No. 80
190410

page 1  (12 pages)
2to next section


 
Te Pipiwharauroa,

he Kupu Whakamarama.

NAMA 80.

OKETOPA, 1904

RONGO KINO O TE IWI MAORI.

MA te iwi tonu e ata titiro nga korero mo tetahi tohunga o Waikato, he korero kino he korero pouri, heoi ano i taia ai kia kite ai te iwi nui i nga mea kino e pa ana ki a tatou kia oho ai te ngakau kia mura ai te riri. Ka wha tau pea ka hori nei ka puta nga kupu whakakino a tetahi pakeha kai- whakamaori mo taua mo te Maori; i mea taua pakeha kahore he wehi o te Maori ki te puremu ehara noa iho i te mea kino ki a ratou. I kino matou ki aua korero, ara nga tangata e whakaaro ara kia piki te iwi Maori i runga i te pai, a e pouri ana hoki ina puta nga mea kino. I ta matou muinga ka mea taua pakeha he tika tonu ana korero engari kahore pea i tika mo nga iwi maori katoa. I mea ia i tuku etahi tangata i a ratou tamahi- ne hei utu moni ma ratou. I tino mohio ia ki etahi tangata i nihi i a ratou tamahine ki te pakeha i nga po. No taua tau ano i wha- kaaroaro ai matou mo tenei whakapae kino rawa a katahi nei ka whakatuturutia kei te tohunga o Waikato. I mahara matou he teka enei korero a i hiahia hoki matou kia teka otira no te taenga mai o nga nupepa o Aka- rana katahi matou ka ata kite he tika tonu. I whaki tetahi kotiro i tona haerenga ki a Te Whitu, i tana u tona mate i tono te tohunga kia moe raua ki ora ai tona u whakaae tonu ia, i mahara ia ma reira e ora ai tana mate! Ko tetahi i mea i whakakaukauria ia e Te Whitu ki te waiwera me Te Whitu ano ki te matakitaki i tona tinana. 1 ki etahi o nga pono nui atu nga wahine i puremutia e Te Whitu. I tae rawa te tohunga ki Waahi ki te pa o Mahuta, i puta ai te kupu a Mahuta me tuku atu ki a ia te whakahaere o nga turoro, i mea te tohunga ko nga turoro

tane hei a Mahuta ko nga wahine hei a ia ano. E kiia ana ahakoa te wahine kore e whakaae ka tohea e te tohunga ratou ko ana apotoro, ka tinihangatia e kore e moea. engari ka wha- kapa kau te tohunga ki te wahi ngaro o te wahine, hei te whakaaetanga ka mahi-kinotia e te tohunga. Kaati noa nga korero hei wha- kaatu i te tino kino o tenei mahi. O to matou whanautanga mai a katahi ano matou ka ro- ngo ki te mahi tino weriweri, tino pouri i mahara matou e kore rawa e penei te pora- ngitanga, te ahatanga ranei o te Maori. Heoi ano i whakaponohia ai tenei korero no te mea e kore e taea te whakakorekore. He kino ke atu tenei i te kararehe. Kei hea nga matua nga tungane, nga tupuna nga tane, o enei wahine, i kore ai e tiaki i a ratou, kei tini- hiangatia e te nakahi? Otira he tokomaha nga tangata o tera wahi e whakaae ana ki tenei tikanga kararehe, i tino riri ratou mo te maunga o to ratou tohunga ki te whare-here- here. Ko te iwi nui ki waho ko a ratou ko- tiro ki roto ki te whare puremutia ai e te tohunga koroua. Kaore ratou i te mohio he mea kino rawa te puremu, i whakamatau etahi wahine me kore e tupono te ora o ratou mate ko ratou ano hei utu. Pai ke atu te mate o te wahine i tona takakinotia e te tangata.

E te iwi kei te mohio matou nui atu te kino o te tangata ki a matou, mo te kaha o a matou kupu mo nga mahi tohunga, i korero etahi rangatira kia patua Te Pipiwharauroa, he rangatira kahore nei a matou kupu mo ratou. Ko Wi Pere ko te rangatira i tino whakahangia e matou kahore ana kino ona mauahara tana ko nga rangatira kahore nei o matou kino ka haenoa; ka mauahara noa. Kahore o matou hiahia kia whai moni matou i runga i te korero whakapati, whakangawari. E kiia ana matou he taikaha, no te mea he