Volume 7, No. 23
19121009

page 2  (6 pages)
to previous section1
3to next section


View the commentary of this paper

 
Te Puke Ki Hikurangi, Oketopa, Wenerei 9,1912. Nama 23 o te tau 2. koretia ranei mo runga i tetahi he, hapanga ranei, i te whaka- haeretanga o nga tikinga i tonoa ai i karaatitia ai ranei. 221. Ka ahei te Kooti te Poari ranei, kite mahara ia e tika ana, kite whakatuturu i tetahi tuku ahakoa tetahi he, hapanga ranei, o nga huarahi i hainatia ai te pukapuka tuku, i nga whaka- haeretanga ranei i raro i tenei Wahi o tenei Ture, mehemea ka tino marama ia kaore he tikanga o taua he o taua hapanga ranei i runga i te ata whakaaro kite painga o nga hunga katoa. 222. Ia pukapuka tuku ka ahei—ara ona wahi kua hainatia i mua atu i te timatanga o tenei Ture—kia whakatuturutia, kia whakamanaia, kia whakaaetia ranei e te Kooti e te Poari ranei, e te Kawana ranei i roto i tona Kaunihera, ina tupono ki tewhea o ratou, i runga i aua huarahi me aua tikanga nei ano, me taua whakatuturutanga, whakamana- nga, whakaaetanga ranei, ka rite tonu te whai mana, ano tonu me te mea nei kaore tenei Ture i paahitia. 223. 1. I runga i ia tono kia whakatuturutia tetahi tuku, ma te Kooti ma te Poari ranei, ina tupono ki tewhea o rana, e rapu atu e whakatau i te tika o te utu e hoatu ana mo taua tuku i runga i te tirohanga atu kite wariu kua whakanohoia ki runga ki taua whenua a e mana ana i taua wa i raro i te Ture Wariu Whenua, 1908; engari, mehemea i tetahi keehi ka whakaaro te Kooti te Poari ranei e tika ana kia peratia, ka ahei ia kite whakahau atu ki te Kai-wariu Tianara kia mahia e ia he wariutanga hou o taua whenua ka whakaatu mai ai i tona otinga iho kite te Kooti kite Poari ranei, rue te Kooti te Poari ranei hei reira ka ahei te whaka- aro me te whakatau i te tika o te utu i runga i te tirohanga ki taua wariutanga hou i mahia peratia nei hei riiwhi mo te wariutanga e mana ana i raro i taua Ture i korerotia ra. 2. Mo ia wariutanga hou i mahia peratia e te Kai-wariu Tianara me utu atu ki a ia e te kai-tono whakatuturutanga tuku he moni whii e hangai ana i runga i tetahi rarangi utu tera e whakatakotoria e nga rekurei- hana, me te Kooti te Poari ranei ka ahei kia kaua ia e whakaae ki te whakatuturu i taua tuku kia utua ra ano taua moni whii. 224. Mehemea tetahi kana- taraka tika kia tukuna kia whaka- houtia ranei tetahi riihi, tetahi atu ahua kanataraka tuku tika ranei, kua oti te ata whakatuturu i raro i tenei Ture, ko te whaka- tuturutanga o ia riihi, pukapuka tuku ke atu ranei, i raro i taua kanataraka, mehemea i hainatia tikatia i runga i nga tikanga o tenei Ture, me karaati atu e te Poari e te Kooti ranei hei mea tika kia hoatu. 225. I roto i te whakawa- kanga me te whakataunga o tetahi tono whakatuturu tuku ka kiia te Poari he Kooti rekota, a ka whiwhi hoki ia i nga mana katoa ki te whakarongo korero me te hamene kai-korero e whi- whi nei kite Kooti Whenua Maori me ngo tikanga katoa o tenei Ture me nga Ruuri o te Kooti mo te taha ki nga korero, nga tohu, me nga kai-korero (hui atu hoki ki ona tikanga whakanoho whiu), ka—ara ona wahi e ahei ana, apiti atu ki nga whakarere- ketanga katoa e tika ana—toro atu ka pa ki te Poari Whenua Maori i runga i tera aronga. (Taria mai te roanga atu).

TE KARAPU O TE MOANA.

TE TAENGA O TE KAWANA.

TE HUAKANGA I TE KARAPU.

Ko te wahanga ki Mahitaone o te " Karapu o te Moana," ko ia nei tetahi o roto o nga rau maha wawahanga kua titaritaria haere- tia nei inaianei, puta noa nga rohe o Kereiti Piriteina, i ata whakatuheratia e Kawana (e Roore Ihiringitana) i te 10 o nga ra o Hepetema nei. I te taenga mai o te Kawana me ona hoa, na te Mea o Mahitaone rae ona hoa i whakahei i to teihana. Tika rere te haere kite whare Karakia o Knox. I te 1 o nga haora ka tapaea te kai ki roto o te Karapu Hoteera, e nga mema o te Karapu o te Moana. He nui nga tangata i tae ki taua hui, na te Mea me te tangata whenua i whakatau. I te tamutumutunga o te kai, ka kiia e te (Tiamana) me inu mihi katoa tatou kite " Kiingi," me te " Kawana" hoki, me te waiata " They are jolly good fellow," (" Ko raua nga tangata pai.")

TE KAUHAU A TE KAWANA.

Roore Ihiringitana, Kawana e Niu Tireni: I runga i tona whai-korero ka mihi ia kite huihuinga; te whakaminenga tau nei, kei te tino hari toku ngakau mo ta koutou poroakinga mai i au kia tae mai au ki waenganui ia koutou i tenei ra, mo runga i tenei putake nui kua whiriwhiria nei e koutou, ara te ropu huihui kua whakaingoatia nei (Te Karapu o te Moana). Ko tetahi mea hei whakami- haro ake maaku i runga i tenei taenga mad oku ki Mahitaone, ko te rironga koia nei he take, ara, whakatuheratanga i tenei wahanga o te " Karapu o te Moana." He ropu huihui tenei e tino mohio iho ana ahau tera e puta he take nunui i roto, hei whakakotahi i nga ahuatanga maha e pa ana kite (Emepaea). Kia kaha te hunga kua huihui mai nei kite wawao i nga korero rereke e pa ana kite Karapu. Kia ora ano koutou. A. W. Hogg: Te whaka- minenga, me inu mihi tatou ki nga "Manuhiri," ka puaki i konei te ingoa o Kapene Wai, tumuaki whakahaere o te Tomi- niona. Kapene Wai: . I te tuunga o tenei tangata ka pakipaki te hui- huinga, ka ki ia, tino koa ahau mo toku taenga mai ki tenei hui. Kei te hiahia ahau ki tenei wahanga o te "Karapu o te Moana " kia kaha te hapai i nga take me nga tikanga e kitea iho ana e pai ana. • Nga mema o tenei wahanga o te Karapu o te Moana, kua rapopoto mai nei ki konei i tenei ra, kia kaha kia mau.

TE WHAKATEHERATANGA. I te rua o nga haora ka hui nga tangata ki roto i te Eketiene Hooro (Exchange Hall). I taua wa ka meingatia e Roore lhiringi- tana, Kawana o Niu Tireni; kua tuhera tenei wahanga o te Karapu o te Moana. A. W. Hogg (Tiamana): He nui te hari mo te taenga mai o Roore Ihiringitana, te tangata whai-whakaaro, mohio, marama hoki mo runga i tenei take nui i huihui mai nei tatou. Ko toku hiahia kia whai-kupu te Kawana, ara kia whakamarama ia kite huihuinga i etahi kupu korero e pa ana kite take i huihui mai nei tatou, ara te "Karapu o te Moana." Kei koa hoki ahau i runga i tenei whiriwhiringa, ara tono i a J. A. Kepa, kai-whaka- haere o te wahanga ki Mahitaone nei, kia whai-kupu ia. (Ka homai te pakipaki.) J. A. Kepa: E koa ana toku ngakau moku kua tonoa nei kia whai-kupu kite aroaro o tenei whakaminenga. I runga i nga kupu korero o te putake mai o te tikanga kua purangatia nei i tenei ra, a tae mai ana ki tenei rohe o te Emepaea, whakaaro tonu iho ahau me tu hoki he wahanga o te Karapu o te moana ki konei, ara ki Mahitaone nei, a, i roto i tenei wa kua kite pu tatou kua tu. E hara i te mea he mahinga nui i tu ai. Ko te maha o nga mema o Wairarapa nei, hui atu ki nga Maori kua uru mai ki tenei ropu, e rua rau e wha tekau. (Ka homai te paki paki). Heoi te mea kei te pouri- tia ake, ko te Haki tohu whaka- kotahitanga i te Piritihi Eme- paea i haria e Kapene Paraone ki Ingarangi, penei kei te towhiri- whiri tona whiore i roto i te whare nei i tenei wa. Kapene Wai, tumuaki whaka- haere o te Tominiona : Kei te tino koa ahau mo te maha o nga mema kua uru ki roto i tenei wahanga o te Karapu o te Moana. Ka whakaatu ahau -kia koutou i etahi o nga tangata rongonui. whai-reo, marama hoki, keite tino kaha kite hapai i tenei ropu hui- hui:—Tuuka o Konota, Aaro Kerei, nga Kawana o te Kamana- werehi (States) me to tatou Kawana me Roore Ihiringitana. (Ka homai te pakipaki). He nui nga ahuatanga i whakaturia ai tenei ropu huihui. Ko tetahi tino take, hei whakawhaiti mai i nga pitopito o tawaahi moana e taumarumaru ana i raro i te Haki o Kereiti Piritini, kia mahi tahi, kia kimi tahi, kia mohio tahi, a kia whai-whakaaro tahi hoki kite ata whiriwhiri i nga tikanga hei painga mo te Eme- paea. (Ka homai te pakipaki). Roore Ihiringitana: I runga i te mea kua tuhera nei tenei wahanga o te Karapu o te Moana, kei te tino whakamihi ake toku ngakau ki nga whakamarama a nga kai-korero kua to i mua ake nei. Keite mohio katoa tatou ki te putake i huihui mai ai tatou. Koia nei tetahi o nga ropu huihui e tino hiahia ana toku ngakau kia kaha; kia u; kite pupuri i nga whakamarama kua puaki ake nei. Ke take nui tenei hei titiro ma tatou, ara te take rapu i etahi tikanga whakakaha i te turanga. mana o to tatou Emepaea. (Ka homai te pakipaki). Ko tenei ropu huihui kua tu nei i tenei ra keite huaki ona tatau kite katoa. Ko tetahi mea hei whakamihi ake ma tatou ko enei kupu korero, ara whakatauaki na ; " He Eme- paea tenei e whitingia ana e te ra, a kaore he toonga." Whiua o tatou mata " ki maui; ki ka- tau ;" o te ao katoa nei, ka kite tatou e whai-paanga ana to tatou Emepaea ki tena koko, ki tena koko; no reira he mea, tenei hei whakamiharo ma tatou. Aha- koa a Merika me ona kotahi rau miriona tangata, a pera hoki a Tiamani, kaore e rite ki to tatou Emepaea. Ko enei iwi e rua, e taea ana e raua te whakapa ki ena rohe nga raruraru e pa ana kia raua i te ra kotahi. Ki to tatou nei ki to te Piritihi Eme- paea e tae ana kite wiki kotahi ka tahi ano ka taea te whaaki ki ona rohe nga raruraru e pa ana ki te Emepaea; i runga hoki i te