Volume 1, No. 36
18580719

page 2  (4 pages)
to previous section1
3to next section


View the commentary of this paper

 
2 TE KARERE O PONEKE. ito te kai rapu, ko ia te kite. MANE, 19 o HURAE, 1858. Kua oti ko i a Kawana te whakaatu nga Komiti whakariterite mo nga whenua rahui o Niu Tirene. Kei raro iho nga ingoa e mau ana. Kua oti noa atu e matou te whakaatu nga tikanga i whakaturia ai enei Komiti. Ko tenei he whakaatu noa i nga ingoa. E kore e mohiotia inaianei te taima e whai korero ai te Komiti mo tenei wahi, mo Poneke, ta te mea kei ta- wahi a Te Kakiki raua ko Te Hutana. Tera ano kei ta raua hokinga maui ka timata ai te mahi a taua Komiti. Ko te Komiti tenei mo nga whenua rahui i Akarana:— KO TE RETEMANA, Ko TE KIHIPONE, Ko TE METE. Ko te Komiti mo nga whenua rahui i Taranaki:— Ko TE KATAWHIRA, Ko TE HARE, Ko TE WAITERE, MINITA. Ko te Komiti mo nga whenua rahui i Puneke:— Ko TE HIRA, Ko TE KAKIKI, Ko TE TANGI, Ko TE HUTANA, Ko TAMIHANA TE RAUPARAHA, Ko MATENE TE WHIWHI, Ko RAWIRI PUAHA. Ko te Komiti mo nga whenua rahui i Katapere, (Kaiapoi):— Ko TE HAMIRITANA, Ko TE PAUENE, Ko TE KAHI. KUA MARENA. No te 7 o nga ra o Hurae i marena ai a Piriki aaua ko Heni. No Wainui raua. Na Riwai Te Ahu i marena. Takoto ana te hakari hei whakareke i te marenatanga. Ki te Kai Tuki o te Karere o Poneke. Pitone, Pa, Hurae 10, 1858. E hoa, Mau enei korero e hoatu kia tuhia ki te Karere Maori kia kite a to HOA AROHA e noho aua ki Nga- motu, mo tana kupu i ki ai e he ana taka kupu. Koia tenei, ko Katatore raua ko tona teina i kohurutia, e Ihaia i nga marama kua pahure ake nei. E ki ana ia, e kore e tika kia rapua he utu mo Katatore, nana nei nga tokowhiti. Ka mea tuku whakaaro na te pake- ke o ratou ki te utu tahae i te whe- nua o tetahi tangata. E te hoa aroha, e mohio ana hoki koe ki ta Katatore mahi i roto i ngatatau e toru i keria ano o ia ho poka matenga mo- na. i tona oranga ka mea tana kupu kia mate ia ki runga ki tona whenua. I a Rawiri, raua ko Paora e whaka- takoto aua i te eka ruri whenua ka rongo u Katatore ka tango ia i tetahi pu, paura, ka hoatu ki a Rawiri raua ko Paora hei whakamate i toua tina- na. No muri iho i tana whakaritenga ture kia tango pu, paura, ona hoa riri kia whakamate i a ia katahi ano tona whakaaro kia whawhai ratou, a, wha- kamatea; ma e Katatore. E te Hoa Aroha, ki toku whakaaro e ki atu nei ki a koe, ki te poka mai tetahi tanga- ta, pakeha ranei, ki te utu tahae i tou hoiho, kau ranei, me pehea tou wha- kaaro mo tenei? E koro koia koe e rapu utu? Kia marama hoki koe ki tenei kapu. 1 ki koe. kia titiro au ki te reta a Waitako Ngatata. I tae atu ano ia ki Otaki raua ko te Honiana. I te rongonga o te Honiana kaore ia i pai kia haere atu, ko Witako i tohe, a, na te Harawira i arai, penei kua tae atu. E hoa, i tae katoa atu nga ta- ngata o Poneke ki te whawhai, a hinga ana te parekura. I muri iho kua mau te rongo kua kihi tahi ratou, a muri iho hoatu ana taua hakari whakamate, a, tahuri ana ratou ki te inu mata i ona toto. Ka mutu. Na RIWAI RAKEIORA. Ki te Kai Tuhi o te Karere o Poneke. Taranaki, Hune 18, 1858. E hoa ma, e oku hoa i waiho atu e au i roto i nga ritenga pai o te Ture atawhai, tena ra koutou katoa, o nga kai pupuru i te tikanga o te Ture. Kia rongo mai koutou ki te tikanga o toku haeretanga mai. Na toku kite mai i te kino ka pakaru ki Okurukuru ka whakaaro au ko te putanga mai tenei o te Ahi hei tahu i toku maunga i to Iringaniu e pau ai te whenua mo nga tangata. Katahi au ka wha- kaaro kia haere mai au ki te kawe mai i tetehi wahi o te Ture o te Kawa- natanga i mohio ai au hei atawhai mo toku iwi. Ko taka mahi tenei he kawe i toku iwi ki runga i te Ture o te Kawanatanga kia whakamutua nga mahi tamariki. Kia rongo mai koutou, ka whakaae a Ngamahanga kia uru ratou ki roto i te tikanga o te Kawa- natanga raua ko te Ture, no te mea kei te tangi te ture o te Kawana ki te ture o te whakapono kia tupu tahi rana a taea noatia te mutunga o te Ao. To maua huihuinga ki Haurapari ka tu a Iharaira Tuaparo ki to korero: Whakarongo mai e taku whanau, wha- karongo mai kia whirowhiro kia whi- rowhiro kia kotahi te tikanga, kia kotahi te whakaaro, kei kawea koutou, kei toutoua te wai, kei kawea koe ki te ahi a tera tangata tunu ai, kia waiho ma te ahi e rere mai ki runga i a koe, aua te hara e rere kau atu ki te ahi tangata; kia mau ki te tikanga ko tahi hei atawhai mo te pani mo te ta- maiti. Ka tu nei ano taku kupu—E taku whanau, kati ano he pakanga nui ki a au ku te Aitu anake. Kei runga ko Taituha Tarapangaio —Wha- karongo mai e te whanau, titiro ki nga kupu a nga rangatira nei kia mau te pupuru. Ki te puta mai i a ratou te he mo tatou, kaua e tohungia, kia kaha te tukituki, kei kawea tatou e ra- tou ki te mate. Kei runga ko Apera- hama Ngatawa, ko taua korero ano. Kei runga ko Iharaira Koarapari, ko te Wirihana, ko taua tikanga ano. Ko taku mahi tenei i toku taenga mai ki Taranaki nei, he huihui i nga tangata kia rongo ratou ki te tikanga pai o te Kawana, kia whakarerea nga ritenga kohuru. Ko nga tangata tenei kua oti te whiriwhiri hei hapai i te Ture o te Kawanatanga, ko Hoani Rakeinui- tekapua, no Ngamahanga ki Tatarai- maka, ko Porikapa Te Wariwari, no Ngamahanga ki Parawaha, ko Te Wirihana Whitikaeaea, no Ngama- hanga ki Mokotunu. Na to koutou hoa, Na TAMATI WIREMU UPO HAEPAIA. Ko te Karere o Wakapuaka ki a