Volume 2, No. 31
18640806

page 1  (4 pages)
2to next section


View the commentary of this paper

 
TE WAKA MAORI O AHURIRI

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

No. 31. ] NEPIA, HATAREI, AKUHATA 6, 1864. [VOL. II

HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI

MAI.

KUA tae mai te pauna (£1) a Matene Ruta o

Rangiwhakaoma mo tenei tau e haere nei.

Tenei te reta a Nirai Runga mo nga hoiho i a

ia. E ki ana kua paranitia e ia ki tana parani, no

te mea kua ki te tangata mana tonu ake. Tena

kua tae mai te reta a Hirini Okeoke o Patangata,

e ki ana nana tetahi o aua hoiho—ki atu ana

matou i tera nupepa kia tuhi atu ia he reta ki a

koe. Ki te kore e kitea o koe te tangata nana aua

hoiho, engari te mau haere mai ki te taone, ki

etahi wahi atu hoki, me kore e tupono ki te

tangata nana—no te mea ekore e mohio te pakeha

ki tau panuitanga, he reo maori hoki.

Tenei kua tae mai te rima herengi 5s. a Paora

Koropura, na tona pakeha na te Rata (Russell).

Kati nga moni hei homaitanga mana mo tenei tau

e haere nei, no te mea kua tae mai tana te kau

herengi mo te hawhe tau kua hori nei; no Tihema

rawa hoki i timata ai te nupepa ki a ia—ko tetahi

rima herengi o taua te kau me wehe mai ki runga

ki tenei tau ka apiti ki tenei rima herengi, kua

homai nei, heoiano kua rite tenei tau. I he te

perehi o te nupepa o te 9 o Hurae, e kiia nei kia

homai e ia kia te kau ma rima herengi.

Tenei te reta a Hori Nia Nia katahi tonu ano

ka tae mai; hei tera nupepa whakahoki ai.

TENA tetahi koro (kowai ranei tona ingoa?)

i karanga ki tona kotiro; —" Ka pa kia

whakaoho koe i taku moe, ko te Whatu-

turearua. " Ma te whinau rawa ka pai

taua koro kia oho ake ia i tona moe;

tena ko te mano kai atu, hei aha mana ?

E pena ana hoki matou; ka ki ano matou,

ka pa kia whakaoho te tangata i a matou,

ko te korero pai, ko te mahi pono. Hei

aha ma matou nga tinihanga a te tangata

e karanga kau ana toua waha, ko te pai,

ko te pai anake tana i hiahia ai, ko te ma-

hi tika anake tana i whai ai; ko te waha

anake e pena ana, ko te ngakau e taware

ana, ko te ringa e hapai tonu ana i te patu,

e mahi tonu ana i nga mahi tutu, i nga

mahi whakapehapeha ki te pai, ki te ma-

rietanga; nga mahi whakataka i te aroha—

hei aha koia ma matou te tangata e penei

ana ? I puta enei kupu a matou he wha-

kaaro no te ngakau ki te tikanga o nga

tangata o te Wairoa, o Mohaka. E whaka-

mihi ana matou ki ta ratou tikanga. E

kore e ngaro te tohu o te pono; inahoki

kua tahuri katoa ratou ki a te Kuini, kua

hiahia katoa kia noho i raro i te maru o te

Kuini. Ko te pai anake te karanga a

Waikato i mua ai; ko ta ratou Kingi hei

tiaki i nga iwi, hei whakahaere i te pai,

hei pehi i te kino—kaore, he whawhai,

he mate, toha porotutukitanga. Engari

nga tangata o te Wairoa, o Mohaka, kua

haere i te ara e tika ana ki te ora, ki te

nohoanga mariretanga hoki i o ratou kainga.

Tera e mahara tonu te pakeha ki ta ratou

tikanga i nga takiwa e takoto ake nei.

Rere noa mai nga, karere o nga iwi kuare

ki a ratou whakapatipati ai kia uru ratou

ki roto ki te tikanga Kingi; kauaka hoki

—a, e mea ana matou tera ano ratou e

kite i te tika o to ratou whakaaro a muri

ake nei. Ko te Urewera i whakarere i

nga mahi maori e ora ai te tangata, haere

aua ki te whawhai, i te kawenga a te nga-

kau whanoke; ko te aha i riro i a ratou ?

kaore ra, ko te mate anake ta ratou i whi-

whi ai. Kua ki etahi iwi o te Motu nei

he whakakuare i te tangata te haere mai

ki raro i te maru o te Kuini noho ai;

katahi ka taurerekatia ki te pakeha;

engari ki ta matou whakaaro katahi ano

ka rangatira. Inahoki, e kore e ahei te-

tahi tangata—pakeha, maori ranei—tetahi

iwi atu ranei o te ao, ki te poka noa ki a

ratou, ki a ratou whenua ranei. Ko te

mana o Ingarani katoa hei tiaki i a ratou i

runga i o ratou whenua koi takahia ratou

e tetahi iwi o te ao, e nga iwi katoa ranei

o te ao. Ki te he tetahi tangata ki a ra-

tou ka taea e ratou te whiu i taua tangata

i runga i nga ritenga o te Kuini. He

taurereka tanga ranei tenei ? Kaore rawa

e penei aua te rangatiratanga o te hunga

Kingi i uru ki roto ki te whawhai. E

noho pouaru aua a ratou wahine, e noho

pani ana a ratou tamariki. Ko nga

mea i puta i te whawhai e noho mate

ana i te hemo kai, e ngau noaiho aua i te

hua rakau, —mutu rawa ake te riri apopo,

ekore ano e hoki wawe ake ki te ora. Ko

toua karanga ki te tangata haere 'apopo

koia tenei: —" Haere mai ki te kainga nei

kia mahana koe i te ahi tahanga a Tama-

taitoka. "

Heoi, kia kaha koutou nga iwi o te

Wairoa, o Mohaka, ki runga ki to koutou

whakaaro, mo te ngaro rawa atu tenei

whakatupuranga, ka tae ki tera whakatu-

puranga, ka ki nga tangata o reira; —

" Koia ano te mohio o a tatou tupuna ki

te pai, me te noho rangatira tatou inaianei.

WAIRARAPA.

Kua tangohia e Ngaitahu, me etahi hapu atu e

whai wahi ana ki Wainuioru i Wairarapa, nga

pauna moni 800 hei whakaotinga rawatanga mo

taua wahi—na te Kupa i whakarite inanoa nei.

Heoi, kua rite anake tenei nga raruraru whenua

o tera kainga o Wairarapa; e takoto marama

ana tenei.