Volume 0, No. 63
18870518

page 2  (12 pages)
to previous section1
3to next section


View the commentary of this paper

 

ana tini ope te kawe i nga rakau o te pakanga ki ia wahi ki ia wahi o te ao.

 

Kua tae mai hoki a ratou manuao ki to tatou nei moana ara te Moana Marino, tenei a tatou tini Kawanatanga i Merepana, i Poihakene, i Ateria, i Niu Tireni, me nga tini kaainga o nga moutere, te whakatakoto i nga pu repo nga toapiro me era atu rakau, ki nga tini kokorutanga me nga tini awa hei tiaki i a tatou; ma te rongomau ka tupu ai te mahi, e nui ai nga iwi, ma te whawhai ka tupu ai nga tini mahi o te kino, e nui ai a Hatana, whakaaroa !

 

Opotiki.

 

No Aperira 27 ka tae a Te Karawa, kai mahi a te Komiti Tami i te hokohoko waipiro, ki Opotiki. E rua ana po e taki ana i runga i taua ritenga, kia waiho ma te iwi i te kaainga te ritenga mo nga hotera kia tu tonu ranei, kia hinga ranei, me poti, me tono atu ki te Paremete kia whakatungia taua ture. Kua pau katoa te motu nei te haerere e raua ko Te Pokiha, Minita o te Kawanatanga i mua, i tohe ai ki te iwi kia peratia he ture a mua, a he nui te tangata i whakauru atu ki taua tikanga. E rua nga kaainga o Opotiki i haerea e ia kauwhau ana ki nga Maori, i nga mate kua pa nei ki a ratou i taua mahi kuware, horo tangata, horo whenua, whakaae ana etahi kia tango i te Puuru Ripine, kore ana etahi. Katahi nei ia ka pa ki tenei iwi ki te Maori.

 

Ko nga manga e tini ana nga hua koia pu nga manga e tutata ki te whenua.

 

Ko te haora kotahi o te ra nei i neke ake tona whaitaongatanga i to nga haora e rua o apopo.

 

Te Pootitanga Maori mo te Takiwa Whakararo.

 

Ko Wiremu Katene kua tu he mema mo te Paremete e toru ana pooti i neke ake ia Hirini Taiwhanga

 

Te Aitua Paihana i Panaera.

 

I KAWEA mai nga mea no roto i to kopu o tetahi o nga tangata i mate i te kai i kai ai te tokomaha ki Akarana, ki a Te Pona, te Kairaweke Paihana ahanoa ahanoa a te Kawanatanga, hore he paihana i kitea i aua kai otira e kii ana ia ko nga kikokiko mehemea ka roa te taima e takoto ana a mehemea ka metoa tera e mate te tangata i te tarahii a ka mate a roto o te tangata me he ahi e mura ana, ko te ingoa o taua paihanga. He " tomeina " (ara " ptomaine ") kua tae mai ano tetahi rongo no tawahi no Poneke mai, a whakahaere ana i taua aitua e te nupepa i karangatia ko te Pohi. E kii ana kua tae mai nga kupu a te Kairaweke Paihana o te Kawanatanga o Ranana e mea ana kia tino tupato nga tangata e kai ana i nga miiti he mea tiini kia kaua aua tu kai e waiho otira me kai tonu penei kapai mehemea ka waiho mo tetahi atu ra tera e tupu taua paihana e karangatia ana ko "tomeina" (ara "ptomaine") e kii ana ka nui te hohoro o te tupu o taua paihana i nga ra werawera, kua hohoro te mate o etahi tangata i Ranana i kai ai i aua tu miiti he mea tiini notemea i waiho te tiini kia puare a i ahua metoa, tupu ana te aitua o te mate i taua kai na e kite ana tatou i mate etahi tangata i Ranana i mate hoki etahi ki Amerika uru tahi ano taua mate ki roto i a tatou e noho nei i Niu Tireni. Tau ?na te pouri me te pu aroha kia tatou katoa. Kua marama enei aitua o te mate, kia tupato tatou kei kai tatou i nga mea kua metoa.

 

Te Ra Whanau o te Emepara o Tiamani.

 

I TE 22 o nga ra o Maehe i te ata tu ka hui nga mano tini tangata i te Pa Kawanatanga e karangatia ano Pearini (Berlin) ki katoa taua wahi e karangatia ana ko " Unter den Linden," tawhiti noaatu i to te whitinga o te kanohi. Tu tawhio ana ratou i te whakapakoko o Pererika te Ruanuku, i te marae i te aroaro o te Parahi, ara te whare o te Kingitanga. Tukutuku ake ka haere mai ki te matapihi a te Keiha (ara te Emepara) ka nui tona ahua ora me te ahua kanapa o tona kanohi ahakoa i poto rawa te taima i moe ai ia ahakoa i taimaha rawa ano tona mahi i te ra kua mahue nei, i haere ano ia ki te moe i te tekau ma rua o nga haora i waenganui po a whakaarahia ana ia i te waru o nga haora e ona pononga tokorua ko raua te tuatahi i powhiri ki a ia i te ata o te ra o tona whanautanga ara i te ra i tae ai ia ki nga tau e iwa tekau. Kihai i roa ka tae mai te Keiharina (ara te hoa wahine o te Emepara ki tona ruuma a homai ana e ia te hakari homaitanga tuatahi o taua ra, ara he whitiki whakapaipai pera ano me te whitiki a Pererika te Ruanuku. Muri mai ko nga kaitiaki me nga pononga i haere ki te tuku atu i a ratou powhiri. Parakuihi tahi ana raua ko te Keiharina ka puta mai ki tona Matapihi e rongo nuitia ana, ki te matakitaki, ka kitea ko nga taitama o nga Kareti kua timata to ratou mahi haere i runga ano i a ratou wakona, he mea kakahu ratou ki nga mea whakapaipai me nga kara rereke, rereke, ko ta ratou ope whakatangitangi i whakatangihia nga rangi reka, parekareka ana ki nga taringa o nga tini tangata o taua hui. Tatangi ana nga hoari i a ratou e haere ana i te aroaro o te Parahi otira nohea i whakaarohia e taua hui nga karati e toru rau i toro haeretia. Notemea ko te ra tenei no te Keiha ara te Emepara, huri nga