Volume 2, No. 13
18990830

page 1  (10 pages)
2to next section


View the commentary of this paper

 

[NAMA 13 O TE TAU TUARUA.] WAIRARAPA. AKUHATA WENEREI 30th 1899._____[Wharangi No. 1] KEREITANE AKUHATA 30TH 1899. WAAHI TUAONO O TE NGAKAU POURI. E tautoko ana matau i nga kupu tohutohu a tetahi o tatau hoa Pakeha, mo te Ngakau Pouri, koia tenei te mea e tino tohe nei te "Puke Ki Hikurangi," ki te whakapuaki i ana mahara, mo te hekenga o te Iwi Maori ki te po, kaore nei i whakakapia, me te tipu whakarunga o nga hua, kai raro iho nei te korero a tetahi Pakeha, he Ngakau Pouri kia tatau e heke haere nei ki te mate, e mea ana taua kupu kia tahuri te Iwi Pakeha kia rapu tahi mo tatau tinana e heke nei i Ihonga o te Ma-tua-a-iwi o Aitua, e whakaatu ana to tatau hoa i enei kupu ma tatau e tautoko e akii e too mai ki roto i o tatau ngakau, i te tuatahi, kia tino marama, kote Iwi, ahakoa i whea i whea o nga waahi o te ao, he Iwi mate mehemea kaore o ratau Kawanatanga.— Kaati i nga wa o mua he Kawanatanga pai to nga Maori, engari kua ngaro atu i naianei. Kua whakawhitingia taua Kawanatanga e to tatau matauranga hou, ki te Paipera, ki te kaaho pia, ki nga tangata whanoke, me nga Kura Maori, otira he aha te pai o te Paipera, o nga Kura ranei, mehemea ko tatau te Iwi matauranga ki nga whakaakoranga o te Paipera, kaore nei i tahuri ki te whakarite i nga tikanga e wha-kaakotia mai ana e te Paipera, ara kaore nei tatau e tahuri ki te kimi i tetahi tikanga, hei painga, hei whakapiki ranei i tenei Iwi. Ko te whakaaro o to tatau nuinga kia puta mai he painga, he ora ranei, i runga i te takahanga i te Iwi Maori, no reira i mahia ai e tatau nga mea hei arataki, hei whakawai hoki i nga Maori ki to ratau whakangaromanga. Ko te Iwi Maori be Iwi mohio ki te mahi, engari ko tenei whakatipuranga kua puta ake nei i roto i to tatatau whakaakoranga hou, kua whakawaia nei e nga Ngahau, e nga purei hoiho me nga tini ahuareka o tenei wa. Otira ko nga Tai-tamariki Maori e uru nei ki te Kareti o te Aute, e tino whakaakona ana ki nga tikanga Pakeha katoa, mehemea ko te Iwi Maori te Iwi whakahaere i nga tikanga ka tono mai kia tukuna a tatau tamariki kia whakaakona ki nga mahi a te Iwi Maori, ka pewhea tatau, kaati e kore e taea te whakarere ohoreretia nga tikanga a nga Tipuna, e kore hoki tatau e kaha ki te akiaki, ki te whakaako ranei i nga Maori ki nga tikanga Pakeha, ki te kore tatau e tahuri ki te whakapiki ia ratau. He aha nga mea hei painga mo te Iwi Maori, ko te tuatahi me hoatu kia ratau, ko te Kaunihera takiwa, kia tahuri ai nga Rangatira, a, kia ngakau nui hoki ki te whakahaere i nga tikanga hei painga mo te Iwi. Tuarua. Me whaihanga etahi Ohipera, ki nga takiwa Maori, hei takotoranga mo nga turoro, me whakaako hoki nga Wahine o te Iwi Maori kite tiaki turoro, me te kohua i nga kai e