oho anake nga tangata o taua kainga,

mea ana kia hunaia taua ngarara ra-

toa katoa ko ona tangata, e whaka-

kino nei ratou i te motu. Whaka-

tika atu ana hoki a Ngatikahungunu

i a Henare Tomoana, i a Renata

Kawepo—ko etahi tangata no Wha-

nganui i anga mai i tera taha ratou

ko Makitanara, e haere katoa atu

ana ki Tokaanu i te putake o Pi-

hanga te wahine o Tongariro (e kiia

nei e koutou nga maori), Ko te kai-

nga hoki tena i tau ai a te Kooti i

tona taenga mai i Waikato—ko Ro-

toaira tetahi. Ka mutu no te 9 o

nga ra o Hepetema nei ka haere mai

a te Kooti me ana tangata i To-

kaanu ka haere mai ki Tauranga (i

Taupo nei ano) ka huaki kia a He-

nare Tomoana ma, i reira ratou e

noho ana. Ki hai i kaha te Kooti,

whati rawa atu ia kua tokotoru

ona tangata mate rawa, kua toko-

maha nga taotu — tokorua taotu

a Henare, kaore he mea i mate

rawa. No muri nei kua tae atu

nga pakeha hoia o Nepia nei hei

awhina i nga maori. Na, no te Ha-

tarei te 11 o nga ra ka rongona e nga

tangata o Tapuaeharuru te paku-

tanga o nga pu e haruru ana i tetahi

pito o te moana. Katahi ka whaka-

tika (i te Ratapu) a te Poihipi me

Hohepa Tamamutu ka haere mai ki

te awhina i te taha Kawanatanga.

Na Tareha, na te Hapuku etahi ta-

ngata kua riro atu ki reira. Heoi,

O

kai te riri tonu pea tena inaianei,

kaore ano he rongo kia tae mai. Ka

mutu ra, kaore he okiokinga mo te

waewae o te Kooti. E rite ana ki

te kupapa i tukua atu i te Aka e

Noa; —" A kihai i kitea e te kupapa

tetahi taunga iho mo te takahanga o

tona waewae, a ka hoki mai ki te

aka"—(tirohia a Kenehi. ) Engari

te kupapa a Noa he manu pai, ko te

Kooti he manu kino. Ko te Aka o

te Kooti ko nga kainga o te Ure-

wera, ki te tae ia ki reira—otira

kowai hua ai e tae ia ki reira. Aha-

koa taea e ia taua kainga apopo ka

mate tonu ano ki te hiahia te Ka-

wanatanga kia tikina. Kua taea

hoki taua kainga i mua ra e te Ka-

wanatanga, na te whakaaro ki nga

tangata koi mate i te huka i whaka-

hokia mai ai. Ko tenei e haere ake

ana tenei ki te Raumati.

KUA rongo katoa pea koutou ki te

Koura e korerotia ana kua kitea i

roto i te toka i nga hiwi i Kaimanawa

i te takiwa ki Patea, He teina na

Kanara Makitanara nana i kite e ki

ana, a tukua atu ana e taua tangata

etahi wahi o taua toka ki Po Neke

hei tirohanga ma nga pakeha—ka

whakahokia mai te rongo i reira he

tino koura ia. Kua mea noa atu

nga pakeha he koura kei taua whe-

nua, a no enei rangi rawa ka kara-

ngatia tetahi hunga hei tuku tangata

ki reira mahi ai, whakamatau ai ki

te ahua o aua maunga kia kitea te

korenga te peheatanga ranei. He

mea kohikohi i roto i taua hunga

nga moni hei utu i nga kai mahi.

No te taenga mai o nga korero kua

kitea rawatia te koura e taua teina

o Kanara Makitanara katahi tera ka

hihiri rawa te tokomaha o nga pake-

ha o Nepia nei kia uru mai ki roto

ki taua hunga kohikohi. Tiro atu

ki te tangata, e rere mai ana me te

moni i te ringa e mau haere ana—

ehara i te hanga ake! Te rangatira

me te kuare e rere tahi ana ki te

tari o taua hunga mahi koura ki te

homai i tana moni kia riro mai etahi

o nga hua ma ratou, ki te whai hua

ano ia i te mahinga—katahi ka kitea

te kohanga o te moni. Te whaka-

ara i te tuatahi o te hunga nana i

timata te mahi kia iti marire he

moni, no te kitenga i te hiahia, nui o

te tangata katahi ka karangatia he

hui, a oti ana i taua hui kia waru

rau nga hea (nga wehenga) e wha-

kaaetia hei tangohanga ma nga ta-

ngata. Taki rima pauna mo te hea

kotahi—pau rawa ake nga hea ka

taea te wha mano pauna moni.

Heoi, ka rua tonu nga rangi kua

pau katoa nga hea te tango; rere

ana te pakeha ki etahi mana, rore

ana te maori ki etahi mana—he ta-

ngata ano i rua hea mana, he ta-

o *

ngata ano i toru i wha hea mana.

Engari i te kohikohinga tuatahi ko-

tahi tonu pauna i whakatakotoria ki

runga hi te hea kotahi. Ka pau aua

moni tuatahi ka kore ano e kitea te

koura ka tangohia ano tetahi pauna

a ia tangata a ia tangata i nga hea

kia ai he moni hei mahi atu ano i te

whenua. Otira ki te kitea wawetia

te koura ka whakamutua te tango—

kei nga koura e kitea ana he utu ma

nga kai mahi. Na, ki te tupono ki te

koura pena me tena i te Waihou i

Akarana katahi te rawa nui ma tatou

—akuanei hoki nui mai ai he moni

ma nga tangata i tango hea. Kotahi

te pakeha i haere atu i konei i Nepia

ki taua kainga ki Waihou, katahi

ka hokona e ia tetahi hea mana ki

reira ki te rima pauna; no muri ra-