|
| |||||||||||||
| 68 TE WAKA MAORI O AHURIRI.
kai roto tonu te mata e mau ana. Ko te omanga o te Kau Hau ka whaia ka puhia haeretia e te huia. I whai utu ano mona tetahi o nga hoia pakeha i tu a kiko. No te tunga o taua tangata ka tahurihuri ka tirotiro ki te tangata nana ia i pupuhi. Ka roa e titiro ana ka kitea te tangata Hau Hau i runga i te rakau e noho ana, i roto i nga peka. Katahi ka ta- koto atu te pu a te hoia ra, tau ! taka ana te Hau Hau ra ki te whenua, mate rawame te manu momona nei te ta- kanga iho ki te whenua. Kaore hoki i
pena te tere o tona pikinga atu ki runga ki tona rakau.
WHARE WHAKAWA, WAI- PAWA. E TAIA ana e matou enei korero i raro nei kia rongo nga tangata ki te mahi o tena tangata e patu ana i tana wahine, te whaea o ana tamariki; kia rongo hoki nga tangata ki ta te pakeha wha- kaaro ki tenei mahi kino. E whakaaro ana matou ki a Renata he tangata ma-
hara ia, he ahua rangatira hoki tona ahua. Ko tenei kua kitea tona kino he mea tika ki a panuitia hei whakatu- pato i te tokomaha kei pena ano etahi tangata a muri ake nei. I te 31 o nga ra o Tihema 1865 ka patu a Renata Pukututu i tona wahine i a Urania i Patangata. He patu kino rawa tana patu i taua wahinemate nui ana te wahine. No te 4 o nga ra
o Hanuere ka whakawakia taua tangata i te aroaro o te Kupa i Waipawa. Ka korero a Hori Nia Kia, ka mea; I te Ratapu i to 8 o nga haora ka tae ake a Renata ma. I Otamatiti e moe ana. Ka tae ake ki Patangata ka noho ki tona pito o te pa. Ka haere mai nga tangata o waenga ngakinga ki te karakia. Ka taea te 11 o nga haora ka hui katoa matou ki te karakia; ko Renata ka noho ano ki te whare, me tona wahine, me etahi atu. Ko to ratou na noho he kai waipiro, e wha nga patara i pau i a ratou i te kainga kotahi tokowhitu nana i kai i nga patara e wha, ko au ano tetahi. Te paunga o nga patara e wha tokorua i mate i te haurangi, ko Roka, ko Miriata. Ka haere ratou ki to matou kainga, ka mahue iho a Roka i ro wharei mate i te waipiro. I roto i te haurangitanga a Roka ka kanga tera ki a Renata, ka patua e ia, ka motokia, ka kikia e ia. Ka mutu to matou karakia ka haere, etahi o matou ki o matou whare. Ka roa matou e noho ana ka puta mai a Urania. Ka ui au ki taku wahine ka ki mai he meatanga no te tane a Urania. Ki te patu i a ia, na reira i oma mai ai. Ka ui au ki a Urania; " He aha te take i kiia ai koe kia patua ?" Ka ki mai i ia; "E mohio ana koe he hanga noaiho, " Ka noho matou; ka karanga mai nga tangata; "ko Renata tenei e haere mai nei me te rakau. " Ka tae mai ki te kainga ka ui mai ki a Hirini, ka ki atu a Hirini; " Ina kei te whare na a Urania. " Ka haere mai a ia ka titiro mai i te whatitoka o to matou whare e noho ana a Urania i waenganui i a Arapera raua ko Mereka tu i waho i te whare. Ka karanga atu au; " E Re e mataku ana matou i a koe e mea mai i waho o to matou whare. " Ka ki mai; " E hoa he whakatakariri rawa noku ki taku wahine. " Katahi ka tomo mai ki ro whare ki te to atu i te wahine ki waho; ka rere atu taku wahine ki runga; ka panaia e Renata. Ka watea ana a Arapera ka whai ano ia ki a Urania. Ka rere mai ano a Arapera ka rere ki waenga- nui i a Renata raua ko te wahine. Katahi ka turakina a Arapeta ki te whenua; hinga tahi ana nga wahine tokorua, ko Arapera ki runga ake i a Urania. Takoto kau a Arapera ko te kiri kau anake. Ka ka- ranga maua ko Rapata kia whakamutua te wawao a Arapera, kia tukua kia patua a Urania. Kihai i rongo a Arapera ki to maua kupu ko Rapata, tohe tonu ki te wawao. Ka toia e Renata te wahine, haere rurua atu raua ko Arapera ki waho o te whare. Ka tae ki waho ka apititia, e Re. nata te wahine ki te taiepa; ko tetahi ringaringa ona ki te pupuri i te mahunga, ko tetahi ringa kei te nonoti i te kaki. Katahi au ka rere atu ka karanga atu au; " E Re, kati te patu i tou wahine. " Ka matara te ringa i te kaki, ko tera i te ma- hunga i mau tonu. Ka toia e ia te wahine ki te whenua; ka hinga ki raro te wahine; ka eke tetahi turi ona ki runga ki te takapu o te wahine; ka whatoro ano tetahi ringa ki te kaki o te wahine. Ka titiro matou ka mate te wahine, ka tuarua ano taku rere atu. Ka ki atu au; " Kati te patu i tou wahine. Hua noa ake nei au e whakaaro ana koe ki au tamariki. " Katahi ka ma- tara ano te ringa i te kaki o te wahine. Ka whero rawa te kuki o te wahine. Ka ki atu au kia whakamutua tona patu i tana wahine, kaore ia i rongo. Katahi ka tu- kua atu e matou kia patua taua wahine e ia. Ka patua e ia, he moto, he kiki, ka pena haere tona mahi. Na te mea he hu rahirahi ana hu i kore ai te wahine e tino mate rawa atu. Ka maringi nga toto o te wahine ki raro ki te whenua, ki runga tonu i ona kakahu ano. Ka tuatoru taku re- renga atu ki te whakarauora i te wahine, katahi ka mahue i a ia ka riro mai i au te wahine. Ki hai i roa iho ka hoki mai ano a Renata he tono i ona moni kia hoatu e te wahine, he patu ano. Na te hohoro o te hoatu i nga moni i hoki atu ano i reira, i kore ai e pa tona ringa ki te wahine. Hoki mai ano i muri he tona i te wahine kia haere raua ki te ngakinga; ka ki atu te wahine ekore ia e kaha ki te whakatika.
Ka mutu ta Hori Nia Nia tana ko- rero. Katahi ka patai te Kai Wha- kawa ki a Urania, ka ki mai taua wahine he tika katoa nga korero a Hori Nia Nia. Muri iho ka korero ko Rapata Tiakitai he whakatika ano i nga korero a Hori. |