Volume 0, No. 51
18860416

page 2  (12 pages)
to previous section1
3to next section


View the commentary of this paper

 

TE KORIMAKO.

 

[APERIRA 16, 1886.

 

karangatia nei ko te Moana Marino (Pacific Ocean). Kua hiahia ratou ki nga moutere e karangatia ana ko nga Hepereti, kei te taha whakararo o Niu Karetonia. Ko aua motu e hiahiatia ana hei tuunga waro mo nga manuao, notemea, ki te oti te awa-keri mo nga kaipuke i Panama, i Amerika, ka waiho taua awakeri hei tino huarahi mo nga kaipuke katoa e ahu mai ana i Ingarangi, i Oropi ki to tatou moana, na reira ka tino tohe ai nga Wiwi me nga Tiamani ki nga moutere e tutata ana kia tatou.

 

Titiro ra kia Tiamani i haere ra ki te whakatu i tona mana ki Niu Kini, waihoki, tenei taua iwi te tohe nei kia Hamoa, ki te riro ana moutere, ka anga pea ki te tango i nga moutere Tonga, na reira ha mataara tonu a Ingarangi ki te tiaki i o tatou hoa-Maori e noho tutata ana ki nga motu i tahaki atu i a tatou Waihoki tenei nga manuao e toru o Tiamani kua tutua o ratou punga ki tenei awa ki Waitemata i powhiritia ratou e matou ki nga pu-repo, me ratou hoki i pupuhi i a ratou pu-repo hei powhiri i a matou. Manaakitia ana e ratou nga rangatira me nga kaunihera o ia iwi o ia iwi e noho nei i Akarana ki o ratou kaipuke, a nui atu te pai me te rekareka ki nga mahi a taua iwi. Otira e penei ana te whakaaro, na te aha I kitea mai ai ratou tenei whenua ! I haere mai ratou ki te uta waro mo o ratou kaipuke, kati ano koia te mahi ? Kahore ! e haere atu ana ratou ki Hamoa mo runga i te pai i te kino ranei kia kino ranei kia Kiingi Maritoa.

 

Ka mutu enei, ka aro atu- o tatou kanohi ki nga tini tangata e mate ana i te kai, i rongo ano tatou he mano he mano nga tangata e mate ana i te kai-kore i Ingarangi me te kino i tupu ake mo tena mahi. Tera ano nga tangata o te whenua i Peretimu kei te mate i te kai-kore, me te tukino o nga tangata o taua whenua ki te paahua i nga taonga o nga toa. Waihoki me Merepana me Poihakene he tini nga tangata o aua taone kua noho kahore he mahi. Tena ka ahu mai ano tatou ki to tatou whenua kei te pera ano, he tini nga tangata kei te haereere noaiho i nga tiriti, otira kihai i pera to tatou mamae me te mamae ki nga waahi katoa o te ao. Ko tatou ko nga tangata Maori e kite ana i te iti o te utu o te kaapia me era atu mea. Kia koa tatou e noho ana i te hua o te kai, kahore ano kia pa-kino mai nga tino mate o te rawakoretanga, kia tohutohungia a tatou hereni mo te kai me nga mea e mahana ai te tinana, aua rawa nga moni e maumauria mo nga wai o te haurangitanga, penei ka ranea nga hua e ora ai tatou.

 

He tini nga Maori kua tae mai ki Akarana, i ahu mai i te hui a Tawhiao i Whatiwhatihoe, i haere mai kia korerorero ratou ko te Kawana mo nga tikanga i oti i taua hui.

 

Tera ano tetahi mahi e tu ana, na te Pakeha me nga Maori, e tuhi ana i tetahi pukapuka (he mea haina e te iwi katoa), he whakamoemiti kia Ta Hori Kerei, he whakamanamana kia manaakitia ia mo ana mahi atawhai me ana mahi tika i mahi ai ia i nga tini tau o tona oranga, notemea ko te 74 tenei o ana tau o tona whanautanga mai, kia mahara tatou ki te tangata tika, hei mea tera mo te mana akitanga.'

 

He ora kei te ara o te tika, kahore hoki he mate i tona ara e haere ai

 

Ta Hori Kerei.

 

KUA puta he whakaaro i nga Pakeha me nga tangata-Maori, kia tukua he tohu-aroha kia Ta Hori Kerei, mo te taenga ona tau ki te 74 i te 14 o nga ra o Aperira. He rau, he rau nga tangata i haina i o ratou ingoa mo runga i taua takunga-aroha. Ko te whakamaoritanga tenei o ta te taha Maori: -

 

KIA TA HORI KEREI, TE KAWANA o NIU TIRENI

 

I NGA RA KUA PAHURE AKE NEI.

 

Tena koe ! Tenei matou ou iwi Maori te mihi atu ki a koe. Kua rongo matou, kua tuhia te pukapuka whakamoemiti a te iwi Pakeha ki a koe, mo to taenga i tenei wa ki te 74 o nga tau. Kua mahara hoki matou, mo huihui o matou whakaaro ki o te iwi Pakeha, notemea ko koe te hoa o nga kaumatua kua ngaro ki te po. Ko koe te Kai-hautu o tenei waka, ara o Niu Tireni, i nga ra o te marinotanga o te moana, me nga ra o te marangai hoki. No reira matou ka mahara, ko koe anake to matou matua e ora nei, te matua o nga iwi e rua. Kua kite matou i to mahi tika mo te motu katoa. Koia ka inoi matou ki te Atua kia ora roa koe, kia oti pai o ou mahi nui mo te ao katoa. - Na o hoa Maori.

 

Kua whakaturia a Te Wirihana (Mr. J. C. Wilson), o Tauranga, hei Tiati mo te Kooti Whenua Maori.

 

E ai te kii, ko te Kawana o :Niu Tireni ka haere hei Kawana mo te Keepa, Awherika. A ko Ta Wiremu Ropihana, te Kawana o Atareiria ki te Tonga, ka whakaturia hei Kawana mo tenei motu.

 

Kotahi wahine Maori i Whanganui, i patua e tona hoa-taane, haere ana ki te inu waipiro, ano ka. hurori, katahi ka haere ki te awa ki te whakaparemo i a ia. E wha nga ra e ngaro ana, ka kitea e maanu ana.