No. 161
191109

page 1  (12 pages)
2to next section


 
Te Pipiwharauroa

HE KUPU WHAKAMARAMA.

NAMA 161.

GISBORNE.

HEPETEMA 1911.

"He ao te rangi ka uhia, He huruhuru te manu ka rere."

"Kui! Kui! Whitiwhitiora."

He whakahoki ki a Puhi Kairangi.

KAORE e taea te parekura o nga tohutohu a "Puhi Kaiariki" e mau nei i roto i te Pipi. Ko to matou whakaaro ko ia nei katoa nga whakaaro o era atu tangata mo to tatou ahua ki te waipiro ko a Puhi Kaiariki e korero nei, ahakoa nana ake ana korero, he whakaaro e puritia ana ano e te nuinga o nga tangata kai Ma matou e ki ake kaore he tohu- tohu kino atu i enei hei tohutohutanga ma te tangata ki te iwi. E mohiotia ana te kino o te waipiro, kaore he tangata i te kuare ki tera taha, ko Puhi Kaiariki anake e mea ana he wai pai he wai ora. Engari kaore i te kotahi nga whakaaro o te tangata mo te ahua o te peehi i tenei mea kino i te Kei te mohiotia iho te kino o te waipiro, he huarahi mai no te mate, a ka tohutohu ai tetahi ki te iwi kia kai tonu i taua kai, he mea miharo rawa ki a matou. Ki ta matou nei whakaaro he korero paki waitara na Puhi Kaiariki ana korero, kaore ia i te ata titiro iho ki na kino e hua mai ana i roto i tenei kai. Mehemea he tohu- tohu na Puhi Kaiariki ki ana ake tamariki kia rere ki te mate, tera te ngakau e mea ake e pai ana, nana tonu hoki ana tamariki; tena ko te tohutohu atu ki na tamariki a raua tangata kia rere ki te mate, ka ki matou he mea kino.

E ki ana a Puhi Kaiariki he wai ora te waipiro, mehemea i kiia e ia he wai haunga

kua hangai ki te tikanga o te kupu Maori. Ko ta te Karaipiture i ki ai mo te waina whaka- haurangi, " He huare (paitini) no nga tarakona, he huare nanakia (paitini) no nga ahipi." Kei whea ianei te ora i roto, kia kiia he wai ora. Ki te tirohia a matou korero i roto i nga Pipi o Mei, o Hune, o Hurae me Akuhata ka kitea iho nga mate i hua mai i tenei kai kaore ona take kia kiia he wai ora.

E ki ana ano ia he kai na nga ariki. Kaore e taea e matou te whakahe tenei korero, ehara hoki matou i te hoa noho tahi no nga Tiuka me era atu tu tangata. Engari he whakapae tana e ki nei he kai tenei na na Pihopa, na nga Minita, kei te he tenei korero, kaore hoki e taea e ia te tautoko tana korero. Ko te kino o te waipiro he patu tangata, he whakatutua i te tanata ehara i te mea he whero no te ihu. Ko nga Tiuka kaore e kitea ana ki na huarahi hu- rori haere ai, kaore hoki e taka ana i runga hoiho; engari na Maori, nui atu. Na konei matou ka ki ko tatou e mate ana, hei aha na Tiuka na.

Mo te taha ki na hoia, ko te take tonu tenei o te mate a Ruhia i a Tiapani. He iwi hau- rangi a Ruhia, he haurangi kore a Tiapani. He tino korero na Rore Rapata raua ko Rore Kitina ko na tino hoia ko nga tangata kaore e kai

Mo te taha ki na kai paitini a te Maori, kaore aua mea e kainga ana i te wa paitini, engari i te wa paitini kore. He porangi anake te tanata kai i te karaka werawera. Tena ko