TE WAKA MAORI O AHURIRI

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

No. 11. ] NEPIA, HATAREI, OKETOPA 31, 1863. [VOL. I.

HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI

MAI.

KUA tae mai nga moni a Raniera te Ihu o Wai-

rarapa mo tetahi niupepa mana; na tona hoa, na

Eraihia, i homai. Tena nga niupepa ka riro atu

na ki a ia.

Tena te niupepa kua riro atu ki a Otene o Pora-

ngahau; kia tae mai ona moni ka hoatu ai i nga

mea o mua atu. He hoiho aha ranei te hoiho e

ki mai na ia kei a ia e tu ana ? he hoiho ngaro

ranei ? Me whakaatu mai.

Tenei nga reta maha a nga tangata—ko etahi

ehara i te korero tikanga, ko etahi ekore e o.

Ko te reta a Hori Nia Nia, mo tona wahi whenua

i te Tamumu, tenei kua tae mai. Kia oti te

whakawa ka tika ai te ta i ona korero—inahoki,

ko te whakawa ia i tona tangata.

Ko Toha e mea ana kia panuitia nga reme o

ana hipi o tenei whanautanga, o Hurae tae noa

mai ki a Oketopa nei—e ki ana 156. Nga kuao

o tenei whanautanga, hui katoa 350.

WAIKATO.

No te Manei, te 26, o nga ra o te marama

nei, ka tae mai te Rangatira (te kaipuke

tima nei) i Akarana—ko nga korero o

reira, ana ia—

Ko te kohuru a Waikato, e kohuru tonu

ana — e patu tonu aua i te kaumatua,

i te hakui, i te tamaiti. Hui

katoa nga mea kua mate penei, i nga

ra kua hori ake nei, tokowha—tokorua

nga koroheke, kotahi te hakui, kotahi te

tamaiti paku rawa nei. I kiia ano ratou

kia noho i nga kainga, ki hai i rongo;

haere ana i aua haere; rokohanga iho e

te hunga kohuru; patu iho i nga kainga

o te koraha.

No naianei rawa, no 23 o nga ra o Oke-

topa nei, ka rongona tena te ope maori kua

tata ki te taha o etahi hiwi ki te taha tonga

o Patu mahoe, i Mauku—e ki ana he ta-

ngata hou ratou, e haere atu ana hei pahi

mo Waikato. No te 8 o nga haora o te

ata o taua rangi ka haere atu nga pakeha

40 takitahi i to ratoa paraki ki te whaka-

taki i taua ope. No te tatanga atu ki te

whare karakia ki Mauku ka kitea atu te

ope ra ki te ritenga atu ki aua hiwi—tena

e tae rawa taua ope ki te 500 takitahi.

Katahi ka tonoa tetahi o ratou ki te paraki

ki Mauku ki te tiki tangata hei awhina

i a ratou — haere mai ana te kai

awhina 12 takitahi, me to ratou rangatira.

Te putanga mai ki te huarahi ka tika ke

aua tangata ra, te tekau ma rua, eke oho-

rere tonu ki runga ki te whakaariki ra.

Katahi ka puhia ratou; heoi ka riri

ratou, hawhe haora noa e riri ana

te tekau ma rua ra, katahi ka wha-

kamaro i a Tatou ka whakamarara ke,

ka whakahoki haere me te pupuhi tonu;

a, tae ora noa ki te 40 ra e noho aua i te

whare karakia—ka hui ratou i koua. Ka-

tahi ka whakaaro ka ahua tokomaha ra-

tou, ka anga katoa ratou ki te ope ra kia

riri ano; te taenga ki ro ngahere ka muia

ratou e taua ope, ka huaki te pupuhi ki a

ratou; me te huka o te rangi te rere o te

mata—tena te riri na. Nawai ra ka wha-

kaaro te pakeha ki te tokomaha o te hoa

riri, ki te tokoiti o ratou (500 rawa te ope

ra) ka mea kia hoki; katahi ka tapahia

haeretia ma waenganui tonu o te ope ra,

me te riri haere, a, puta noa ki te parae;

heoi hoki atu aua ki ta ratou paraki. To-

korua o ratou i mate me te apiha, ka to-

kotoru — mahue tonu ki reira takoto

ai nga mea mate. Tokowhitu i ngaro atu,

otira no muri ka puta mai tokotoru, mahue

atu nga mea ngaro tokowha—e mahara

aua kua mate pea ena i o ratou tunga. No te

hinganga o te apiha i mate ra, tahuri ana

etahi o aua tangata ki te amo i a ia, ka ki

ake ia: —" Waiho au kia takoto aua; nga-

kia he utu moku. "

No te 24 o nga ra ka rongona 12 nga mea

o taua ope maori i mate i taua riri. No taua

ra (te 24) he kohuru ano i ko atu o te Wai-

roa; erua nga tamariki i tapahia ki te pa-

titi, ko tetahi i puhia, tu ki te uma—ka

toru. Ko te hanga tenei e kino rawa ai

te ngakau o te pakeha; ekore e tohungia

te tangata apopo, ki te penei ta ratou rite-

nga. Kua tonoa atu inaianei nga kai

awhina ki Mauku 200 hoia; kua riro hoki

200 nga pakeha ki te kainga i patu ai nga

tamariki—e ki ana 100 o Waikato kei

reira e noho ano. No te ra i rere mai ai

te tima i Akarana ka korerotia mai kai te

riri ano ki Mauku.

HE RETA NA TE KAWANA KI ONA HOA

MAORI.

No. 1.

Akarana, Oketopa 1, 1863.

E hoa ma,

E nga tangata o te motu nei e piri ana ki te

Kawanatanga o te Kuini, he kupu tenei naku ki

a koutou.

Kei wakarongo koutou ki nga tini korero tito

a Waikato, e whiua atu ana ki nga wahi katoa,

hei wakararuraru i nga tangata e ata noho ana

i raro i te ture. Ara kua kite ahau inaianei i te

pukapuka ra tetehi tangata i tuhia atu ki nga

tangata o Te Arawa: ko te kupu tenei o taua

pukapuka,

" Ka tuaina e au te ururua, ka hatepea te

rauaruhe, ka taupua. "

E ki ana taua pukapuka na Te Kawana enei

kupu. Kahore—na ratou ano. he mea hanga-