Volume 0, No. 27
18840515

page 2  (16 pages)
to previous section1
3to next section


View the commentary of this paper

 

2 Mei 15 1884

 

me te tini noa atu. Porua matou ki Kihikihi ka hiki te waewae, tau rawa atu ki Araikotore. Ko tera whakamarama tanga, tera, ko tera hainatanga tern. Hikitia atu ko Mangaorongo. Ka kai matou i konei, a na Wharekura i tukuaroha te, poke oti ma nga hoiho kia kaha ai te haere. He mahi tenei na nga uri rangatira. Na Te Ra nga whai korero me te tau, pai atu nga hamumu tae noa ki te waiata. Nukuhia atu, ko Mohoaonui ki a Taonui. Kihai i wheau ki to kainga ka whakahaua he kai e tenei whakatuatea. He hue koroi tenei, he riwai, he inanga, he paraoa, heaha. Ka mutu te whakaatu, ka rere mai a Taonui ki te haina i te pitihana, muri mai ko one hoe tae noa ki tera hanga tapu ki te wahine. Waihotia iho ki a Taonui etahi tauira o te Pitihana, mane e tuku ki nga nohoanga tangata i runga atu. Huri mai i Mohoaonui, ki Otorohanga ki te kainga o Heti, o Te Tana. Ka mo matou i konei, a, i te ata ka maranga a Mihi Tana ki te tahu kai ma matou. Kia kai kia ore ka haere atu ki Waitomo. whakahuihuia ki konei a Miru ma, a Karangoi ma, he mea tiki atu e te rangatira o Waitomo. Kia mutu nga whaikorero ki a Hare Reweti me tana whakautu ka whakamarama/ia te take i kitea mai ai ki roto o Waipa. Haina tonu te menenga i te pitihana patu waipiro, ka eke ki nga hoiho ka toi haere ahiahi rawa ake ka tae ki Te Kopua, ki- te kainga o Waati Omipi.

 

Na ko te tahua kai ka tukua i konei, moe tonu iho matou Kihai i tae ki te kakarauritanga ka maranga no te mutunga c te kai ka haere, whakatau rawa ake te manawa he ekenga ki Hikurangi ki te paraki o nga hoia keri rori. Ka puta i konei a Kapene Kepara ki te ringaringa kia matou ka rongo i kona i te pai i te tika o tana whakahaere. Kaore rawa e tukua atu he tangata-Maori ki te kai waipiro i te kanatini a kaore e tukua kia haria atu e te Pakeha te tahi waipiro i taua kanatini. Engari ki te hiahia te Pakeha keri rori ki tera tu honu me inu tonu i te kanatini pau ake. Ka arahina e Kapene Kepara to matou tire ki roto o te paraki ka tae ki tehuarahi ka puta nga mihi ka whanatu matou haere tonu whaka. Kawhia. Ahiahi rawa ake ka tae ki te Awaroa ki Ruapatu ki te kainga o Erueti kaiwhakaako karakia o te Hahi Weteriana ka kai matou i konei ka moe te aonga ake o te ra ka haere ki Waiiti. Kei runga ko Nuku ki te karanga i a Hare Reweti ka pai nga korero ka whakahua te tau koia tenei oho katoa ratou E to e te ra kumekume ana ki te rua. Whakawaikura i te pee te tara ki Pukehinau. Hua atu ana hoki au taua tahi te haeretera atu te roanga. Utua ana e Hare Reweti nga whaikorero a Nuku ko te tau whakautu tenei.

 

E wero e te tonga, wero tonu ki te kiri. Ka tahi te mamae ka ata rangona iho. Ngau kinikini ana ki taku tinana nei tera atu te roanga. Kia mutu nga au mihi ka korerotia te take i takahia mai ai te roe whenua. Katahi a Nuku ka ki ake. Me haere tahi tatou ki era kainga kia rongo te tokomaha kia tuhituhi tahi i te pitihana.

 

Eki ana matou ki te wake Maori a u atu ki Ruapatu ka eke mai i kona o matou hoe hoe tonu atu ki Rakaunui ka tae ki te kainga ka tukutukua nga karere. Na te huinga mai o Ngatitekanawa, o Ngatimaniapoto, ki Rakaunui, ki te kainga o Hone Piripi. Ka tu ki te taki a Te Kanawa, a Waraki, me era atu rangatira. Nga korero ano nga korero, nga tau ano nga tau whakahokia ana e Hare Reweti. Ko ana tau enei i waiata atu ai. Ra te kapua e tairi ana mai te puke ki Tautari ka nunumi atu ra te makau e (tera atu te roanga).

 

E to e te ra rehurehu ki te rue ringiringi a wai te roimata i aku kamo (tera atu te roanga).

 

Taku turunga ake i te hihi o te whare me te kai aowhia te roimata i ahau (tera atu te roanga).

 

Kaore te aroha mohukihuki ana te paanga mai kei ahau me he ahi etoro (tera atu te roanga).

 

Ka oti te whakamarama nga tikanga ka haina katoa i te pitihana. Porua i tenei kainga ka rewa ka whakawhiti ki te taha tuaraki o Kawhia. Ahiahi rawa ake ka u ki Maketu ka moe ki te whare runanga o Tawhiao I te ata ka whakaekea mai e Tuata, e Hikurangi, e Pikia, e Hone Wetere, me era atu tana nui pai atu nga whai-korero me nga waiata. He huanui i roto engari koa kua ngaro he kore karaka hei tuhituhi. Utua ana e Hare Reweti nga whai-korero me nga tau nei nga waiata a Hare Reweti. Hore te tukituki te tahu o taku ate (tera atu te roanga).

 

Kaore te po nei moe hurihuri ana, he rau tahuritanga ki te kopa o te whare (tera atu te roanga).

 

Mahia i te rua, mahia i te wha (tera atu te roanga).

 

E piki ana i te piki tanga ka whano ka tautuku aku turi (tera atu te roanga).

 

Ka mutu nga korero pu aroha ka whakamaramatia te take i takahia mai ai nga pee maunga whakaaetia tonutia ana e nga whakatuatea o tenei awe e hau nei te ronga ki tawhiti ki nga wahi katoa o Aotearoa, a rawahi atu. Ka mutu te tuhituhi ka haere ki te whai i a Hone Te One ma me te tokomaha e keri ana i te rori haina tonu ratou i te pitihana. Na Hauraki Paora, minita na Kereama Tawhai, i kawe atu. Ko Hare Reweti, raua ko Te Hira i whakawhitia e te Hoterene, raua ko tana Iramutu, ko Tame i te awe o Aotea, a moe rawa ake ki Ruapuke ki te pamu o Te Hira. Ka whanatu ki Whaingaroa moe rawa atu ki Waitetuna, i te kainga o Hauraki, Paora mihinare; nui atu te kai okonei.