No. 114
190709

page 1  (12 pages)
2to next section


 
Te Pipiwharauroa HE KUPU WHAKAMARAMA. Nama 114-115 GISBORNE Hepetema 1907 MATOU ANO. I HIAHIA matou, i te ekenga o nga nama o ta tatou pepa ki te 100. ki te titiro whakamuri ka ata whakatepe ai i nga korero o " Te Pipiwharauroa," o te tima- tanga mai, a tae noa mai ki tenei ra, otira i te nui o nga raruraru kahore i taea e matou, kaati, i te mea he maha nga korero kei tenei putanga e ahu ana mo te pepa, he mea pai pea kia whakaritea ta matou kupu inaianei. Ko te Nama I o "Te Pipiwharauroa," ara, ko Te Kupu Whakamarama te ingoa i era ra, no Maehe 1898. Ko te tangata nana i timata, a ko te Etita tuatahi hoki ko Rev. Perere Peneti. I Whakatu ia i era ra e noho ana. No Hanuere 1899 ka huaina te ingoa o te pepa ko Te Pipiwharauroa me te mau ano o tona ingoa tuatahi. No Akuhata 1899 ka hikitia mai Te Pipiwha- rauroa i Whakatu, i tona kohanga i wha- nau ai, i paopao ai, ka hikitia mai ki Te Raukahikatea nei ta ai, ka tuturu hoki te noho a tetahi o nga etita ki te kareti ko Peneti e mea ana mo te hiki ki Taranaki, kaati e haere ana tenei ki te iwa o nga tau i taia ai ta tatou pepa ki Turanga nei, a tenei ano te taia nei. Ko te nuinga o a matou kupu mo nga tau o te taenga mai o ta tatou mokai ki konei a tae noa mai ki tenei ra. Ka 9 nga tau o "'Te Pipiwharauroa," ka 115 nga nama (kotahi te marama i taka ko Hanuere 1905 e haere ana ki te 10 o nga tau. I enei tau e iwa i rere "Te Pipiwharauroa" i roto i te aio, i roto i te marangai; i roto i te haumoana, i roto te tonga taupuru; i roto i te koanga i wae- nganui o te ngahuru. He maha nga haringa ngakau i pa mai ki te Etita he maha ano hoki nga pouritanga ngakau. Ko tona hiahia nui he rapu i te pai i te ora mo te iwi. he tautoko i te tika, he takahi i te he, otira i te takare rawa pea o te ngakau tamariki ka puaki etahi kupu taikaha, whakaaro rawa ake ki te puru kia hoki whakaroto kua tau nui ia ki te marae. Kahore matou i wehi i te tangata, i whai ranei ki te honore tangata; ki tu mohio matou kei te he te mahi a te tangata ka whakina e matou nga mahi a taua tangata kia noho mataara ai te iwi. a ki ta matou whakaaro hoki ko tenei tetahi mahi nui ma te pepa. E tino mohiotia ana e te iwi nui ko nga tohunga maori tetahi hunga e kinongia ana e matou i to matou whaka- aro he mahi tinihanga. Na runga i tenei take i tokomaha ai o matou hoa riri. Kahore ratou i te mohio ki te take o ta matou whakahe otira ko a ratou uri i muri i a ratou e mohio. Tera atu ano etahi take i kore ai matou e paingia, i kiia ai matou he reo taikaha. He iwi hohoro rawa te Maori ki te mamae mo te kupu, ahakoa he kupu tika, a he iwi whaka- mauahara. Na runga pea i tenei he o matou ka whakaturia he komiti hei wha- kahaere i te pepa i te tau 1904 No nga ra i tenei komiti i tino heke ai te pepa, i he ai nga rarangi ingoa, nga moni, me te tuhinga, i a Hanuere 1905 kahore te pepa i puta. Kahore a matou amuamu, heoi ano he noho puku he whakatoremi