Volume 2, No. 41
18650107

page 1  (4 pages)
2to next section


View the commentary of this paper

 
TE

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

No. 41. ] NEPIA, HATAREI, HANUERE 7, 1865. [VOL. II

V

HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TURI

MAI.

Ko te Hatarei kua pahure atu nei, te 7 o Hanuere,

te ra hei putanga mo tenei nupepa. Otira he

ngaronga no totahi o nga kai mahi a Hemi Wuru

i kore ai e oti. Tetahi he nui no nga mahi pa-

keha i te wiki kua hori utu nei. Koia ai i kore

ai e oti.

TENEI ka taia i raro ake nei te Panuitanga

a te Kawana mo Waikato. Na, ma konei

koutou e kite i te parau a nga, tangata e

korero ana ki a koutou i mua ra e kore te

Kuini e whakaae ki taua tikanga; a, i

whakaatu ano e matou ki a koutou i reira

ai he parau taua korero, i ki matou i reira

kua whakaae te Kuinitanga ki taua tikanga.

He tika ano ra e aroha ana te Kuini ki nga

maori a, he tikanga aroha rawa ona

tikanga mo nga maori e noho pai ana, e

noho aroha ana ki ona pakeha. Tena ko

nga mea e tutu ana, e patu tangata ana, e

kohuru ana, e aha ana me pehea hoki

koa ? Me whiu ano ra kia mutu tona mahi.

Ko nga maori Kingi o Taranaki kai te

mahi tonu i ana mahi. No te 23 o Noema

ka puhia e ratou etahi o nga maori o te

Kawanatanga e mahi pipi ana i tatai. Ko

tetahi tamariki tane ko Hapurona te ingoa

i tu i te ringa, otira kaore he mea i mute.

Katahi ka huihui nga maori o te Kawana-

tanga ka haere ka whai i aua koroke.

Erua nga kainga o te Kingi i riro i a ratou,

tahuna rawatia ki te ahi—ko Tirikohua, ko

Pohona. Muri tata iho ka tae atu nga

pakeha 150 ka huaki tahi ratou ko nga

hoa maori ki te hoa riri i Kaipikari e noho

ana he whati anake, te hoa riri, mahue

ana te kainga, ki tenei.

Kai te mahi tonu nga tangata o te Kingi

ki to ratou karakia porangi ki te Pai Marire.

Whai tonu ana ratou ki nga tikanga o to

ratou poropiti a te Ua. Te ki a taua ta-

ngata e kore ratou e tu i te mata, ko te

pakeha ka matemate i a ratou !! Otira hei

aha i korerotia ai enei mahi porangi 1 Ma

tatou e titiro apopo ake nei, he kiri rino

ranei tona kiri; he kiri tangata nei ano

ranei. ____________

PANUITANGA.

NA TA HORI KEREI, KAWANA o NUI TI-

RENI, &c. &c &c.

Na: No te mea i puta tetahi Panuitanga

na te Kawana i te rua tekau ma rima o nga

ra o Oketopa kua pahure ake nei, he wha-

kaatu i te Murunga hara ki nga tangata

katoa kua pa ki te whawhai nei, ara, ki

nga tangata whakaae ki nga tikanga i oti

te whakapuaki ki taua Panuitanga tae noa

ki te tekau o nga ra o Tihema—na, he mea

hoki kua pahemo ake nei taua ra.

Na, ko tenei, ka tika nei inaianei kia

whakapuakina nuitia te whakaaro o Te

Kawana kia mohiotia ai e te katoa.

Na ko te tikanga tenei o Te Kawana ka

whakaaturia ka whakapuakina nei. Ka

mau i a, Te Kawana ka puritia e ia hei

whenua mo Te Kuini, nga whenua katoa o

Waikato kua riro i nga hoia a Te Kuini,

ara nga whenua i pana atu ai nga hoariri

Maori. Ko nga rohe enei, ara: —

Ka timata ki Pukorokoro, i Hauraki,

tika tonu whaka-te-tonga ki te Hapua-

Kohe, maro tonu atu a te tihi o Pukemore-

more, rere tonu atu a te tihi o Maunga-Kawa,

haere tonu a Pukekura, tika tonu atu ki

Orakau, haere tonu a makere atu ki te wai

o Puniu, haere tonu i roto i te wai o Puniu

a te putahitanga o Puniu o Waipa, ka haere

ka piki a te tihi o Pirongia, maro tonu atu

a te awa o Waitetuna, ka haere i roto i te

awa o Waitetuna, a Whaingaroa, haere tonu

i nga tahataha o taua wahapu a tae noa ki

te moana, ka haere ma te akau a te puaha

o Waikato, a Mangatawhiri ka haere i roto

i te wai o Mangatawhiri tae noa ki te rori

nui (ki Tane-te-vvai-ora), ka ahu whaka-

raro, ka whai tonu i taua rori tae noa ki te

paraki hoia i Kakaramea, ka haere i runga

i te rohe o te Ramarama, o Hunua, a puta

noa ki te Wairoa, a tae noa ki te rohe

whaka-te-marangai o te whenua o te Kohe-

riki, ka piki ki te taukaka o Wharekawa,

rere tonu i te taukaka o Wharekawa tae

noa ki te paraki hoia i Paparata, ka maro

tonu atu a tae noa ki te wahi i timata ai te

rohe.

Me nga whenua katoa o nga tangata, o

nga iwi, o te hoariri e takoto nei kei te

taha ki raro o enei rohe, tutuki noa mai ki

Manukau ki Waitemata.

Ko nga whenua o nga Maori kua piri ki

a Te Kuini, ka whakapumautia kia ratou,

a, ka whakahokia ano hoki he wahi whenua

ki nga tangata kua uru ki te whawhai,

engari ka whakangohengohe mai aianei

tono nei ki raro ki te mana o Te Kuini,

hei whenua mo ratou mo o ratou tama-

riki,

E kore Te Kawana e kawe whawhai ano

ki te hunga noho noa iho.

Ko nga tangata tohe tonu ki te kino e

whiua ano e Te Kawana; ka peratia ano

me nga iwi o Waikato kua whiua nei e ia.

Ka tangohia hoki, ka puritia, e te Ka-

wana ana wahi i pai ai o nga whenua o te