Volume 1, No. 22
18640402

page 1  (4 pages)
2to next section


View the commentary of this paper

 

TE WAKA MAORI O AHURIRI

KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

No. 22. ] NEPIA, HATAREI, APEREIRA 2, 1864. [VOL. I.

HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI

MAI.

Kua tae mai te 2s 6d a te Mina o te Puketapu,

me a Apera Pahoro he pena ano 2s 6d.

Ko Pona Tahuri e karanga ana ki tetahi nupepa

mana, Engari kia tae mai ona moni ka hoatu

ai; — "Noho inaha ana, haere maha ana. "

Ko Hori Nia Nia e ki ana kua ngaro te kuao o

tana hoiho i te purei i Waipukurau i te 16 o

nga ra o Maehe. E ono nga marama o taua kuao,

he uha; he kohinahina nga huruhuru. E mahara

ana ia i whai i nga hoiho a nga tangata i hui ki

te matakitaki purei. E mea ana kia hoatu e ia

kia kotahi pauna ki te tangata mana e whakahoki

mai ki a ia taua kuao.

Hori Nia Nia desires to inform the pakehas that

he lost, on the race course at Waipukurau on the

16th of March last, a grey filly, aged about six

months. He imagines that it has followed the

horse of some one from the race course, and offers

a reward of £1 to any person who will return it

to him.

Tenei te 10s. a Nguha kua tae mai.

" E PEHEA, aua te whakaaro o te pakeha e

whawhai nei ki te maori inaianei ?"—

" Tera e pehea ona ritenga ki ngu iwi o te

motu nei ki te riro i a ia te otinga o tenei

whawhai ?" He tokomaha ana nga maori

o Heretaunga e ui penei aua i tenei takiwa.

Kai te kite ano matou i te tupato o ratou

ki te pakeha; engari ko te take i tupato

ai e ngaro ana i a matou. Ekore e tika te

ki he wahi ano no te pakeha ki nga maori

i mua ai. Ka titiro whakamuri matou ki

te ahua o te pakeha ki ona hoa maori i

tenei motu, i to ratou pito taenga mai ra

ano, kaore ano e kitea e matou tetahi he

nui o te pakeha ki a ratou—haunga ia te

he a te tangata noa atu; ehara tena i te

he no te nuinga. Inaianei hoki, kahore

matou e mohio ana he kohuru te ritenga a

te pakeha mo nga maori i nga takiwa e

takoto ake nei; engari he aroha, he aroha

anake—no te mea e haere ana te whakaaro

o nga rangatira o te Kawanatanga i runga

i te Whakapono; ua, ko te ritenga o te

Whakapono he aroha, tetahi ki tetahi.

Koia hoki me nga Ture o te Kuini, he mea

whakatakoto i runga i te papa o te Wha-

kapono; na reira i kaha ai, i pai ai, ki te

whakaora i te tangata tika, ki te whiu i te

tangata hara, ki te tiaki hoki i te katoa.

Koia tenei te whakaaro o te pakeha e

whawhai nei inaianei; he mea kia tae atu

te mana rae te ora o te Ture ki nga tangata

katoa, ahakoa pakeha, ahakoa maori—

tangata nui, tangata iti ranei; kia kore e

noho wehi te tangata i te muru, i te kohuru;

kia noho rangatira ake te tangata i roto i

tona whare, i runga hoki i tona wahi

whenua; kia kore e takahia noatia tetahi

tangata kotahi noa nei; kia noho hoki te

katoa i runga i te rangimarietanga, i te ora,

Koia tenei te whakaotinga e whai nei te

pakeha—ma koutou e titiro he whakaotinga

pai ranei ia, he pehea ranei. Otira e kore

e kitea enei painga ki te kore e manaakitia

te Ture; me whakamana te Ture i te

tuatahi, muri iho ka kitea ona hua. E rite

ana hoki ki te ara kua ururuatia, ekore e

haerea e te tangata; me para i te tuatahi,

muri iho ka tika te haere—me te wairenga

kai hoki, me tua i te ngahere, me tahu te

otaota, katahi ka tupu te kai hei oranga

mo te tangata.

Ki ta matou titiro kotahi marire ia te

mea nana i whakanui haere te tupato o nga

maori o konei i tenei takiwa; ara, ko te

mahi korero parau a nga tangata hoki mai

i te whawhai, a nga karere hoki o nga iwi

e whawhai ana ki te Kawanatanga. Ko

te mahi a ena tangata he haereere i roto i

nga iwi e noho pai ana whakakiki haere ai

—ka ki ko te pana te pakeha i nga iwi

maori katoa, ka tango i te whenua inana;

ko nga tangata hoki ka whakataurerekatia

hei kai mahi ma te pakeha; no konei ka

tohe ratou kia whakakotahitia te whakaaro

o nga iwi maori, kia whakatika katoa ki te

pupuri i te whenua, ki te hapai hoki i te mana

o te Kingi maori hei oranga mo te motu. Koi

noho o matou hoa maori ka whakarongo

ki enei tu korero whakaohooho—he mea

noa kia uru ratou ki te whawhai. Kowai

hua ai hei oranga tena mo te motu, te

kakenga o Waikato ki runga—katahi ano

ka kiia ka taurerekatia te tangata, kua

matauria hoki ona mahi o mua. Ehara i

nga pakeha o Ingarani tena mahi te wha-

kataurereka i te tangata. Miriona noa nga

moni o Ingarani kua pau i te pehanga i

tena mahi herehere tangata i rawahi; tini

noa ana heramana toa i mate i te riringa

ki nga kaipuke uta mangumangu ki

Merikena hei herehere mahi kai. Inaianei

ano hoki, i tenei takiwa tonu, e hoatu aua

e Ingarani ki tetahi iwi (Denmark) e rua

te kau mano o ana hoia hei awhina i taua

iwi mo te pokanoatanga o etahi iwi. Heoi,

tena ranei e pau ona moni, e mate ona

tangata, i te pehanga i te kino mehemea

he pai ki a ia te kino ? Kaore pea!

Mehemea he hiahia to te pakeha kia

tangohia noatia nga whenua o tenei motu,

penei kua riro noa ano i mua ra ano—no

te mea ehara inaianei ona tangata i huhua

ai, no mua ano; ehara hoki inaianei ona

kaipuke i kite ai i tenei moana, no mua

ano. Ko tenei, hei te mutunga o tenei

whawhai te kite ai koutou i te whakaaro o