Pukapuka 1, Nama 8
18630919

whārangi 1  (4 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 

TE WAKA MAORI O AHURIRI

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

No. 8. ] NEPIA, HATAREI, HEPETEMA 19, 1863. [VOL. I.

HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI

MAI.

TENEI te reta a Wi Naipi, Kapene kaipuke, he

korero ki te matenga o te Paerata, a Hare; he

takanga ki te wai i te nui o te tai e whati ana ki

runga ki to ratou kaipuke. Engari, i he noaiho

te tuhituhinga o nga reta o taua pukapuka, kaore

e ata mohiotia ana. Ko te kainga i taka ai

kaore hoki i whakahuatia—kei Turanga pea. kei

hea ranei. Tetahi, i ngaro rawa atu ranei taua

tangata, i ora ake ano ranei. Ka kore e mohio

te tangata ki te tuhituhi reta mana, me whaka-

rite atu ki te tangata ke mana e tuhi kia tika ai.

Tenei kua tae mai nga moni a Hori Nia Nia

mo tana nupepa. Ko nga moni mo nga nupepa

ki te Runanga o Waerengaahika, ki a te Rev.

Raniera Kawhia hoki, o Wharepongo, kua rite i

a te Wirimu mana e utu.

E kore e puta he korero ma matou i tenei

wa i te kapi o te nupepa, i te kore ritenga

korero ano hoki o konei, o Heretaunga,

inaianei. Engari nga korero, no Akarana

—tena kua taia ki raro iho nei. E rua

ena mate o te pakeha—ko te rironga o nga

pu, ko te rironga o nga kai—nona ake ano

te he i taua rua. Inahoki, mahi noa ana

kaore i whakaritea tetahi hunga hei tiaki

i a ratou—me a ratou pu, waiho noaiho ana

i tahaki tu ai. Koia hoki me nga kai, e

ruarua nga tangata maori ki te hoehoe ki

uta—kore rawa he kai tiaki. Kia kore

ienei e riro ? Ka oti hoki ra te ki; —" Na

Kotore moumou taonga. " Katahi pea ka

tupato.

WAIKATO.

TENEI nga korero i ahu mai i Waikato.

I te 25 o nga ra o Akuhata e tua ana nga

hoia i te ngaherehere i te rori ki Pokeno.

E rua te kau ma rima ratou. Ko a ratou

pu whakatuturia aua e ratou i roto i te

ngahere i te taha o te rori, ko ratou i roto

atu e mahi ana. Ka mutu, ko te putanga

mai o nga maori tokomaha i te ngahere i

tera taha o te rori, rere tonu mai ka tae

mai ki nga pu e tu nei; ka whakaanga

nga waha ki nga hoia e mahi aua, ko te

puhanga i pupuhi ai, ka mate tokorua nga

hoia, kotahi te mea i tu noaiho—kaore i

mate. Heoi, no te kitenga i etahi hoia, e

haere mai aua i te rori, ka tau te wehi,

katahi ka mauria nga kai o roto o nga pata

i runga ahi, tahuti aua ki ro ngahere.

Tutaki pu ratou i te rori e nga hoia puta

hou mai—katahi ka whaia aua maori e te

hoia ki ro ngahere, me te pupuhi

tetahi, me te pupuhi tetahi. Whai

noa, kaore i mau, engari ko etahi i

mate. Ko nga pu 23 riro tonu atu; otira,

no tetahi rangi i muri ka kitea e wha o

aua pu i ro ngahere e takoto ana—he mea

whakarere pea ua nga mea i tu. Kotahi

te tangata teitei rawa e ono rawa nga mata

ki roto ki toua tinana katahi ka hinga ki

te whenua—te taenga ake o nga hoia ka

werohia ki te koikoi, ka mate. Ka mutu

tena.

Na, no the 7 o nga ra o Hepetema e

mahi ana nga hoa maori o te Kawanatanga

ki te hoehoe i nga kai ma nga hoia—ka

hoehoe i te kaipuke e tu ana i te ngutu

awa o Waikato, ka hoe ki te pa hoia ki

Pokeno.. I to ratau kainga, kei Tuakau,

te waihotanga, kia rupeke ki uta ka hoe

atu ai ki Pokeno. Heoi, no te ata o taua

ra ka tae mai nga tangata maori tokowha

ki te pa o nga hoia, ka karanga mai ko

Waikato kei te pa i Tuakau e pupuhi ana.

Katahi ka whakatika atu nga hoia 50,

haere atu ana ki reira. Te taenga atu ki

roto ki tetahi motu rakau i reira ka rongo

ratau ki te waha tangata e korero aua;

katahi ka whakaaro ko te hoa riri tenei e

haeremai ana ki te whakahei i a ratou—ko

te whakatakotoranga i takoto ai, whanga

noa, kore tonu. Katahi ka whakatika,

ka whakamau i nga koikoi ki nga pu, ko

te haerenga i haere atu ai. Ki hai i

takitaro ka puhia mai ratou e te hoa riri,

mate aua to ratau kapene, Ko to raro iho

hoki i tu, kaore i mate; no te tunga ka

rere mai te hoa riri, ka awhitia ia—otira,

tokorua o nga kai patu i a ia i puhia e ia

ki tona pitara, ko te oranga i ora ai. Ka-

tahi ka pupuhi—pupuhi ana, pupuhi aua,

a, puta atu ki waho ki te parae, Ko tenei

kua po, no reira ka hoki mai nga hoia

taua 50 nei ki roto ki te motu—noho ana

nga maori i runga i tetahi pukepuke. Ko

nga pakeha i mate, tokotoru; nga mea i

ngaro atu, tokotoru; nga mea i tu, toko-

toru ano. Kaore i mohiotia nga mea o te

maori i mate—engari e ki ana etahi o nga

hoia i roto i taua riri i puhia e ratou etahi

tangata maori i runga i nga rakau e noho

ana—te takanga iho ki te whenua, tau !

me te manu. E ki ana kua mate hoki

etahi o nga maori, hoa o te Kawanatanga,

i te hoehoenga i nga kai—ratou me tetahi

kai Whakawa pakeha, na Waikato i pu-

puhi.

No te ahiahi o taua ra ka haere atu

etahi hoia ano ki Tuakau, 150 ratau. Te

taenga atu ki te motu rakau i riri ai ka

tutaki i te 50 ra; ka waiho iho ena, ka