Pukapuka 9, Nama 14
18730917

whārangi 107  (10 ngā whārangi)
108titiro ki te whārangi o muri


 
TE WAKA MAORI

O NIU TIRANI.

KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA."

VOL. 9].

PO NEKE, WENEREI, HEPETEMA 17, 1873.

[No. 14.

HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI MAI.

Tenei nga moni kua tae mai hei utu nupepa, ara :—

£ 3. a. Rewharewha Huri o te Rauhihi, Bay oof Island O 10 O Iharaira te Houkamau o Waiapu ... ... O 10 O

Rev. Wiremu Paraire o Waiapu ... ... O 10 O

Henare Riki o Waiapu ... ... ... ... O 10 O

Hone Hona o Waiapu ... ... ... ... O 10 O

Ko John Miller o Purakaunui Otako e ki ana kotahi tonu te nupepa i tae atu ki a ia, a e ui ana ki te tikanga i kore ai. E mahara ana matou kai te haere tonu ana nupepa ki a ia. Tera te kai tuku i nga nupepa ki nga tangata kei roto i te Tari Maori. Ma matou e kawe taua reta a John Miller ki a ia, a ka ki atu kia tukuna atu nga nupepa i ngaro.

Tera nga nupepa e rua ka riro atu ki a Hoani Nahe. E tuhi mai ana a Karaka Maki o Maraekakaho i Ahuriri, e ki ana ki te mangere o nga tangata o tona kainga ki te mahi kai ma ratou ko a ratou tamariki. E ki ana ko ta nga wahine mahi he moe, ko ta nga tane he haere hoiho, a e mea ana ia kia taia ki te nupepa me kore e whakama ratou. Katahi ano tera kainga ka pera. I ta matou kitenga i mua ai he nui te kai e tupu ana i reira; he nui hoki te kaha u nga tangata ki te mahi parau whenua, ki te whiu kau to kaata; ki te aha noa atu.

TE PAREMETE.

Te whai korero a te Pokiha i roto i te Paremete i i runga i te tukunga Raihana ki nga Paparikauta.

KA taia atu e matou nga korero a te POKIHA i roto i te Runanga o te Paremete i te ono o nga ra o Akuhata mo nga Raihana hoko waipiro e whakaaetia ana e te Kawanatanga ki nga Papari- kauta, no te mea e whakaaro ana matou he mea tika kia tahuri te whakaaro a te iwi Maori ki runga ki tenei mahi he, tenei taniwha horo tangata, ara te kai waipiro. He tikanga pouri ki a matou te mahi e kai nui nei etahi o nga tangata Maori i tenei kai—nga tamariki me nga kaumatua, nga wahine me nga tane. Kaore he mea o te ao hei whakakuare i te tangata, hei whakarawakore, hei whakamate rawa atu i te tangata, e hira atu ana i te waipiro te kaha. He tokomaha rawa nga tamariki tu a rangatira o te

Pakeha i tirohia koatia e ona matua hei tangata whakawhirinakitanga mo ratou, he tokomaha nga tamariki pera na te waipiro i whakahe, a mate kuare noa iho ana i roto i te paru me he kuri, kaore i tangihia e te tangata. A, e tika ana ano hoki, he whakaaro tangata te whakaaro o te tangata i tona oranga, ka tahuri ia ki tenei tikanga whakamataku, te kai i te waipiro, kua kuare kino rawa atu ia i te kuri; ko nga whaka- aro nanakia me nga hiahia kino o tona ngakau ka puta ake ki runga, ko ona whakaaro tika ka ngaro noa iho—a ko nga kuri marire ano ka haere titaha i a ia. I a matou korerotanga ki o matou hoa Maori ki runga ki tenei tikanga kua mea mai etahi o ratou,—" Nau, na te Pakeha, i kawe mai tenei kai; nau na te Pakeha, i whaka- takoto te tauira ki a matou." Ae ra, e tika ana, naku na te Pakeha ; engari me patai matou ki ena tangata mehemea kaore ranei ratou e kite ana i etahi tikanga pai kua tauiratia e te Pakeha ki a koutou ? Kaore he iwi o te ao i kore ai ona tikanga kino—he Atua ka kore, tena ko te tangata, he he tonu tana mahi. Engari me whai koutou ki nga tauiratanga pai a te Pakeha; ka kite koutou i te kino, kaua e tahuritia. Ko te tikanga a te Pokiha e whai ana kia whaituretia he tikanga e riro ai i nga tangata o tena kainga o tena kainga mana e whakaae, e whakakore ranei, nga raihana ki nga paparikauta i o ratou takiwa. Ki te mea ka tokorua tangata i roto i te tokotoru (rupeke noa nga tangata o te takiwa) e whakakahore ana kia rai- hanatia he whare i roto i to ratou takiwa, e tika ana, ka kore e whakaaetia; ki te iti iho nga tangata e whakakahore ana, e kore e tika. Tera atu etahi tikanga a te Pokiha hei tikanga tiaki i te whakahaeretanga papari- kauta, e kore e taea te korero i naianei e matou. Na; ka kite nga hoa Maori e tahuri ana te Paremete me te nuinga atu o nga Pakeha