Volume 1, No. 12
18980802

page 1  (6 pages)
2to next section


View the commentary of this paper

 
TE PUKE KI HIKURANGI NAMA 12 WAIRARAPA. AKUHATA TUREI 2nd 1898. Wharangi No. 1 PAPAWAI . Akuhata 2 1898. E nga Iwi e nga Hapu, tena ra koutou, i raro i te maru o to tatau Ariki o Ihu Karaiti. Tenei te ngakau aroha te pupu ake nei i roto i te hinengaro, mo tatau mo te Iwi Ma- ori, e noho nei i runga i nga motu e kiia nei ko Niu Tireni, e rua nga taonga nui o tenei Iwi o te Maori i te takiwa i o tatau Tipuna, be Tangata tetahi, he Whenua tetahi, i enei ra, e rua hoki, he Whenua tetahi, he moni tetahi, ko tenei Iwi ko te Maori, he Iwi tangi nonoi kia ratau i mua, tae mai hoki ki enei ra, ara ko te aroha o tetahi ki tetahi, ko nga kupu tenei e puta tonu ana i roto i nga ma- ngai o nga kai whakatakoto korero, e waiho ana hoki hei kupu ake mate matua ki tona tamaiti, a mate atu taua tangata, ora ake ko tona tamaiti, mau tonu is ia taua kupu te aroha, a ko nga takiwa e tino nui ai te puta i roto i te mangai o te tangata tenei kupu, ko te takiwa e mate ata «a te tangata, kei reira ka kaha te whakapuaki i tenei kupu i te aroha, otira, 1 tenei wa kei roto i te Karaipi- ture e whakaatu ana. ko te mea nui rawa ia o te Ture ko te aroha, koia te tikanga o tenei kupu e ki i runga ake nei, tetahi o nga taonga nui o tenei Iwi o te Maori i mua ko te tanga- ta, kaati e marama ana koutou ki enei wha- kaaro, mo tetahi o aua kupu, e ki nei, mo tetahi o nga taonga nui o tenei Iwi o te Ma- ori, ara te Whenua, he taonga tenei e Wha- whaitia ana e o tatau Tipuna i o ratau ra, a he taonga ano te Whenua e tukua whakarere- tia atu ana ki etahi tangata e mate ana i te kore Whenua, a i runga i te Inoi a tetahi ta- ngata kia hoatu he Whenua mona, ka tukua, tetahi tangata ranei e haere ana, rokohanga e te po, moe noaiho i runga i tetahi Whenna, he tupono anake te tangata nona te Whenua ki taua tangata, ki taua Hapu ranei, katahi ka hoatu he aruhe o runga ano i taua waahi i moe ra aua tangata, tukua tonutia atu tona Whenua ki taua tangata i runga i te hoatu- tanga he aruhe hei kai maana, he Koura ranei, he Tuna ranei, he Inanga ranei, otira tenei ano tetahi whakamaramatanga o tenei tika- nga, Kei te mohio koutou. Mo nga taonga e rua e ki nei i roto i enei ra, be Whenua tetahi, he moni tetahi, na kia marama koutou ki taku whakaaro, kua ngaro te tangata iroto i tetahi o enei taonga, kua riro ko te taonga moni hei riiwhi mo te ta- onga tangata, na kei moa o koutou whakaro e nga Iwi, e nga Hapu, kei whakawhirinaki tataa ki runga ki tenei kupu e kiia nei e toku whakaaro, kua ngaro, te taonga tangata, s ka whakawhirinaki nui tatau ka runga ki te

koutou, kua whakaaetia te tono-tu a Manga- kahia, kia hikitia e ia te Tiriti ki Ngapuhi, a kua tukua paitia atu nga Haki, te Tiriti, me Maui, kia riro ia Ngapuhi, ia Raniera, ia Herepete, me etahi atu, a kua riro ia ratau, kahore he ngakau pouri, kino ranei, i roto i nga ngakau o nga Rangatira o te Tai-ra- whiti, otira e marama ana etahi o koutou ki te take i puta ai te kupu hiki i te Tiriti, na runga i te tautoko tanga a te Tai- rawhiti i te Pire a te Pirimia, kaati i runga itenei tu ahua, ko te kupu a nga taane a nga Wahi- ne me nga Rangatira menga kai Whakata- kototikanga, me tuku i te Rangimarie i te ngakau pai marama kaua te pouri me te nga- kau kino hei waiho i roto i te ngakau, a, na tenei whakaaro ngakau marama i oti pai ai te kupu i waenganui inga Rangatira o te Tai- rawhiti me Ngapuhi, mauria ana te Tiriti hei whakatuhera i te Whare-potae onga Ranga- tira Ngapuhi

Ingarangi Aotearoa Waipoanamu Niu Tireni.

Heoi ano "Te Puke Ki Hikurangi." ______ M

KORERO PAREMATA O PONEKE. Kua tuhera noatu te Paremata. Ko te mahi tuatahi tona o te Paremata, he whakamatau na te Apitihana ki te turaki i te Kawanatanga o te Hetana, otira kihai i taea te turaki, i tukua kia pootitia, pootitia ana hinga ana te Apitihana i te taha Kawa- natanga.

KORERO OTE PAREMATA OTE KORONI NEI, HURAE 14 1898.

I kitea ki roto i te Niu Tireni Taama o te Paraire nei, Hurae 15/98.

Mo Te Pire Nama. Te whakahaerenga a te Whare me Pinia (Mr Fisher) mo te Pire nama. Mr Pihia:— Ka ki ia, e menemana ana ahau mo te Pire Nama, e hopa nei i nga tangata ki te herehere ina kore e kaha ki te utu i a ratau nama, kia whakakorea atu te hopu i te tangata. Mr Morihana:— Ko taku whakaaro, ko nga tangata he ma- hi hokohoko nei a ratau, a e hamene ana kia utua nga nama, i runga i to mea i hokona atu he Waipiro, me hoatu ki reira tans kupu, kore e kaha ki te hopu i te tangata mo te Nama Mr Kere;— Ko taku e whakatete ana au ki tenei ture» engari me ata mahi marie nga ture mo nga tu ahua penei. Mr Tuiti:— Ko taku, e tino whakahe ana au mo te hanga e hopa nei i te tangata ki te herehere, mo te Nama te take, otira, e hara taku i te mea kia tino whakarereketia taua Pire, engari