Pukapuka 8, Nama 23
18721212

whārangi 149  (8 ngā whārangi)
150titiro ki te whārangi o muri


 
TE WAKA MAORI

O NIU TIRANI.

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA." VOL. 8.] PO NEKE, TAITE, TIHEMA 12, 1872. [No. 23. HE KUPU ATU ENEI EI NGA HOA TUHI MAI.

Ko nga tangata enei kua homai moni i muri nei mo o ratou nupepa:— £ s. d. Rini Hemoata, Whanganui ... ... 0100 Retiu Mahutonga, Whanganui ... ... O 10 O Poari Remi Banana, Whanganui ... ... 010 O Hare Kepa Wairewa, Kaiapoi ... ... 0100 Hami Pahiroa, Taupo ... ... ... O 10 O Otene Matua, Porangahau ... ... ... O 10 O Tene Ponui, Tamahere ... ... ... 010 O

£300 Ko Hetariki Matao e tono ana mai kia hoatu he hapi, he mapere, me etahi atu mea hei whakatupu mana ki tona kainga ki Horowhenua ; he tono pena ano hoki ta Renata Manihera o Whangarei mo etahi rakau mapere. Kaore he mea pera i te tai tuhi o te nupepa. Engari ma raua e kimi atu i o raua hoa pakeha. Tenei te reta o Hoani Enoka raua ko Hoani Wiremu Pohotu o Wairau, e ui nei raua i te take e kore ai e tukua atu nga nupepa i nga marama e toru kua pakare ake nei, heoi, e kore e penei te pohehe a nga rangi e haere ake nei, kua tukua atu nei nga nupepa o nga marama e ngaro nei ki a raua, katahi ka tika te kawenga atu. Tenei kua tae mai nga reta a Te Hakiriwhi, a Piripi, a Te Purewa, no Tamahere i Waikato anake ratou, he whakapai ki te reta a Eru Nehua i taia ki te nupepa nei i mua i whakahe- ngia ra e ia nga huihuinga tangata ki nga uhunga tupapaku. Ka nui te whakamoemiti a aua tangata ki nga kupu a Eru Nehua. E mea ana ratou me whakarere nga ritenga Maori te haere a nga tangata e 50 tae ki te 100 ki nga huihuinga ki te kai i nga kai. a ka noho hemo kai nga whanaunga me nga tamariki i muri iho—ka pau hoki nga kai i nga tangihanga. Engari me tokoiti nga mea e haere ki te tangi, ko nga mea e tata rawa ana ki te tupapaku. E ki ana ratou na enei ritenga kuare i rawakore ai nga Maori. E ki mai ana a Te Rev. Wiremu Katene o Te Kawakawa kua homai e ia kotahi pauna moni ki a te Kemara, Kai Whakawa o Waiapu, hei utu nupepa ma raua ko Iharaira te Houkamau, a e ui mai ana mehemea kaore ano kia tae mai aua moni. Te kupu whakahoki atu tenei. Mehemea kaore ano i panuitia atu aua moni i roto i nga nupepa kua taha atu nei, he kore ano kaore ano kia tae mai. He kupu tenei kia rongo mai nga tangata tango nupepa. Te mea i kore ai e ata tuturu te mahi o te nupepa i te takiwa kua taha atu nei he ngarongaro no te Kai Tuhi ki runga ki nga mahi a Ngatiraukawa raua ko Muaupoko i Horowhenua. Inaianei hoki kai te ngaro ano raua tahi ko te Ianga, kei Te Kooti Whakawa Whenua ki Manawatu—kaore he tangata i mahue i te Tari hei mahi. Meake ka mutu aua raruraru ka at» mahia ano te nupepa. Ho maha noa nga reta Maori i tae mai i te takiwa o te Paremete kaore i o ki te nupepa i te huhua o nga utanga o te waka i taua takiwa. Tenei kei tetahi nupepa ka panuitia atu nga mea o aua reta e whai tikanga ana.

Whare o te Runanga Whiriwhiri, Poneke, Tihema 4, 1872. KUA pai a Te Kawana ki te whakatu i a Wiremu Parata hei mema mo te Runanga Whiriwhiri o Te Kawana; a kua puta te kupu o Te Kawana kia panuitia, kia mohiotia ai kua oti ia te oati i tenei ra. FORSTER GORING, Kai Tuhi o te Runanga Whiriwhiri.

Whakaputanga Karauna Karaati, Tihema 5, 1672. NA he panuitanga tenei kia mohiotia ai ko nga i tangata Maori e hiahia ana kia whakaputaina nga Karauna Karaati ki a ratou, mo nga whenua kua whakataua e te Kooti Whakawa Whenua Maori ki a ratou. Mehemea ka kawea e ratou nga moni utu mo aua Karaati ki nga Kaiwhakawa Tuturu o o ratou takiwa, ka tikina e nga Kaiwhakawa nga Karauna Karaati kia whakaputaina atu ki a ratou. ___________________Ki TE KEEPA.

Ko TE TUBE Rori Poata mo nga Takiwa Maori kua whakamaoritia ki te reo maori kua kawea ki nga kainga maori katoa o nga motu e rua kia mauria e nga iwi maori hei tikanga mo runga i o ratou whenua. E titiro ana matou nga pakeha ki te ahua o tenei iwi o te maori ehara i te iwi kore e matau ki nga tikanga ki te ata kimihia e ratou. He roro whai whakaaro ana roro. Ko oku tupuna ko o te pakeha i roa e ako ana e kimi tikanga ana mana ka marama tetahi wahi, tae noa mai ki tenei takiwa i a au ka whiti nui te maramatanga ki runga ki te iwi, me te whairawatanga me te oranga tonutanga iho. Engari te iwi maori i hohoro tana