No. 134
190905

page 1  (12 pages)
2to next section


 
Pipiwharauroa

HE KUPU WHAKAMARAMA.

NAMA 134

GISBORNE.

" He ao te rangi ka uhia He huruhuru te manu ka rere."

MEI 1909

"KUI! KUI! WHITIWHITIORA."

TE ROPU TAITAMARIKI.

ITE Hui a te Kotahitanga o Te Aute i tu ki Rotorua i te 13 o Aperira kahuri nei, ka whakawhanuitia te kaupapa me te ingoa o te kotahitanga kia uru mai ai nga tangata katoa tane, wahine, tamariki, kaumatua hoki. Ko tona ingoa ki te reo pakeha, "The Young Maori Party" Ko tenei ingoa na te nupepa i hoatu mo te Kotahitanga o te Aute. He ingoa pai noaiho, he ingoa ngawari hoki ki te reo pakeha;

ki te hurihia mai ki te reo Maori he uaua. Ki te kiia he ropu taitamariki e he? na, no te mea he nui tonu nga kaumatua e uru mai ki roto. I na rawa te ingoa i tata ki te tikanga o te pa- keha na, te "Ropu hou o te Iwi Maori." Ara ko tona tikanga ko te ropu e whakatakoto ana i nga whakaakoranga hou ki waenganui o te iwi Maori. Ko te kupu pakeha e mea nei "Young" ehara e te mea he taitamariki. Ko te tikanga ake o te kupu koiara he taitamariki. E rua nga tino mea e marama ana kei roto i te tai- tamariki, ko te hou, ko te kaha. Na enei mea e rua i paingia ai te ingoa nei a te Taitamariki, ara te mea pakeha, e nga kai whakahaere o te kotahitanga. E tino marama ana enei taha e rua i roto i te kupu pakeha. Ki te mea Maori ia kaore e marama. Ko te take pea he whaka- hawea no taua ki te taitamariki, ina hoki ra tona whakatauki na "he tamaiti wawahi taha,." Otira kua mate haere tenei ahua o taua inai- anei ki te taitamariki, kua takoto hoki i a Tamahau tana kupu hei kaupare i te whaka- tauki nei, i mea ai tera tangata "Ku paenga nga ra o na Kaumatua, ko enei rau tau e tu mai nei no nga taitamariki." Ko tetahi ingoa e tata ana ki te mea pakeha ko tenei "Te Kotahitanga o nga whakaaro hou."

Ko te tino mea e whaia ana kia tipu tenei mea he taonga nui ki roto i te iwi Maori, hei whaka- haere i nga mahi katoa e mahia ana hei painga mo te iwi. Ko te Kotahitanga nei e rua ona wahanga, "Te tai whakarunga, te tai whakararo." Ko te komiti whakahaere kotahi tekau, kia toko- maha o ratou ki te wahi kotahi noho ai, kia tu tonu ai he hui ma te komiti i te wa e hia- hiatia ana. E nui ai nga mema o te kotahi- tanga me whakatu he peka ki nga kainga Maori katoa. Tera te tangata e patai he aha he mahi ma te peka na? Ko ta matou whakakoki nui atu te mahi. Ko te mahi nui kei nga tamariki tane he haere ki nga paparakauta, ki nga whare piriote, ki nga purei hoiho, ki nga purei whutu- pooro, ki nga kanikani. Na te ngakau takaro ratou i kawe ki enei mea. Ko tetahi mea i haere ai ratou ki enei wahi na te mea he kore mea atahua hei mahinga ma ratou i te kainga. Mehemea e whakaturia ana tetahi whare me whakaatahua rawa, mehemea e taea me pena me nga ruma whakapaipai o nga paparakauta, hei nohoanga hei ngahautanga mo nga tamariki mo nga pakeke tonu hoki, tera e iti te haere o te tamariki ki nga wahi kua whakahuatia ake nei. He maha nga ngahau atahua e mahia i roto i te whare, me mea ano hoki etahi ture hei whakahaere mo aua ngahau. Ko nga mea penei hei mahinga ma te ropu o tenei kainga o tenei kainga. Ko tetahi mahi ma taua whare hei huinga mo nga tangata o te marae ki te whaka- takoto i etahi whakaaro mo te mahi i nga mahi