No. 120
190803

page 1  (12 pages)
2to next section


 
Te Pipiwharauroa HE KUPU WHAKAMARAMA. NAMA 120. GISBORNE. MAEHE 1908. " He ao te rangi ka uhia, He huruhuru te manu ka rere"

TE TIRITI O WAITANGI. TE WHAI-KORERO A TE KAWANA. NO te 19 o Maehe ka tae Kawana, te Pirimia, a Timi Kara, A. T. Ngata, Hone Heke me Henare Kaihau ki Waharoa ki te whakarite i te powhiri a Waikato. Ko te hui he whakatakoto pitihana hei tukunga ki Ingarangi, ara he whakatutuki i nga korero me nga hiahia i whakapuakina i te hui i tu ki Waahi i tera tau. I mea a Waikato i tana whaikorero ki te Kawana, ko nga whenua katoa o Waikato, me e tahi wahi o Turanga, o Taranaki me te Tairawhiti he mea muru na te kawana- tanga i muri i te whawhai. I te mea kua kotahi nei te ture mo te Pakeha raua ko te Maori i raro i te Tiriti o Waitangi, e tonu ana a Waikato kia whakahokia mai nga whenua, kia waiho ma te ture e whaka- haere, a kia tukua he pitihana mo tenei take ki te Kingi. Ka mutu nga whaikorero a Waikato ka tu atu te Kawana. I mea ia i tae atu he pitihana ki a ia i Poneke mo te tuku peti- hana ki Ingarangi. I whakahoki ia kia ratou, ara atu ana etahi take pai hei tiro- tirohanga i tua atu o te Tiriti o Waitangi. He pai rawa atu te ata korero he kanohi he kanohi mo tenei take. Ko nga korero o tenei petihana i ahua rereke ano i nga korero o te mea i Poneke, i whakamautahi raua e rua ki te Tiriti o Waitangi, e ngari ko tenei i kaha rawa te korero mo nga whenua i murua i te wa o te whawhai.

Kia mahara a Waikato ai te pitihana tua- tahi i mea ra kaore i te puritia te Tiriti a ko nga ture o Niu Tireni kaore i te haere i runga i taua Tiriti, no reira kei te mate haere te Maori, ka tono taua pitihana kia Kingi Eruera kia whakakorea katoatia nga ture o Nui Tireni, nga mea tawhito me nga mea hou. E kore ia e korero i te take i murua ai nga whenua, kaore hoki ia i kia atu, engari kei te aroha ia ki te hiahia o te iwi. Ki te hiahia ratou ki te haere ki Ingarangi kei a ratou te hiahia, tera ratou e man aki tia, engari e kore pea e riro mai ta ratou i hiahia ai. He nui no tona pai ki te Maori i penei ai tana korero, i kore ai ia e mea atu haere ka riro mai i a koutou ta koutou i hiahia ai. Ka korero pono tunu atua ia kia ratou, ko te Kawanatanga o Te Tominiona kaore i te whakawhirinaki ki te whare ki te iwi ranei, kaore i te wha- kakoi toki, i te whainoa atu ranei i nga korero o nga whare. Na konei kia mahara nga kaumatua kia nga pitihana kua tukua ki Ingarangi. E toru e wha ranei nga mea i tukua i te wa i a Kuini Wikitoria, a whakahokia mai ana ki te Kawanatanga o Nui Tireni, na ka pera tonu te whakautu mo nga pitihana kia Kingi Eruera. Tera e nui nga mea pai e kite koutou i reira i na haere, engari ka moumou nga moni a nga mea e noho i te kainga, tera hoki e nui nga moni e pau, ko tona mutunga iho kaore he kiko. E tika ana nga korero kaore te Tiriti i te whakaritea i tenei ra. Engari e marama ana ko nga mea i tika mo te tahi wa kaore e tika mo nga wa katoa. (Ko