Pukapuka 3, Nama 75
18660503

whārangi 1  (4 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE

WAKA MAORI O AHURIRI

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA." NO 75.] NEPIA, HATAREI, MEI 5. 1866. [VOL. III. HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI MAI.

Paora Matenga

Paora Hapi. Na to Waka Takahari

Moreti Hoani Moananui

Otakou Hiria ki a Korako.

Hori Nia Nia

TE MATENGA O WlREMU NERO TE AWAITAIA. KA mate he tangata nunui, ka ohorere nga iwi. E rite ana hoki ki te rakau nui o ro ngahere—ka hinga ka rongona te harurutanga ki tawhiti, kaore hoki e kapi wawe tona turanga. Koia hoki tenei kua tau te pouri ki runga ki te maori, ki te pakeha hoki, i te matenga o Wiremu Nero te Awaitaia. I haere ki Kawhia taua rangatira kia ki te i te taenga mai o te Kawana ki taua kainga. Ka pangia ki reira e te mate, katahi ka amohia mai e toua iwi ki Whaingaroa (Raglan). Tokorua nga takuta o te pa- keha ki te mahi; otira ma te aha e taea te mea kua kiia e te Atua kia mate. Takoto tonu te kaumatua nei, a no te 27 o Aperira ka hemo. Haere ra e koro, e whai i ou whanaunga kua rere atu ki mua i a koe. Tokorua tonu nga rangatira maori i rite ki a ia te atawhai ki te pakeha, ko Tamati Waka, ko Patuone. He tan- gata rongo nui ia (a Wiremu Nero) i roto i nga rangatira toa tangata o mua o tenei moutere—ka tata nei ratou te whakahemo katoa. Ko Wiremu Nero i whanau ki Waipa; ko te Kata tona papa, ko Parehina tona whaea. Toko- wha ona wahine, toko 2 kai te ora, ko Rangihikitanga raua ko te Hinu; to- korua ona tamaiti tane, kotahi te tama- hine, e ora mai nei. Ko tona iramutu ko Hetaraka Nero kua tu hei rangatira mo te iwi, mo Ngatimahanga. No tona tamarikitanga tonu i kitea ai te toa o te Awaitaia. I taua takiwa ka patua te tamahine a te Wehi e Ngatikoata, he iwi e noho ana i Whaingaroa i reira ai —ko te Wehi he rangatira no Waikato. Katahi a te Awaitaia ka hui i ona ta- ngata ka whawhai ki Ngatikoata ka pa- naia rawatia ki te taha tonga, ka riro te kainga i a ia. He taitamariki tonu ia i reira ai. I taua takiwa e mau ana te rongo o Ngapuhi raua ko Waikato, ka haere tahi mai hoki aua iwi ki te riri ki a te Rauparaha ki Kawhia, te kainga i noho ai i tona omanga mai i Manukau. Ko Ngatitipa hoki tetahi iwi i uru ki roto ki taua whawhai, ratou ko to ra- tou rangatira ko Kukutai—te papa o Waata Kukutai e noho mai nei. Muri mai ku rere mai a te Rauparaha ki Ka- piti. Na, he toa tonu a Wiremu Nero te Awaitaia i roto i ena riri katoa. Muri mai ka whawhai a Hongi ki Wai- kato ; no te maunga o te rongo ka hoa- tu a Matire (Matilda), he wahine no Ngapuhi, ki te taina o te Wheoro. Muri mai ka tahuri a Waikato ki Ta- ranaki. Nga rangatira i haere o nga iwi o te taha ki uta, ki taua whawhai ko te Wherowhero, ko te Taonui, ko Pehi te Korehu he matua keke ki a Rewi. Nga rangatira o te ta- kutai, ko te Awaitaia, ko Muri Whenua, ko te Ao o te Rangi. Ko- tahi te haerenga o te Awaitaia ki te riri ki Taranaki e 370 nga ta- ngata o tona tohu i haere ai. Tena te rangatira o Taranaki he tanga- ta toa, nui whakaharahara, ko te Rapa- rapa te ingoa. Ka rere mai taua ta- ngata ki roto ki te riri, ka mate iho i a ia toko 4 nga tangata, na tona ringa ake ano ; katahi ka rere mai ki te patu i a te Awaitaia. Ko te karohanga a te Awaitaia i te pouwhenua a taua tangata katahi ka whakarere atu te whiu o tona wahaika hinga ana te Raparapa ki te whenua. Katahi ka mamao raua, kaha ana ko te Raparapa ; hikitia ana tona tangata mauria oratia ana, he paheke anake toria waewae ka hinga ano. Ka okeoke ano raua ki raro ki te whenua, ana ! ka tangi te patu a te Awaitaia ! ka mate ko te Raparapa, I Puke- | rangiora ano a te Awaitaia i te ngaunga o te pa e Waikato. E korerotia ana , ko nga wahiue me nga tamariki i wha-