Volume 1, No. 14
18781228

page 201  (13 pages)
to previous section200
202to next section


View the commentary of this paper

 
TE WAKA MAORI O NIU TIRANI. 201 KO TE PARAONE, KAI-WHAKAAHUA TANGATA, KARATITONE RORI,KIHIPONE.

Ko etahi tu ahua te 10s. mo te mea kotahi; te 15s. te utu mo nga ahua e ono ; ki te mea ka mahia kia te kau ma rua ahua, ka te 12 ano herengi te utu. Tetahi tu ahua e 5s. mo te mea kotahi ka ono ahua, ka te 10s. te utu; te kau ma rua ahua, ka te 12 ano herengi te utu. Ka mahia te ahua ka homai tonu te moni, kaore e pai te nama._______

A. W. PARAMOPIRA, ROIA, KIHIPONE.

He tangata haere ia ki te Kooti i Kihipone, i Omana, i Uawa, ki te whakahaere i nga mahi Maori i roto i aua Kooti. E tae ana hoki ia ki te Kooti Whenua Maori. Me homai nga korero ki a TEONE PURUKINI, _______________Kai-Whakamaori.

KO TAMATI URENE EMEA atu ana kia rongo mai nga tangata katoa, katahi ano ia ka hoki mai i Akarana me ana tini TAONGA RAUMATI he mea ata whiriwhiri nana mo tenei kainga no roto i nga tino taonga pai o te koroni katoa, ara he mea

WHAKAPAIPAI WAHINE, NGA MEA WHATU KATOA, ME NGA, KAKAHU MO TE TINANA,

If o te utu e rite tonu ana te ngawari ki to Akarana, ki to Kihi- pone hoki.

HE KAHU TANE, HE KAHU WAHINE MO ROTO. Nga mea katoa rao te Hoiho, he Kahu whakapaipai, he Tokena, nga Tini mea rawe a te Pakeha, he Kariko, he Kaone, he Potae, he Kiapa, he Potae Wahine, he mea ahua hou katoa, ko te iti o te utu e kore e taea e tetahi atu tangata te whai.

TAMATI URENE, KAI-HOKO TOA, MAKARAKA.

TAKUTA PURAKA. HE panuitanga tenei naku, na TAKUTA PUKAKA, ki nga. tangata Maori katoa o te takiwa o Turanga. E hoa ma, tena koutou. Kua tae mai ahau ki konei ki te mahi i nga mate katoa o nga turoro Maori. Ko taku mahi tena i nga tau e rima kua pahure ake nei, i au e noho ana i Hauraki i Ohinemuri. Ko au te takuta o nga rangatira me nga tangata Maori katoa o aua takiwa, ko Te Hira, Tukokino, Te Moananui, ara ratou katoa. Kei au nga rongoa katoa hei hoko ki nga Maori. Ko taku whare te whare i nohoia e Paati, kai-hanga pu i Kihipone i te rori nui e tika ana ki uta.

KO ATENE RAUA KO WEHITANA (Ko Houra i mua ai). KO te Whare ngawari rawa tenei te utu o Haake Pei katoa mo nga Tera hoiho, nga Hanehi, Tera-pikaunga, me era tu mea katoa—he pai hoki te hanganga. KEI NEPIA, KEI HEHITINGI HOKI (Heretaunga).

HAERE MAI ! HAERE MAI! KIA whiwhi koutou ki te Puutu kaha rawa i te Whare o TEKUPA RAUA KO KIRIWHINI. (Ko Te Pereki anake i mua ai). He mohio rawa aua Pakeha ki te tui Puutu, he kiri pai anake a raua kiri e tangohia ana. Ko te whare tena e ata ruritia ai o koutou waewae kia rawe ai nga puutu. Ko te whare puutu whakahihi rawa tenei. He puutu tere haere etahi i nga taha ; he Puutu Werengitana, he hawhe Were- ngitana etehi, he Puutu kore e uru te wai, me nga tu puutu katoa atu, he mea tatai te waewae, muri iho ka tuia, nga pu- utu. Kia kotahi tau tinana e takahia ana a raua puutu, e kore e pakaru. KARATITONE RORI, KIHIPONE. KIHIPONE » MIRA PARAOA KOROHU NEI.

e . HE PARAOA PAI RA.WA kei reira e tuna, ko a te Tohu (Parani nei) o taua paraoa he Kani Porowhita. He Tino Paraoa, He Paraoa Papapa, He Papapa tonu, He Witi whangai Pikaokao.

ME Moni tonu ; me whakarite ke ranei—" Noho maaha ana, haere maaha ana." NA KINGI MA, NAHIMETI MA.

KAI-HANGA WATI, KAKAKA HOKI. KEI tetahi taha o te rori i te hangaitanga ki te Peek o Atareeri, Karatitone Rori, Kihipone.

He tangata hanga ratou i nga Wati pakaru, me nga Karaka, me nga Whakakai, me nga mea whakapaipai pera katoa. He tini o ratou Wati Koura, Hiriwa, mo te Tane, mo te Wahine hoki. Kia kotahi tau tinana e haere ana e kore e kino. He nui nga mea whakapaipai katoa kei tana Whare e tu ana.

KO TE METI,

KAI TUI PUUTU, HU HOKI, KARATITONE RORI, KIHIPONE, Kei te taha o te Toa o Hame Tiwingitone.

E MAHIA aua e ia ki te Mihini he taha tere haere ki nga puutu tawhito. E mea ana ia kia matakitakina ana puutu kore e uru te wai, kaore he hononga o te tuinga, he mea rawe ia mo nga tangata Ruri Whenua, me nga tu tangata pera.

Ka tuia e ia mo te utu iti nga Puutu me nga Hu mo te Kanikani, mo te Haere, mo te haere ki te Pupuhi manu, me nga Puutu tere haere hoki nga taha.

He Ora mo te waewae, he Rawe, he Ataahua, tana mahinga. KO WHERIHI RAUA KO PITI. EMEA atu ana ki o raua hoa Maori katoa o Turanga kia rongo mai ratou he tangata hoko raua i te Witi, te Taewa, te Purapura patiti, me era atu mea pena katoa, ina mauria mai ki to raua whare i Kihipone. E kore e rahi ake te moni a etahi Pakeha i ta raua e hoatu ai mo aa» tu mea.

Tetahi, he tangata makete raua i nga Hoiho, Kau, Hipi, Whare, me nga taonga noa atu a te tangata. Ka hiahia etahi Maori ki te tuku i etahi mea pera kia akihanatia, ara kia maketetia, me haere mai ki a raua ma raua e mahi. Ko raua hoki nga tangata e manaakitia ana e te Pakeha katoa ki runga ki taua mahi— he tika hoki no to raua mahi.

KARATITONE RORI, KIHIPONE- PANUITANGA.

KO nga Rangatira e haereere mai ana ki Werengitana, a e hiahia ana kia pai he kakahu, mo ratou, pai te kahu, pai te tuhinga, pai te utu, na me haere mai ratou ki te ta- ngata e mau nei tona ingoa ki raro iho. He tini noa nga kakahu pai kei a ia; he mea hanga etahi i nga. Koroni, ho mea hanga etahi i Rawahi. ERUERA WIRIHANA, TEERA TUI KAHU. RAMITANA KI, WERENGITANA.