Volume 3, No. 65
18651209

page 1  (4 pages)
2to next section


View the commentary of this paper

 
TE

WAKA MAORI O AHURIRI

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

No. 65. ] NEPIA, HATAREI, TIHEMA 9, 1865. [VoL. III.

HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI

MAI.

TE mea i kore ai e puta te nuipepa nei i te wiki

kua hori he mate no te Karini te Kai Whaka-

maori; tetahi he raruraru ki nga mahi huhua o

roto o te Kooti Whakawa.

Tenei kua homai o Tatana nga moni te 10s. mo

te nuipepa i a Hape o Turanga mo tenei tau.

Kaore e o tona reta.

Tenei te 5s. a Matene Ruta o Rangiwhakaoma;

te 10s. hoki a Taituha Pipimoho kua tae mai.

TENEI ka korerotia ki raro iho nga mahi o

Turanga—te hinganga o te Hau Hau,

te omanga ki te puihi. Te titiro

ratou ki era o ratou ka mate i Opotiki, i

Waiapu hoki, ka ata noho pea i tona kai-

nga kia ora ai. Kauaka hoki—tohe tonu

ana ki te mate. E ki atu ana ekore e puta

ta ratou ritenga kohuru, kaore hoki e wha-

karongo. Tena pea ratou nga morehu kai

te ki e koa ana matou ki to ratou matene.

Kaore ra, kai te pouri matou. Kei hea

koia te ngakau tika e koa ana ki te mamae

o te tangata, engari he hanga aroha ia.

Otira na ratou ano i kohuru i a ratou, i a

ratou wahine, i a ratou tamariki hoki, ka

pouarutia, ka panitia nei. Mea noa atu te

Makarini ki a ratou kia noho pai ratou kia

whakarongo ki te korero—kawe noa, kawe

noa, kaore hoki. Ka pouri tera a te Ma-

karini ki ta ratou mahi e muru ana i nga

taonga a nga pakeha, a nga maori Kawa-

natanga hoki, katahi ka tukua te kai whiu

mo ratou. Ekore hoki ia (a te Makarini)

e pai kia noho noa ka titiro noa ki ona ta-

ngata ata noho e hangakinotia ana e te

iwi kohuru. Koia ai i tahuri ai ki te wha-

kaora i tona nuinga. Ko tenei ka whaka-

mihi atu matou ki nga iwi maori e noho

ana i runga i te tika; nga iwi i uru ki ru-

nga ki a matou ki te pehi i te kino, ki te

hapai i te pai, ki te whakarite i nga tika-

nga e tika ai nga iwi katoa o te motu—ara

ia, nga tikanga o te Atua tika.

Ko o matou hoa ena ko te Mokena

ratou ko ona tangata; ko Henare Potae

ratou ko ona tangata; ko nga tangata o

Tuparoa. Ko etahi o nga tangata o Tu-

ranga ano hoki i te taha Kawana ano.

Otira tenei ano te korero kei raro iho nei o

te toa o tena iwi, o tena iwi.

TURANGA.

I TERA nuipepa o te 18 o Noema korerotia

ana e matou waiho atu e te Makarini e

haere ana te tana o te taha Kuini—nga

pakeha me nga maori—ki te riri ki nga pa

Hau Hau ki uta. No muri iho ka tao

mai te rongo o to ratou mahi—koia tenei.

No te 16 o Noema ku haere atu te ope

Kuini noho iho ana ki Hui Otoa. No te

aonga ake ka whakatika ka haere ano ka

tae ki Waerengaahika. No te tatanga atu

ki nga taiepa o te Pihopa ka huaki mai te

pupuhi a nga kokiri a te Hau Hau. Te

whakahokinga a te kokiri a te pakeha ki

hai i roa ka whati te Mau Hau ki roto ki

tona pa. Rokohanga utu e te ope Kuini

kua pakaru katoa nga whare o te Pihopa i

te Hau Hau, kua pau katoa—ko tona

whare nohoanga anake i mahue. Engari

ko nga taonga katoa o roto kua hanga

kinotia—nga karaihe kua wahia, nga puka-

puka kua haea kua makaia ki te whenua

takoto ai, a me kore ano te hohoro atu o

te ope Kawana kua wera ano i te ahi.

Heoi, noho iho ana to ope Kuini i waho

mai o te pa—me te pupuhi mai tera, me te

pupuhi atu tenei, a ahiahi noa. Katahi

ki keria etahi parepare hei nohoanga mo

ratou. Ko te Wirihana me ona hoia pake-

ha, me nga maori o Tuparoa i tetahi taha o

pakeha. anake; ko nga turapa me etahi

te taha ki muri o te pa i kore ai he tangata

taonga o taua kainga nana i kohikohi mai

ki runga ki toua terei. No te kitenga mai

i te ope e haere atu ana ka powhiritia

ki tona potae; he mahara no etahi o nga

pakeha e haere ana i mua he Hau Hau

taua tangata, katahi ka puhia. Kaore i

tu, engari i pukaru i te mata etahi o nga

hanga i runga i tona terei.

No te Ra Horoi te 18 o nga ra ka riri

tonu, pupuhi tonu ahiahi noa. I waenga-

nui ra ka tonoa e te Pereiha etahi o nga

maori Kuini o Turanga hei hoa mo te

Wirihana ratou ko ona hoia i totahi taha o

te pa. Kaore i tae atu taua hunga. I te

ahiahi ka tae ako te ope Hau Hau hei

awhina i nga mea o ro pa. Haere ake

taua ope tupono ki te taha o te pa i a te

Wirihana ma. Mahara ana te Wiri-

hana ki taua ope ko te kai awhina

tenei i a ia. Na te mea ka huaki te pu-

puhi ki a ia, aue ! he Hau Hau ia ! Puta

ana mai hoki era i ro pa pupuhi ai, na muia

ana te Wirihana ratou ko ona hoia i te

tokomaha. Rokohanga mai e taua ope e

ngenge ana te pakeha i te mahinga ki te

keri i nga parepare, kaore ano hoki i oti.

Ka kitea te toa o te pakeha i konei. E30