HE KORERO TAWHITO. KO nga korero nei na tetahi kaumatua ko Hori Karaka tona ingoa. He taina ia no Atirikona Karaka, te Atirikona tuatahi o Waimate. Ko ana korero he whakaatu nana i nga mea i tupono tonu ki a ia i Niu Tireni nei i nga ra o mua. Ko enei korero ana mo te taenga tuatahi o te Wiremu Parata ki Waiapu. E ki ana ia ko ia te hoa o Wiremu Parata i taua wa, i haere atu raua i Turanga. E korero ana ia i nga mea i tupono ki a raua i taua wa, i te ahua hoki o nga Maori. I whakaahua ngahautia e ia ana korero, kia pai ai te tangata ki te korero i te taha o tona aha. Kati me waiho tona mana e korero. I a te Wiremu e mea ana ki te haere ma uta ki Waiapu, ki nga wahi hoki o tera tai a tata atu ana ki Opotiki ka tono ia i au kei haere hei hoa mona. I Turanga maua i taua wa. Kaore ano he mihinare i tae ki Waiapu i mua atu. He maha o maua ra ki te ara ka tae ki Waiapu. Ko te pa i noho ai maua he pa nui, e tata ana ki Whanaokeno, i tata pea ki te 3000 nga tangata o taua pa. He tino tangata nui atu a te Wiremu ki a ratou. Ko tetahi take i penei ai to ratou whakaaro ki a ia na tona awhina i etahi tangata o taua iwi i riro pokanoa ki a Ngapuhi. I mauria atu aua tangata e tetahi kaipuke patu weera i Waiapu whakarerea ana ki Pewhairangi. E whaka- ponongatia ana ratou e Ngapuhi, ka riria e te Wiremu. I mea atu ia ki a ratou, " Katahi te mahi tutua ko ta koutou, ki te whakapono- nga i enei tangata i paea mai nei e te mara- ngai ki o koutou tatau. Mehemea i riro mai i a koutou i runga i te rau o te patu katahi ka tika ta koutou mahi, tena ko tenei he mahi tutua ta koutou mahi kaore e tika ma nga rangatira. " Rongo tonu a Ngapuhi ki nga kupu a te Wiremu, tiakina paitia ana aua tangata, a whakahokia patia ana hoki ki to ratou whenua." Ka tau atu te ra i te Hatarei ka tae maua ki te pa o Waiapu. He nui atu hoki to ratou koa i te kitenga i a maua, ara i taku hoa. I te ahiahi ka haere toku hoa ki te karakia, ki te whakariterite hoki i nga mahi mo te karakia nui o apopo. Ko au i noho iho ki to maua teneti ki te tunu kai mo ta maua tina o apopo. Kua kiia ake nei e au he nui atu te tangata o taua pa, engari ki taku whakaaro i pera ano hoki te nui o nga kuri me nga tangata, tata tonu ano hoki te rite te tu o nga tangata ki nga kuri, ara ahua puihi tonu. Hei te turituri kaore e taea te whakaatu, me te pokai kaka tera e tataki ana i te ahiahi, he rite tonu te tataki o te tangata me to te kuri, kaore e mohiotia ko tewhea te mea kaha. I nga haere penei he hinu te parakena o nga hu. I tata tetahi raruraru ka pa ki a maua mo o maua hu te take. I te po o taua Hatarei, e whaka- tata ana ki te ata, ka oho maua i tetahi mea e haere ana i roto i to maua teneti. He kuri e waha ana i tetahi o nga hu o te Wiremu hei kai mana. Hopu tonu ake taku hoa ki tona rakau ka haua te kuri nei, hangai tonu ki te upoko hemo rawa, Ka wehi maua kei mohio- tia ka pa he raruraru. Ko taku aranga ake i taku moenga ka mauri e au te kuri ra ki te