere hoki ra e te hoa i o nui, i o wehi, ki era nga Tauanui kua hiko atu ki te muri. Haere ra e te tau e, taku whare korero, taku reo maaru, ka mimiti nga puna o Ngapuhi e ! E tamara e te hoa e hewa ana a au kia noho tonu e, hei hora i te pai, hei nui mo te iwi e. hei taonga mo te ao. e. i.

 

Te Matenga o Kawana Paipai.

 

No nehe ra ano tenei hanga te mate. He taru tera i whakawhiwhia ki nga kahika; a, puta noa i te ao turoa, kaore he tangata i whakahapa ki nga taura kumekume o nga hau o te po. Engari koa, he tangata pai a mate, i ana takiwa e pai ai. Inahoki ra to tatou whanaunga a Kawana Paipai. No nga Kawana tuatahi ka kitea tera maia i ana takatakanga ki rau marae, ki rau awa. Ona hoa ko te aitanga a Tiki i roto i te ropu Pakeha, i roto i nga iwi Maori, hau atu ana ki tawhiti te rongo o ana ki, o ana mahi. Te taenga mai o te tama a Kuini Wikitoria ki Niu Tireni, na Kawana Paipai ratou ko nga rangatira Maori o Waitemata, o Whanganui, o hea, o hea, i karanga ki uta; a, kokiritia ana i reira nga kahu kiwi, me era atu taonga hora, hei whakanui i te uri o te Kuini nga Whakatuatea o era puna tangata i whakahuangatia e Pehi ma, e te tini o nga Tauanui o Aotearoa. Tika tonu te uhunga, tika tonu te koingo; engari koa, ko Kawana Paipai i tu marire i roto i te uru rakau, a, kia horo ra ano nga rau, ka hahoretia te kauru, ka maroke nga pakiaka, tae noa ki nga weri, katahi ano ka hinga, i tana hinganga nui; a, ngaro whakarere i te tirohanga tangata. Kaore he tikanga e purutia ai a Kawana Paipai i te mea kua kore e hoki mai nga waioratanga o te ohinga. Kati ki a tatou e pa ma, ko te karanga. Haere e Pai e! haere e te wharekorero, ki a nunui ma, ki a tiketike ma, ki a maruwehi ma. Tenei nga ki te putu nei; tenei te putea puwhakaaro te noi nei hei taonga mo te tini o te hoa,

 

Tera te uira e hiko i te rangi

E whawhai rua ana na runga o Tauwhare.

 

ma koutou e whakamutu atu. I mate a Kawana Paipai Te Wheturangi ki Putiki, i Whanganui, i te 13 o Hune, 1884. Whano tae ki te 100 tau i te matenga ai. E meinga ana i kite a Kawana Paipai i tera manu i te Moa, e haerere ana i nga mania o Te Waimate.

 

Te Matenga o Reiri Matena.

 

Ki a TE KORIMAKO.

 

E HOA,- I mua ka tae mai te rongo kua mate a Reri Matena ka puta ai to tatou konohi aroha ki a ia, ki tenei wahine pai, ki tenei wahine atawhai, atawhai ki te taha Maori, ki te taha Pakeha hoki. No naianei ka taia ki te nupepa o Akarana, etahi korero a Reri Matena, he mea kohikohi i roto o tana pukapuka i taia ki tawahi. Ko te ingoa o taua pukapuka " Ko o matou Maori." Koia au ka whakaaro nei me whakamaori tetahi wahi korero ana me ta ki tau nupepa, e TE KORIMAKO, koia tenei ko " To matou hoa a Mohi." I tetehi rangi ka tae mai ki to maua whare he tangata Maori, ko Mohi tona ingoa, tangata nui ia, he tangata roa Haere mai ana ia raua ko tan kotiro meroiti kia tirohia o ra mate. Ko to te tangata mat he kirika, he anini hoki. I te po ka maranga te tangata nei tona moenga, ka tahuti, nga noa ana waenga koraha, ta porangi koa. No te wareatanga e te moe o tona hoa kaitiaki ki haere te tangata nei. Kaore kitea tona omanga. Ao ake ra katahi ka mohio te kai tiak kua ngaro te turoro. Me aha tona mate porangi. Ko te kai tiaki he tangata mate hoki, kopa, heiaha ma taua maia. Ko te haere tonu ia, ko ta Mohi kotiro e wahaa ana e ia kai-whakamarie mo te ngakau o te papa. Na ka haere tangata ra ma runga nga tauma ma raro nga wharua, kimi nga ana, kimi noa ana i te tangata ngaro. Ka roa ka kitea arahi paitia ana ki to raua wha Kihai i roa kua ora a Mohi, hoki ki tona kainga. Enga tera ia te hohoki mai raua tana kotiro ki to maua whare , wa, ia wa. Koia te pai, te ahu i reka, te tirohanga atu i a rau haerere ana ki waho kei tete wahi mahana marumaru o maua kari, he ringaringa, ringaringa. He mate koeo to kotiro. Engari he mea mohi ra ia, ko tana tu korero me te koeke i a raua e haerere ana. Tena ko ia kei te whakaronga marie atu i nga korero a kotiro, me te ahua hari ona me te kata tihoi ana. Kaore pahure te tua waru ona tau ora ana te kotiro nei ko hemonga o tona wairua ko tona , nehunga ki to matou wahi tapu. No reira te piringa mai o Me i a maua. Na, muri mai o matenga o tana koa wahine pumau tona noho ki to mau ka kainga. He oti ana hokinga atu i ki tona motu hei whakato, i hauhake, kai mana ma maua hok, Ahakoa tangata nui, tangata ahu whakawehi a Mohi i arohina , ia a te tini tamariki Pakeha He oranga ngakau mona