Volume 2, No. 39
18641210

page 1  (4 pages)
2to next section


View the commentary of this paper

 
TE

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

No. 38] 39 NEPIA, HATAREI, TIHEMA 10, 1864. [VOL. II

HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI

MAI.

HE mea atu tenei ki nga tangata o Turanga, o

etahi wahi atu hoki, ki te kore e hohoro te tuku

mai i nga moni mo nga nupepa e hoatu ana ki a

ratou, ka whakamutua te hoatu nupepa ki a ratou.

Ma nga tangata utu anake ano nga nupepa.

I TERA nupepa mutu ana i Waihirere i te

Wairoa te korero o te haerenga o te Maka-

rini—te rironga o te whenua o Paora raua

ko Kopu. Na me whakamutua rawatia

taua korero i tenei nupepa.

I te ata o te 28 o nga ra o taua marama

(Oketopa) titiro atu ana matou ki te kara o

te Kingi kua ara i runga i tetahi hiwi i ko

atu o te Uhi. Katahi ka tirohia atu ki te

karahi nga tangata o Kahu e noho ana i te

putake; ko etahi e tu ana, e rarangi ana,

me te mea e whakahoia ana i a ratou. Ka

takitaro o noho ana ka heke mai ki raro Ki

te raorao pupuhi haere mai ai. Ka mutu,

kaore matou i kite i te taenga mai ki tera i

ro pa i te Uhi, i a Ngatikurupakiaka—tera

atu pea ana mahi pukana, ana mahi aha

atu.

No te 29 o nga ra ka tae mai te tangata

o waho kia haere te Makarini kia kite i a

Kahu, kia korerotia nga tikanga mo te

whenua i te taha o te Wairoa hei taone.

Katahi ka whakatika matou ka haere ki Kai

Rakau. Rokohanga atu e noho ana ko

Kahu, ko Ngatikurupakiaka, ko Ngatimoe-

whare, ko Ngatikaingatini, ko Ngatitiakiwai,

ko Ngatipuku, ko wai tangata atu. Katahi

ka timata te korero. Tu ana ki runga ko

te Rohe, o Kahu, he iramutu no Henare te

Apatari, ka ki; —

'' Haere mai!, Haere mai! Arahina mai a

tatou wahine. He wahine hoki na tatou tenei

taro a te pakeha, hei whatu kahu mo tatou. Hei

matua moku tenei tangata a te pakeha. "

Kai runga ko Apirana, tama na Maihe

Kai Moana; —

" Haere mai! Haere mai! Arahina mai a

tatou pakeha. Arahina mai ki tenei kainga—ki

tenei kainga a tatou. Kaore hoki he korero ke

atu i te mea kua oti i a koutou. Arahina mai hei

matua mo tatau. Inahoki, nawai ra te tangata i

whai matua ai, a, kua kore—arahina mai. "

Kai runga ko Ropitini te Rito; —

" Haere mai! Haere mai! Ko te Makarini

koe—haere mai ki runga ki tenei wahi, ki konei

ki runga ki nga ki, ki runga ki taku he e takoto

nei. Haere mai! Kaua koe e whakarongo ki

nga kupu a te tangata, e ki nei ka titiro atu au

ki a koe e haere ana ka rere atu ano au ki te

pupuhi i a koe. He kore he noku kia pena ai au ?

Inahoki pea he mohiotanga mau ki a koe ka tae

mai nei—taku pupuhi i a koe. Ko tenei haere

mai ki tenei tu o te haere. (Hei konei ka haere

nga ki a te tangata ra i runga i nga korero a te

Paraone Kai Whakawa mo te kohurutanga i a

Porohiwi; ka mutu ka mea mo. )—Haere mai ki

runga ki nga korero a Ngatikahungunu, ki tau i

whakaaro ai. Haere mai ki nga tangata o te

Wairoa, mana e korero ki a koe. Mana e korero

i tena korero, mana e ki i tena ki. Mau e ki mai

i tenei ki, kaore au e kite i tena tangata i te

pakeha; kaore au e kite i tena atu, i tena atu.

Ina ia, mo runga i taku he; mau e pena, e pai

ana. Kei a koe ena ki; heoti ano taku he

whakaae atu. Ko tenei, —Haere mai! Heoi

ano taku korero ki a koutou. "

Katahi ka tu ko Manuera. Heoti ano

nga korero a tenei ko aua korero nei ano;

ko te pakeha kia haere mai; ko to ratou

mate kohuru i a Porohiwi nei; ko te ma-

temate o nga tangata o mua, ko te mahue

ko nga tangata pakupaku anake; ko te

pakeha hei tangata. Penei tonu nga ko-

rero a tenei tangata.

Katahi ka tu ko Erina Ruatara Onga-

onga, tamahine na Tiakiwai; —

" Haere mai! Haere mai! Ko te Makarini

koe haere mai.

Ka pike au, ka pike au ko te Wairangi

Kia marama te titiro ki te riu o Kuipaka ka-

kaka tuhera,

He ara haerenga mai no te Koari

Koi tae noa te tohu ki a Whakangehe, koi

tohe rau noa mai.

Heoi ano taku; mau hoki e titiro ki taku kete

he kete tuhera.

Ko te roanga o te waiata o te wahine

nei he kino, ekore e taia e matou. Muri

iho ka tu ko Ihaka Whanga. Te ara o

ana korero mo runga i te mahi a Waikato

i mua ai ki te patu i nga iwi o te

motu, na te pakeha rawa ka ora a Ngati-

kahungunu. Na Waikato i patu i te Pakake

tae noa ki Kai Uku, kai ana nga tangata i

te paruparu—ko ta Waikato whangaitanga

tena, ko ta te Kuini he paraoa. Ehara i a

ratou anake te pupuri whenua. I te pupuri

whenua ano ia i te hokonga o Heretaunga.

I tae mai ano te Moananui ki a ia i mua

kia whakakotahitia te whakaaro; me he

mea i mohio ia i reira ai he whakakotahi

Kingi penei kua kore ia e haere atu ki to

ratou runanga i Ahuriri. No muri a He-

nare te Apatari ka ki mai ki a ia kia piri

tonu ia ki te Kawanatanga. No konei

ia ka whakaaro ehara i a Henare te ritenga

kia tahuri tona iwi (a Kahu) ki a te Kingi,

ki te pupuri whenua hoki. Katahi ka

haere ona korero i runga i te matenga o

Porohiwi, i te Ture hoki; ekore e mutu te

mamae o te Ture; ki te mahi pena ano ka

kaha ano te Ture. Muri iho tu ana ko te

Makarini, ka ki; —

" E pai ana kia karangatia mai au; e pai ana

kia korerotia to he. Otira koi mea koutou mo

ngaro te Ture, Me whakamana ano ra te Ture.