Volume 5, No. 29
18780720

page 358  (12 pages)
to previous section357
359to next section


View the commentary of this paper

 
TE WANANGA. PANUITANGA. ,

RARAKA RAUA KO PARAHI, KAI HOKO RINO, (Na Pairani i Mua).

KUA T AE M AI I INGARANGI— 39 Pa tupara 30 Hakimana 14 Tapara puru, puru ata i te kake 3 Hakimana puru atu i te kake 20 Pouaka paura pupuhi manu 2 Tana Hota. I He Paraihe Paura, he Paraihe Hota, he Okaoka Pu, he I Okaoka Horoi Pa, he Whakawiri Nipa Pu, he Pounamu Hinu Pu, he Pouaka Takotonga Kiapa Pa, he Takawe Pu, he Kuku Mata Pa, he Whakapara mo te Pa ana purua, me nga tini mea atu mo te Pa. He tino mea pai ana mea nei, a e hara i te mea tino nui te utu.

Panuitanga ki nga, iwi katoa! katoa ! Katoa o Aotearoa, o Wairarapa, Tara- naki, Ahuriri, Taupo, me Turanga katoa.

HE mea ata tenei kia rongo koutou, kaua te mea kotahi e koutou e tuhituhi i a koutou ingoa, ki te pakapaka hoko whenua ranei, ki te Rihi whenua ranei, ki te mokete whenua ranei, ki etahi tikanga ranei e pa ana ki te whenua. Maatua haere mai koutou ki au, a kia mohio koutou, hei muri te matau 6 puta ai mo auu mahi. Naku na, ....... .. TE RIIHI, 58 Roia i Nepia.

Te Wananga Kotahi Putanga i te Wiki.

HATAREI, HURAE 20, 1878.

I MEA, ta matou kupu, i tetahi putanga o TE WANANGA i era marama, he mea tika pu ano, kia kiia he Ture mo nga kai-whakamaori, ara, kia kiia He tikanga uiui mo aua kai-whakamaori, kia kitea ai te mohio o aua kai-whakamaori. He mea hoki na matou he Ture ano te Ture kua kiia mo nga Pakeha, e uiuia ai nga Pakeha, a kia kitea te tino mohio o aua Pakeha, ka kiia aua Pakeha e pai ana ratou kia tu hei kai mahi, ara hei apiha mo te mahi Kawanatanga. £ mohio ana hoki te iwi, ma te ako ka mohio ai te tangata ki te mahi tika i tana mahi i ako ai. A me noho tauira te kaupapa, ara te tangata e akona ana, ki te rongo tika i aia, ki te ako a tona ariki, ka mohio ai te tauira ki te mohio mana. Na konei matou i ui ai, tena he aha te he, mehemea e kiia ana he Ture mo nga kai-whakamaori, kia uiuia ratou, kia kitea ai to ratou mohio, tika, ki te reo Maori kia puta ai he Raihana kia ratou, kia mana ai ta ratou mahi whakamaori, a whakapakeha ano hoki i nga tikanga mahi a te iwi. E ki ana matou, ki te mea ka kii te Pakeha, kia mahi aia i tetahi o nga mahi tini a te Pakeha. Ka ako taua tu Pakeha i aia, kia mohio aia, ki nga Ture, ki nga tikanga, ki nga mea katoa, o a te Pakeha mohiotanga, mo a te Pakeha, hokohoko, mahi taonga, mahi ngaki whenua, mahi rapurapu i nga mea o te moana, a o te whenua; he mea i ako penei ai taua Pakeha, kia tino matau ai ki nga tikanga o te mahi e mahi katoa ai te iwi, kia, kore ai ana moni e ngaro i aia te mahi kuare. Na konei ano hoki matou i ui «Ai he aha te he, ki te mea ka kiia, kia akoako nga kai-whakamaori, i aia, kia mohio aia, ki nga tini rawenga o te reo Maori, ki nga tikanga a te Maori o mua, ki nga take e kii ai te Maori i ana whenua ki mau ki aia, a ki nga mohio a te Maori ki te titiro i nga tikanga o nga whakaaro a ratou ano a te iwi Maori. He mea hoki na matou, kahore rawa nei a te Maori tikanga mo ana whenua a ona tupuna i mau ai ki aia, i tu a rite ki o te Pakeha tikanga mo a te Pakeha whenua e mau ai ki aia. E penei pu ana ta matou kupu. He tini nga kai-whakamaori, a he kotahi nei o ratou e mohio ana ki nga tikanga Maori. A ko te kuare o aua kai- whakamaori e kuare nei ki o te Maori tu whakaaro, ki o te Maori tikanga, e penei ana te kuare a aua kai-whakamaori ki o te Maori tikanga, me te kuare a te Maori, ki ano pei ratou i mohio noa ki nga Ture i mahia e te iwi Pakeha i nga ra o Kuini Erihapeti e ora ana. E mea ana matou, he nui noa atu ta matou kete- kete ki te he o te he e mahia nei. He nui noa atu te utu o nga whenua e mahia nei e nga kaiwhaka- maori kuare, ara e mahi whakamaori nei aua kai- whakamaori i nga mahi, a ko nga whenua o aua mahi he nui noa atu ona utu. Koia matou i toea ai, e he ana kia waiho te mahi kia mahia e te kuare. A na reira ano hoki matou i mea ai, e kii ana matou, ki te mea ka aro te wha- kaaro a te iwi kia puta te mahi ora, te mahi nui, te mahi ata noho, me te kake a te iwi ki te nui mona penei me tino ako nga kai-whakamaori ia ratou kia mohio ia ratou nga tikanga katoa a te Maori. A ki te mea ka kiia kia noho mohio te Kawanatanga ki te whakahaere tika i nga mahi mo te Maori, penei, me tino ako nga kai-whakamaori ia ratou, kia tika pu, kia mohio pu, a kia tino marama a te Kawana- tanga korero ki nga iwi Maori, i aua kai-whaka- maori te ata whakamarama, a kia tino rite taua ake ki ta te Maori tu hapai i te kupu, kia tino rite nga kupu, me te waiwai o te korero a aua kai-whaka- maori kia tu te Maori korero i tana reo. He mea hoki, ki te mea ka mahia pakewatia te korero e nga kai-whakamaori, penei ka kuare te Pakeha ki a te Maori mohio, me a te Maori whakaaro, a ka kuare ano hoki te Maori ki a te Pakeha mea i whakaae ai, a ma reira e mau tonu ai nga he e taami nei i te iwi.