Volume 0, No. 38
18850316

page 2  (12 pages)
to previous section1
3to next section


View the commentary of this paper

 

Te Ope Hoia o Poihakene.

 

No te 3 o nga ra o Maehe i kati ai nga whare o Poihakene kia whakanuitia te ra rerenga o nga hoia hei awhina i te Ingirihi e whawhai mai nei ki te Poropiti Teka i tera whenua i Houtana (Soudan). Ko nga tiriti tae noa ki te waapu i kapi katoa i te tini noa atu o nga tangata matakitaki, ko nga keokeonga me nga matapihi o nga whare i puru tonu i te tangata. Ko nga turupa he mea taki haere e nga heramana me nga hoia e ono rau o runga i nga manuwao, me te Kawana, me nga Minita, me nga tangata o te Kawanatanga. He mea haere te ope i waenganui o te tiriti. Ko nga oha, me nga whakahau me te umere a te waina o nga mano tini ki te ope ra. Ano ka tae ki te waapu ka tu te ope ra he mea rauna te tu, katahi te Kawana ka tu i waenganui ka whai kupu ki nga hoia ka mea, katahi nei ano tenei mahi nui ka kitea ki nga Koroni o te timatanga mai o te mana o Ingarangi taea noatia tenei ra, ara te raruraru ka tukua atu nei koutou irunga i te aroha o koutou ki te Kuini ratou ko te iwi. He roa atu nga korero a te Kawana a he nui atu te pai no te timatanga tae noa ki te mutunga No te mutunga o te whaikorero a te Kawana ka haere te ope nei, haere ake e waru rau ka eke ki runga i nga tima a haere atu ana irunga i te moana ki Houtana.

 

I te rerenga o tetahi o nga tima i eke ai nga turupa o Poihakene itemea e rere ana i waho o te wahapu, ka pa kino atu te ihu o taua tima ki tetahi tima atu, a e rua nga wahine me te tamaiti i hemo rawa, ko tetahi o ana wahine i haere ki te titiro ki te poroporoaki atu i tana taane iroto i nga turupa e haere ana ki te whawhai.

 

Kei te 22 o Maehe nei te tae ai nga tau o te Emepara o Tiamana ki te 88.

 

Ruhia me Ingarangi.

 

KUA tae mai nga rongo o te 9 o nga ra o tenei marama e kii ana tera e ara he whawhai nui ma Ingarangi raua ko Ruhia. Ko te take i puta ai tenei raruraru ki enei kingitanga, ko Ruhia e hiahia ana kia riro ia ia a Inia kei raro nei i te mana o Ingarangi tana whenua, a kua tukua atu e Ruhia ana mano turupa ki nga rohe o Awhekanitanga he whenua kei runga atu o Inia. Kua tae atu te kupu a te Emepara o Tiamani ki te Emepara o Ruhia kia ngawari me mutu te totohe ki te tuku i ana hoia ki Awhekanitanga, ko te rangatira o nga iwi Maori o taua whenua kei te tono turupa ki nga rohe whakauta hei whawhai kia Ruhia, a kua tae nga tono a Ruhia raua ko Ingarangi ki Amerika kia tukua mai he kariri pu. A kua whakaae nga koroni a Ingarangi kia tukua nga turupa e rima tekau mano hei awhina ia Ingarangi mehemea ka tu ta raua whawhai ko Ruhia. Ko tetahi kupu e mea ana tera pea e whakahoa a Taake (Turkey) kia Ingarangi mo runga tenei whawhai.

 

Whakakitekitenga Taonga o Niu Tireni.

 

KA tu ano ki Poneke he whakakitekitenga taonga a nga marama o Akuhata, o Hepetema, me Oketopa. A ko nga kai-whaka-hau i tenei mahi e tino hiahia ana ki nga taonga i mahia e nga ringa Maori kia whakaaria i taua whakakitekitenga, nga pueru katoa aha noa, aha noa, kaitaka, koroai, taniko, kahukiwi, kahuweka, kahupikake, me nga tao, nga patu-paraoa, nga mere-pounamu, nga hei-tiki, nga aha noa. Nga torori maroke, nga muka haaro hoki me takai kia pai ai te titiro a nga kanohi o nga mano. Ko nga mea katoa e ahu mai ana i Waikato e pai ana kia tukua kia Te Wirikihana, Komihana i Areka, a mana e takai aua taonga, a mana e tuku atu aua mea ki Poneke, a mana hoki e whakahoki mai aua mea ki nga tangata na ratou ana mea. E pai ana ano kia tukua tonutia ki Poneke, a me penei te tuhi " The New Zealand Industrial Exhibition, Wellington." Kahore he utu mo te utanga ki Poneke me te whakahokinga mai ranei. He tini noa atu nga tangata ka haere atu ki taua whakakitenga, ka ahu mai i ia wahi, i ia wahi o Niu Tireni me nga koroni o Atareiria. A kei te tumanako nga rangatira o taua mahi ki o ratou hoa Maori kia tukua e nga Maori a ratou taonga hei matakitaki, notemea he iwi minamina te Pakeha kia kite i nga taonga Maori. Ko nga taonga enei e tika ana kia tukua e nga Maori ki taua whakakitekitenga ka tu ki Poneke a te 22 o Akuhata, 1885. He wuuru huruhuru hipi, he kaanga, he kumara, he taro, he torori, he aruhe, he tohuka, he kao-kumara, he taro i mahia ki te hinau me te raupo, he huahuamanu, he wai-tae, he kapia, he hakeke, nga rongoa-mate a te Maori, nga kakahu, nga tatuapupara aha noa, nga kaitaka, nga ahua o nga kete katoa, nga rakau-whakairo, te tete waka, te hoe, te komaru, te tiheru, nga kumete whakairo, nga koauauwhakatangitangi, nga heru, nga pine, nga tahae me nga oko, te tauhoa, nga mere-pounamu me nga hei-tiki me nga whakakaitaringa, nga mere-rakau, nga mere-kohatu, me nga mere-paraoa, nga pupu-whakatangi, nga aho me nga matika, nga kohua tuna, nga rakau keriwhenua, nga tao, nga pia, nga ko, nga mahanga me nga koromanu, nga pakau, nga potaka, nga poi, me nga taura-piu, nga rakau kauati, nga rakau hei ta-moko, nga huruhuru tiatia e kitea ai to pai e te Maori, nga paua, nga aha noa.

 

Kei te haere tonu te pakanga a te Wiwi raua ko Haina. Kei a wai ra te mutunga ?