Volume 1, No. 20
18640305

page 1  (4 pages)
2to next section


View the commentary of this paper

 

TE WAKA MAORI O AHURIRI

KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

No. 20. ] NEPIA, HATAREI, MAEHE 5, 1864. [VOL. I.

HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI

MAI

TENEI te reta a Apiata kua tae mai. Ko nga

moni i ki mai nei tera ma te Omana e homai,

kaore tonu ano.

Katahi tonu ka tae mai te reta a Renata Puku-

tutu mo te hoiho—e kore e i tenei nupepa. E

ki mai ana me ta ki te reo pakeha. Ki te hiahia

ia kia peratia tona reta, penei, me tuhi nui e ia

ki te reo pakeha—ko tenei i tuhia mai ki te reo

maori, me pena ano me reo maori.

Tenei ano tetahi reta no te Wairoa; kaore he

angoa tangata i roto. Nawai ra i tuhi mai ?

AKARANA

No te 28 o nga ra o Pepuere ka tae

mai te Ta o te Houta (tima ra) i Aka-

rana. Nana nga korero neina, ara; —

Ko etahi o nga hoia i noho i Waipa kua

neke atu kua riro kite Awamutu, ki Ra-

ngiawhia atu. Te taenga ki Rangia-

whia ka rokohanga atu he tokoiti noa

nga tangata maori i reira. Engari ko

etahi i rere ki ro whare tahuri mai ai

ki te pupuhi ki nga pakeha. Te kau

ma rua o ratou i mate rawa i te pake-

ha; etoru te kau ma toru i riro herehe-

re mai—te kau ma rua nga tane i roto

i aua mea i hereheretia, he wahine, he

tamariki etahi. Tokotoru o te pakeha

i mate, tokowha i tu a kiko. He ra-

ngatira tetahi o nga mea tu a kiko—ko

te Nikihana (Nixon) tona ingoa, he tu

kino tona tunga. Ko te whare i mate

ai nga maori i wera i te ahi i te puhanga,

No te matenga o te ahi ka kitea nga

tinana o nga maori, tokowhitu e takoto

ana i roto i te ngarahu, kua mate—ko

tetahi o ratou e tuturi ana, e piri ana te

kanohi ki te whenua.

I te ata tonu o te rua te kau ma rua

(22) nga ra o Pepuere nei ka haere ake

ki Rangiawhia 700 nga tangata maori,

i haere mai i Paterangi. He mahara

pea kei te ora ano a Rangiawhia. No

te taengamai ki reira noho ana i te

huarahi i tetahi pa tawhito, tahuri ana

ki te kari parepare mo ratou. E rua

maero te pa mamao atu o taua pa i Ra-

ngiawhia. No te kitenga o te Tianara,

ratou ko ona hoia i Rangiawhia, katahi

ka whakatika ka haere ki te riri. E

haere atu ana te hoia me te pupuhi

"mai tera i roto i ona parepare; te tae-

nga toutanga atu whakaekea ana to-

mokia tonutia ana; heoi ano whati kino

ana te maori i reira, kaore i noho ki te

riri. Mate o te pakeha i konei tokorua;

te kau ma wha i tu a kiko. Tokorua

nga rangatira i roto i nga mea tu a

kiko. Kaore i mohiotia o te maori i

mate, Kua anga taua hunga ki Mau-

ngatautari. Ko nga maori o Paterangi,

o Pikopiko, o Rangiatea hoki kua horo

anake—kei te pakeha era kainga,

No te aonga ake o te ra ka tae te

Tianara ki te pa o Rewi, ka tahuna ki

te ahi—me te paraki o te Kingi hoki.

Kape katoa te whenua i reira i nga mara

kai. Nga taonga o roto i te pa o Rewi

kua riro katoa mai i te hoia.

TARANAKI.

Ko te mahi a nga maori i Taranaki he haere

tonu mai ki runga ki te whenua o te

pakeha whanako hipi ai hei kai ma ratou;

pupuhi ai hoki ki te tangata ki te kitea e

haere takitahi ana. Na konei kua mea te

pakeha kia whakanohoia ki te hoia, ki te

mirihia ranei, tetahi pukepuke i reira, tata,

tonu atu ki Manutahi—te kainga e noho

mai nei aua maori. Kia eketia taua puke-

puke katahi ka kore he putanga mai mo

te hunga whanako nei, heoi ano hoki te

ara tuku tata. Tera pea kua nohoia taua

pukepuke i muri nei e te pakeha.

I tetahi rangi o tenei marama nei ano

(Pepuere) haere ana tetahi pakeha i reira

i runga hoiho ki te kimi i tetahi o aua

hoiho i Mangorei; kitea ana e ia i te

paamu o te Rohita (Rossiter) tokorima o

te hoa riri i reira e noho aua. Ka karanga

mai aua koroke ki a ia; —" Haere mai!

haere mai!" Ki hai i haere atu; engari

i tahuri tonu mai, hoki tonu mai ki te

taone korero ai ki tana i kite ai. -

Ko te whakatikanga atu a nga pakeha

i te taone, tika aua etahi ma Ratanui, ko

etahi i haere tonu i te huanui tika. No

te taenga atu o enei i muri nei ki taua

paamu a te Rohita ka kitea te aoahi e ko-

kiri ake ana i ro ngahere i te ritenga ki

Waiwakaiho. Ko nga takahanga o nga

kai a hipi i reira e takoto ana, he maha noa

atu. Kitea ana hoki e ratou te toanga i

runga i te arawhata i Mangorei o nga hipi

i mate i te maori. No te taenga ake o

tetahi tohu a nga pakeha katahi ka haere

tahi, ka anga atu whaka te ahi i kitea atu

e ratou i ro ngahere. Kua tata tenei ki

te ahiahi—ko te aoahi hoki kua Kore. Ka-

tahi ka whai haere i nga takahanga rae

tonu atu ki te awa ki Waiwakaiho. Te