Pukapuka 1, Nama 14
18631212

whārangi 1  (4 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 

TE WAKA MAORI O AHURIRI

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

No. 14. ] NEPIA, HATAREI, TIHEMA 12, 1863. [VOL. I.

HE KUPU ATU ENEI KI NOA HOA TUHI

MAI.

EKORE e o te reta a Hohaia te Hoata mo te ta-

riana.

Ko Hori Kiokio e ki ana (mo te reta a Paora

Ropiha) be taimaha katoa nga mahi a te tangata

e mahia ana. Ekore ia e whakarongo ki te ture

o nga runanga mo te kati hipi; ka mahi tonu ia

—heoti ano te mea e kite ia i te moni hei hoko

kahu mo tana wahine, mo ana tamariki. Ko

Hori Nia Nia hoki tetahi e ki ana ka mahi tona

ratou ko ona tangata i a Tihema nei i nga hipi

a tona pakeha, a Pawehi Rata (Purvis Russell. )

Ko Toha e ki ana kua kitea te Wirihana te

Ngaruru o te Waka tahuri i te Wairoa; no te 20

o Noema i kitea ai kua paea ki uta, kua pau te-

tahi wahi i te ika—" Nga mate a Tua Pawa, he

waka tahuri ki te moana, he whare wera ki uta. "

Tenei te tekau herengi a Renata o Patangata

mo tona nupepa kua tae mai: —" Noho maaha

ana, haere maaha ana. "

He hoiho aha ena hoiho i tuhi mai nei a Re-

hu 1 He hoiho ngaro, nana ano ranei ? Me tuhi

mai ano ia, me tona kainga e noho mai ia me

whakahua mai.

Kua haere tonu atu nga nupepa ki a Nirai

Runga, mana e ui ki te Puketapu—ka kore, kua

riro i te tangata.

Kua tae mai te reta a Raniera o Turanganui,

Wairarapa. E pai ana; mana e tuhi mai.

WAIKATO.

NA te Roari Ahere nga korero o Akarana

mai. Kaore he parekura i muri mai o

Rangiriri nei. Kotahi te wiki o te Tinara

e noho aua i Rangiriri i muri i te whawhai

nei; e tatari aua ki nga kai, ki nga aha

atu, o nga kainga o te taha ki raro o te

awa kia tae mai; e hanga aua hoki i te

pa hei nohoanga mo nga hoia e waiho iho

ana i reira, i Rangiriri; katahi ka haere

atu ratou ko ona hoia, ka anga atu whaka

te kainga o te Kingi, ko Ngaruawahia—

he tiki he whakaara i te paraki o te Kuini

ki kona. Haere ana te hoia i uta, haere

ana te tima i ro te wai. Haere tonu te

hoia, ka tae ki te pa maori, ki Paetai; ro-

kohanga atu kaore rawa he tangata i te

kainga—he kararehe anake nga tiaki o te

kainga. Titiro rawa atu te pakeha ko

nga parepare o taua kainga e takoto haere

ana i te taha o te awa anake, kaore o te

taha ki uta—me te mea e whakaaro ana

nga tangata nana i keri, ekore e taea to

ratou kainga ma uta. Engari, ko nga

mara taewa e huhua noa ana—ko te witi i

kore o reira. I tua atu o taua kainga ka

noho iho nga hoia, ka ara nga teneti mo

te po. He whenua otaota ia, he whenua

tau rawa hei nohoanga mo te hoa riri

mehemea e aro whawhai ana; otira kaore

tahi he maori i kitea, I te aonga ake o te

Ta ka whakatika ka haere ano; haere tonu

i roto i nga mahinga kai me nga tupuranga

pititi, (ko te kai hua rawa ia o reira), a

tae atu ana ki Taipouri; haere tonu, me

te kore e kite tangata maori, a, i te Taitei,

te 3 o nga ra o Tihema nei, kua tae ratou

ki Taupiri. Ko te Manei, te 7 o nga ra,

hei rangi taenga atu ki Ngaruawahia.

E ki ana kua tae mai te pukapuka a Wi

Tamihana ki a te Kawana; e mea ana kia

houhia te rongo—te whakahokinga atu a

Kawana, ka ki atu ekore ia e tahuri ki te

korero ki a ratou; ka pa ra ano kia hinga

te paraki o te Kingi i Ngaruawahia, kia

maranga ta te Kuini, katahi ia ka pai kia

korero kia ratou—ko tenei me haere tonu

te hoia kia taea ra ano taua kainga. Ko

Waikato kai te tiaki tonu i te haere o te

taua; inahoki, e whakatika ana i te ata te

hoia, e ka ana te ahi a te maori i runga

hiwi; he tohu ki ona hoa kia mohiotia ai

tena te hoia te haere nei—a, e penei tonu

aua i runga i nga hiwi katoa o te huanui

e haerea nei e te hoia.

Ko Ngatimaniapoto raua ko Waikato

kai te kakari. Ko Ngatimaniapoto i mea

kia turakina te paraki o te Kingi i Ngarua-

wahia, ko Waikato kaore i pai; heoi, ka

totohe—paku ana nga pu o etahi ma ru-

nga i nga upoko o etahi.

I te mahi nga hoia o te taua i haere ki

te awa o Waihou ki te hanga pa; kua oti

aua pa i Hauraki mai ano tae noa mai ki

Meremere—ma konei ka mau ki te pakeha

te ngaherehere i te Wairoa puta noa mai

ki te Hunua.

I KI ano matou i tera nupepa kia taia

tetahi kupu whakaatu mo runga i te mahi e

panuitia nei kia hokona nga hoiho a te

pakeha, a te maori ranei, e haere aua i nga

kainga maori ka kore ia e tae ake te tan-

gata nana ki te tiki ake. Koia ra tenei,

ka ki atu matou e he ana taua ritenga.

Ko te he tenei, he totohe apopo no koutou

ko nga pakeha nana nga hoiho, me nga

tangata hoki nana i hoko—mo aua moni

ka riro. Tera pea te tangata te haere nei

i runga i tetahi hoiho kua hokona e ia, kua

utua mariretia e ia ki te moni; he tupono

anake akuanei i te huarahi ki te tangata

nana te take o te hoiho, kua karanga

mai; —" Aue! taku hoiho e!" Heoi, hei

te uinga akuanei ka kiia he whanako te

tangata nana i hopo, i hoko—ua, ka tupu

he torohe. No konei ka ki matou kia ata

hanga koutou, kia tupato. Ki te mea ka

kitea koutou te hoiho ngaro me ata kimi

marire i te tangata nana—kaua e mea kia

hokona tonutia. Tetahi ko te hoiho e

haere noa ana kaua e hihiri ki te hopo;