No. 104
190611

page 1  (12 pages)
2to next section


 
Te Pipiwharauroa, he KUPU Whakamarama. NAMA 104. NOWEMA 1906. "TE TUAHINE O TIMI KARA. "KO te wahi hoki i te tupapaku, ko reira ano huihui ai nga kahu." Ko te whakamaoritanga o enei kupu i enei ra ko tenei, "Ko te wahi e tu ai te reihi hoiho ko reira ano huihui ai nga piira." I te whakaaro o te Kawanatanga e kore e hapa te huihui o nga tangata tutu ki Otautahi i nga marama e tu ana te Wha- kakitekite kua whakatokomahatia nga pi- rihimana ki reira otira i te pai o te pakeha ka patua mai te waea ki te nupepa o Tu- ranga nei kei te noho noa iho nga pirihi- mana i te pai o te tangata i te kore e tutu. E hia ranei nga ra i muri mai ka tae mai ano he waea he whakaatu mai kua mau te- tahi wahine Maori ki Otautahi, he wahine tahae, ko Mata Tainui te ingoa no Te Waipounamu. Ko te tangata tuatahi to- nu ki te mau mo te hara nui i muri tata iho o te tuwheratanga o te Whakakitekite he wahine Maori—no te iwi iti rawa nei i roto i te iwi nui nei i te pakeha! Tau mai ana te whakama ki a matou te pouri. He wahine rongo-nui a Mata Tainui no Te Waipounamu mo nga mahi tahae. E wha ano nga ra o tona putanga mai i te herehere mo te tahae ka tahae nei ano a kua mau ano mo nga marama e ono. I tango taonga tenei wahine nanakia i teta- hi whare hokohoko nui o Otautahi, i ki atu ia he tuahine ia no Timi Kara, he mea tono mai ki te whakarite kakahu mo teta- hi tangata e haere ana ki Poneke hei he- keretari ma tona tungaane ma Timi Kara. He maha nga whare hokohoko i rarua i a ia te tinihanga. Ko tona ingoa i te ho- teera ko Mihi Kara. I tae ia ki te rei- hi. i whakamohiotia ia ki nga pakeha ra ngatira ko te tuahine o Timi Kara. I te ahiahi ka tu te hakari hamapaina ki te hoteera, rokohanga mai e nga pirihimana e hakari tonu ana, ka mauria a kei te herehere te tuahine o Timi Kara e noho ana mo nga marama e ono, ara kia mutu ra ano te Whakakitekite ka puta mai ai ki waho. He korero pukukata tenei engari ra he ko- rero pouri rawa. Kahore matou e mohio ana ki tenei wahi- ne, e kiia ana e nga nupepa pakeha he taitamahine tonu engari i runga i ana ma hi me whakaahua ake ia ki roto i o matou whakaaro, te ahua o tenei wahine. Ki taa matou whakaaro he wahine matau, hoho- ro, pai te ahua, mohio ki te reo Ingarihi, mohio ki nga tikanga a te pakeha, pai ki te mau kakahu, tau ki te korero—he wahine matau ki nga tikanga o te ao, engari, ko tona ngakau i tutakina ki te Atua. E kore e taea e nga tangata kuare nga mahi tahae a Mata Tainui, kaore e taea e te Maori kahore nei e mohio ana ki nga tikanga a te pakeha, no te mea ko te Maori mohio atu ki nga mahi nanakia ko te Maori i whakaakona ki nga kura pa- keha. Kei roto tonu i Te Pipiwharauroa nga korero mo tetahi Maori nanakia. He tokomaha nga pakeha i raru noa iho i a ia. I whakaminita ia i a ia katahi ka haere ki nga minita pakeha nama moni ai. He maha ona maunga ki te herehere. Puta mai ki waho kahore e roa kua hoki ano ki roto ki te hinaki. Ko tenei tangata he taita- mariki, he ataahua, he tau ki te korero, he mohio ki te reo Ingarihi, he mohio ki te mau kakahu, he tangata tino matau. Ko te he o tona matauranga kahore i whaka- nanua ki te tote o te whakapono na konei