Volume 1, No. 8
18980607

page 1  (6 pages)
2to next section


View the commentary of this paper

 

NAMA. 8. WAIRARAPA. HUNE TUREI 7th 1898. Wharangi No. 1 PARAIRE TE 20 O MEI 1898. Te Huihuinga tua waru o te Paremata, o te Kotahitanga o te Iwi. Maori, o Aotearoa me te Waipounamu, I whakatuheratia i tenei ra e te kai whakakapi mo te Timuaki, a, pai ana ia ki te whakapuaki i e nei kupu whai- korero, E tu ana au i mua i o koutou aroaro, e nga Rangatira whiriwhiri whai mana, ki te whakatakoto ata ki a koutou i te mihi, me te oha a o koutou matua, a o koutou Tu- akana, kua, mene atu ratau ki te po, e tu nei ahau i o koutou aroaro, I te mea kua tarewa mai nga Iwi o te motu nei kei te ara e ha- ere mai ana, kia whiriwhiri tahi tatau. Na reira he nui te pai, te ahuareka o te nohoanga onga Teina, o nga Tuakana, i runga i te whakaaro kotahi, me hoata te Kororia ki te Atua, kia Whakapaingia a Ihowa, te Atua o Aperahama, te Atu* o Ihaka. te Atua o Hakopa, koia nei te Atua o tatau Tipuna, Nana nei ratau i arahi ora mai, a, whiti mai ana ki enei Mota e noho nei tatau, E hoa ma e nga Rangatira, whiriwhiri whai mana, me nga Hapu o te Iwi Maori, o nga Mota e raa nei, I haere mai koutou i nga hau e wha, i te tonga, i te hauauru, i te tuaraki, i te marangai,' kua huihui mai nei ki Papawai, ki te waahi i whakaritea hei tunga mo te hainga tua waru "O Te Tiriti O Waitangi," ma te Atua tatau katoa e manaaki, e tiaki, e whakakaha, e whakapumau, ki te whakahaere i nga tikanga pai katoa', e pata mai ai he ora ki nga Iwi Maori, i runga i te ngakau mahaki, i te pono, me te ngakau e Hereherea ana, i roto i te Whakapono, Ma te wehi ki to tatau Atua. Tenei ahau te tu nei i mua ia koutou, e nga Rangatira,ki te whakaatu kia koutou, i te nui o te hari, me te koa o toku ngakau, mo koutou kua mine mai, ki te pito ki runga nei o to tatau Motu, kia tau te Rangimarie kia koutou, ka whai honore a hau, ki te tuku atu kia koutou, i nga tikanga e puta mai ai he painga mo nga Iwi e rua, ina hoki etahi o nga Iwi Rangatira matau, kua haere mai kia whiriwhiri tahi tatau i tenei taonga nui, ara i te Pire a te (Honore Rihara Hetana Piri- mia,) A e nui ana toku koa, me te mihi, me te whakapai, o toku ngakau, mo to tatau.Ka- wana hou, i tukua mai nei hei mangai mo te Kuini, ki tenei Motu, kua haere hoki ia i roto i nga hui a nga Maori, ki reira whaka- puaki ai i aha kupu, mo nga Iwi e rua, ma- ori, Pakeha, e kore ai tetahi ap pango, e obi ki ranga ki enei Motu e kiia nei, ko Niu Tireni. No reira,

hei whakahari i te pa o te Atua, i te waahi Tapu o nga Tapenakara o te Runga-rawa, kei waenganui ona te Atua, e kore ia e whakakorikoria, ma te Atua ia e Awhina, i te putanga mai ano o te ata, i. nana nga Tauiwi, i whakakorikoria nga Rangatirata- nga, puaki ana tono reo rewa ana te whenua. Kei a tatau a Ihowa o nga mano, ko te Atua o Hakopa tatau piringa. . No reira e tuku atu ana au kia koutou e nga Mema whiriwhiri, Taane, Wahine, i pootitia mai nei koutou, e o koutou Hapu., hei reo mo ratau ki roto i tenei, whare, kia ata whiriwhiria e koutou i runga i te ngakau Tata, kaua hei po, na nana o koutou ngakau. A ki Inoi ata ahau ki te Atua, kia whaka- kahangia, kia marama ai o koutou ngakau. Heoi nga kupu. Na Te Teira Tiakitai.

E IHOWA TOHUNGIA TE KUINI. Whangapoua, Mei 10 1898. Ki te Kotahitanga o te Iwi Maori, te Iwi nga Rangatiratanga, tou nui, tou roa, tou hohonu, toa tiketike; tou mana, tou Ranga- tiratanga, kua whakatokia nei e koe kia tupu hei rakau nui, nei rakau kaha ki runga i nga, mota e raa, tou pakiaka, kia kaha te hou ki raro ou kakano kia pakari, ou peka nunui kia pingohe i te pehanga a 6u hua, kia rere nga manu o te rangi ki te inu i nga Wai o na puawai Whakamiharo. Te iwi 37,451. Me nga Iwi e uru mai & muri ake nei, Taane, Wahine, Tamariki, te- na ra koutou katoa, i runga i te manawanui, i te kaha me te mau tona o te whakaaro pu- mau ki nga take timatanga o te mahi, tae noa ki tenei ra, kauaka te whakaaro e ruarua, e hopu noa ki nga tikanga maha, e hau koti ana mai i mua i te aroaro o taua tikanga i mahia ai e koe, i roto i nga tau ka 8, i huai- na ai tou Ingoa, he mea kotahi koe i roto i nga mea katoa. Aku Rangatira, e Kui ma, e Koro ma te whanau, tena ta tatau Tamaiti, ta tatau mo- kopuna, to tatau nei Karangatanga te haere atu na kia kite ia koutou, i runga i te ngakau ngawari, i runga hoki i te hiahia kia kite a tinana ia koutou, kia noho tahi, kia moe tahi kia kai tahi, kia inu tahi, kia korerorero, tahi mo nga mea katoa e rite ana, mo te Iwi nui tona, putanoa te Motu. E aku Rangatiratanga, nga Powhiwhi-ta- nga o nga ra kua mahue ake nei, e kore e a hei kia whakamahara harati ano i tenei ra he ra enei no te tangi no te aroha no te hari

mahi nei i. te Tau, 1868. 4 5, i mea taua kupa, ko taku kai tena, ko motumotu nunui ko taku kai tena, ko motumotu roroa, Taria e Hohou te rongo kia Tupu, i te mihi kia Kauna, kia Hawaiki,, kei tua te rongo taketa- ke, he mea Whakarere iho nga whakatauki, me nga kupu Whakarite, me nga kupu Po- ropiti, na o tatau Tipuna hei Tohutohu ia tatau i nga Tamariki, ko te tikanga, o nga kapu Tawhito nei, kei te marama tonu No te Tau 1860, ka timata te Whawhai ki Waitara, i nga Tau i muri o tena, ka Wha whai ki nga waahi katoa o te Mota nei, i mutu te Whawhai i te Tau 1873. Timata mai i tena Tau, tae noa ki tenei. 1898, ka 25 Tau e taute ana tatau te Iwi Maori ki to ta- taa mate, kua tutuki tena kupu a o tatau Tipuna, i na ra tatau e tangi nei e aue nei, e mahi nei i te Ao i te Pe, no te Tau ,1856 i Poropititia ai i Panuitia ai hoki kinga Iwi. No te Tau 18(58,4,5 ka Poropititia tetahi o aua kupa, kua tinana haere te ahua onga mahi a te Iwi Maori, i roto i enei Tau mo te Tiriti O Waitangi, me te Whakawhiti ki Ingarangi, i ki hoki te kupu o muri Taria e hohou te rongo, kia tupu i te Miha kia, Ka- una kia Hawaiki, kei tua te Rongo-taketake. Ko enei kupu e rua na Toiroa, he Kauma- tua tenei no Ngati Kahungunu ki Nukutaurua. i mate ia i te Tau 1867, ko au te tangata i korerotia e ia enei kupu, ko au te kai whakaha- ere i ana tikanga, i timata taku whakahaere i ana tikanga i te 16 o nga ra o Hurae, 1867 ka mate. E mohio ana ahau he nui nga Kaumatua, e rongo ana hoki ki ana Poropititanga o mua kua rite katoa, kua rite i tenei, wa, tera o a- na kupu a Tautenganui i te wa ia tatau nei, ko tana kupu whakamutunga tenei kaore ano i tutuki, ko tenei e ki nei, taria, e hohou te Rongo kia tupu i te Miha kia Kauna kia Hawaiki kei tua te Rongo Taketake Ko te mea tenei kei mua io tataa aroaro, mehemea ki te kaha tatau, ka tutuki, tenei kupa i o tataa nei. ra, ki te kore, ma te wha- katupuranga i muri i a tataa, e kore ekore te tutaki o tenei kupu ana. Kia H. H. Hipango. Ehoa tena koe kua ki te ahau i to panui, i to whakaatu tanga i ou mahara katoa, koi te tino whakaae ahau ki to korero, katoa, timata i te timatanga, tae noa kite mutunga, i penei tonu nga tikanga, i timatatia ai te mahinga o te Whaka-Kotahitanga,, tenei ano kei au nga Pukapuka katoa o te tino timatanga o tenei mahi, no te 18 o Maehe 1889, i tu ai au i te aroaro 6. nga Rangatira-tanga katoa o Ngapuhi Aupouri,