Pukapuka 1, Nama 10
18980715

whārangi 1  (6 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 

NAMA 10 WAIRARAPA. KURAE TUREI 5th 1898. ____ Wharangi No. 1 " TE PUKE KI HIKURANGI."

• Kia mahara ra ki tou kai-hanga i nga ra o tou Tai-Tamarikitanga, i te mea kahore ano kia tae noa mai nga ra o te kino, nga tau e mea ai koe, kahore aku ahuareka ki enei tau, i te •mea kahore ano kia pouri noa te ra, te mara- •matanga, te marama, me nga whetu, a, kahore ano kia hoki mai nga kapua i muri i te ua. I I te ra e wiri ai nga kai-tiaki o te whare, a, ka piko iho nga tangata marohirohi, ka mutu ano hoki ta ngai kai huri, no te mea he toru- toru ratau, ka pouri ano hoki nga mea e titiro •mai nei i nga matapihi. E nga Tai-Tamariki, le nga Tai-Tamahine, titiro ki nga kupu i ru- nga ake nei, ata whakaarohia e koutou. Kia •marama te ngakau, kia mau te Hinengaro, •ko koutou te rama, mo nga Kaumatua, me Inga Kuia, kua tae koutou ki nga Matauranga nunui, o roto o tenei wa, kua whiti mai nei •te maramatanga, ki runga ia tatau kua pehia te ao, tahito, ki raro io tatau waewae, e taua maramatanga. He Iwi Mohio nui o koutou Tipuna kua ngaro ake nei ki te po ko nga Kaumatua me nga Kuia kahore o ratau matauranga ki nga mea hou o tenei wa, ka mutu ta ratau ko nga mea o mua, ko koutou e aku Tamariki e aku Tamahine kai te whakaakona i roto i nga kura a o tatau hoa noho tata e homai noa nei e ratau mo koutou, tirohia atu e koutou a ratau mahi, nga Tai-Tamariki Taane titiro atu ki nga mahi a nga Taane Pakeha, ahakoa he aha a ratau mahi e mahia nei e ratau i o tatau aroaro e titiro atu nei o tatau konohi e matakitaki kau atu na, ko te mea tuatahi hei whainga atu ko te mahi a o ratau ringaringa e heke nei o ratau werawera, e tuturu nei ki te Whenua, Haunga a ratau mahi e titiro atu nei tatau he pene e arahi ana, ma nga mea tena o koutou e neke atu ki te Waahi hohonu, he tokomaha i karangatia he ruarua i whiri- whiria hopukia i to raro kia mau ai, herea te waewae o muri o to kau ka riro mai te miraka ia koe, e aku Tamariki whakamahia o koutou mahunga me o koutou ngakau, titiro ki mua i o koutou aroaro me te arataki pai ia koutou Parau, kaua e titiro mai ki muri, hei runga i to Patau o konohi ka marama koe e aku Ta- mahine e noho mai nei i roto i "nga Whare Kura akonga matauranga, titiro atu ki nga mahi a o koutou hoa noho tata e mahi na i roto i o ratau Whare me te tiaki pai i a ratau Tamariki i o ratau hoa, Taane me te wa e kawea ai a ratau Tamariki, ki te moe i te wa o te po. Me te ahua o nga kai e hoatu ana e ratau ki a ratau Tamariki, me te ahua o nga mo- enga me te wa e ara ai i te moe o te ata, aku Kotiro, ata whakaarohia tenei e koutou ata irohia he hoa mo koutou kia tau ai te rangi- marie kia korua me to korua Whare katoa, e aku Tamariki Taane kahore nei i tae ki te whakaakoranga Kura, ki te hiahia koe ki te whakamatau i nga mahi a o koutou hoa noho tata e mahi nei i waenganui i a tatau ata haere atu ki tetahi o. ratau e mohio "aha koe ata ui atu ki a ia i runga i te ngakau ata ki- mi marie tera ia e tohutohu mai kia koe i te huanui mou e haere ai, a tutuki noa ki tou. ora, titiro atu ki mua i to aroaro kaua e tahu- ri ki muri, mo matau mo nga Kaumatua a muri nei, kaore hoki i tae ki nga whakaako- ranga Kura, e nga Kaumatua Taane Wahine, tukua a koutou Tamariki ki nga Kura kua homai mo a koutou Tamariki me titiro atu • tatau ki mua i o tatau aroaro me te titiro atu me te whakarongo ki nga Iwi nuinui o te ao he Kura to ratau tika me to ratau ora, he ahakoa kaore tatau i tae ki nga Kura ako i nga matauranga nunui, engari ki taku maha- ra i taea e tatau etahi waahi o to tatau ora- nga e rua enei pukapuka kai roto i o tatau ringaringa, ko te Kawenata Tawhito, me te Kawenata Hou, pau katoa nga whakaakora- nga e mahia nei i roto i nga Kura. Kaore tetahi naahi matauranga ranei i ma- hue atu i te Iwi nana ana pukapuka, te hoatu ki roto, he whakaaro no era pai kia tatau i tuhia ai enei pukapuka, ahakoa nga painga mo te tinana, mutu katoa, ahakoa mo te wairua, rite katoa, kei roto i aua pukapuka e tohutohu ana i te huanui e whiwhi ai te ta- ngata i te rawa hei oranga mo tona tinana, e tohutohu ana hoki i te huanui e rawa-kore ai te tangata, e tohutohu ana hoki i te huanui e rangatira ai te tangata, i runga i nga mahi pai e whakaata ana i te huanui e hoki ai te tangata kite iti rawa ata e kore nei e hoki ake ano ki tona ahua tuatahi, tenei te tokotoko o Arona, i tipu ra hei rakau nui, ia ratau e kopikopiko ana i te koraha, kua iihi mai ano nga manga ki runga ia tatau. Tena e aku hoa Kaumatua, puta noa nga motu e rua, Aotearoa, me te Waipounamu, me o raua mo- tu ririki. He whakahau tenei naku kia koutou, ahakoa pai mai koutou, kore ranei, kimihia e tatau nga tikanga o a tatau puka- puka, e kiia nei, he Paipera Tapu, ae ka mahi au i enei pukapuka. I tenei wa, ia tatau e noho nei me te wha- kaaro te ngakau ki nga mahi o roto i enei ra, me te titiro iho ki nga mahi o enei ra kua hori ake ki muri ia tatau, me, timata mai i te tau o to tatau Ariki," 1840, e ora ana nga Kaumatua Rangatia me o ratau Iwi me o ratau Hapu, a tenei ano etahi o aua Kauma- tua Rangatira me nga Tai-Tamariki Ranga- tira, kei roto i te Iwi e tu ana i enei ra, Tai- hauauru. Meiha Topia Turoa, ... ... ... ..... Utiku Marumaru, Ratana Ngahina, H. Rangitakoru. Hue Te Huri, Kereopa Tukumaru, Wi Mahuri Te Mataitaua, Kerei Te Panau, Tamihana Te Hoia, Hoani Rangiotu, Roore Rangiheuea, Meihana. Tai Rawhiti;— Teira Tiakitai, Henare Tomoana, Urupeni Puhara Hawaikirangi, Mohi Te "Atahikoia, Otene Meihana,Paora Ropiha, Ihaia Hutana, Heta Matua, Renata Ropiha, Nepe Te Apatu, Ekengarangi Hapu- ku, Pohuka Hapuku, Tangatake Hapuku, Ringanohu Hawaikirangi, Hiraka. Tuhua, Retimana Te Kama, Manahi Paewai, Hanita Te Aweawe, Nireaha.Tamaki,Hori Te Huki, Matina Ruta Tamaiwhakakitea Karaitiana Te Korou, Anaru Te Hawari, Hoani Rangi- takaiwaho, Eruera Turei Rangitakaiwaho, Kiingi Ngatuere, Wiremu Whatakorari, Te Angaanga Tapu Kawekairangi, Paratene Matenga, Aporo Kumeroa, Eruha Te Maari- o terangi Karaitiana, Te Whakarato, Wiremu Hutana Whakaka, Hami Potangaroa, Kapene Tunuiarangi. Tena atu ano etahi o nga Kaumatua Ra- ngatira, me etahi atu Tai-Tamariki e wha- kahaere ana i nga mahi o roto i enei ra, e pupuri ana -hoki i nga tikanga o te whakapo- no, nana nei tatau i whiwhi ai ki nga mata- uranga hou, pai atu hoki i nga pai katoa, nana hoki o tatau tinana i uhia ai ki nga ta- onga hou o te ao, e kite nei tatau i tenei matauranga nui, kahore he waahi o te tinana i mahue, hei kai ma te matao, ma te huka, nga kai e kainga nei e tatau, i heke mai i nga motu e tu mai nei i te moana whanui, kowai hoki ka kite i o ratau ahua, me te tipunga o nga kai, heoi ano te mea i kitea e tatau, ko te taenga mai ki konei, kua maoa noatu, ko te kai anake, no konei ka whakaaro ake te ngakau, he mea hou nga mea katoa otenei wa, he oranga nui tenei kua homai mo tatau, nga mea hou katoa e kitea nei e o tatau konohi, e whiwhi nei hoki o tatau ringaringa, na- te Whakapono katea i homai, na te Iwi, he mea nui ano tenei hei whakaarotanga ma tatau, haaunga hoki o tatau rawa me to tatau one- one, kai te marama te takoto o ena kai, nga taha e rua maana e titiro, keia tatau tonu nei hoki raua e noho ana, engari nga tangata nga- ro i roto i te mana huihui. E nga Wahine, e mihi ana au mo koutou kua mau nei ki te huata, me te patu , me te tokotoko, i roto i enei ra, ko koutou hoki te Whare o te tangata i tipu ai ki te ao, e noho mai ra a Hinehauone i te one i Kurawaka, e tu mai ra a Hinenuitepo i te parae i Whiti- naunau, e noho mai ra a Kuini Wikitoria i runga i te Torona ona tipuna i Ranana wahi o Ingarangi, i tuku mai nei i te "Tiriti, hei whakauru i nga Iwi, i nga Hapu, i nga Ra- ngatira Taane Wahine, me nga huihuinga tangata katoa o Aotearoa, me te Waipouna- mu, me o raua motu ririki, me nga whakati- puranga e heke mai i muri ia ratau, ki roto i tona mana huihui, pera hoki me era atu mo- tu nunui, me era atu Iwi nunui Rangatirata- nga, kua taka katoa atu ki roi» ki tona mana Rangatiratanga huihui, kua tae atu hoki tatau, ara a tatau Tamariki, ki te kawe atu i ta ta- tau mihi aroha pono ki to tatau Kuini atawhai, e noho mai nei i runga i ona mano tini tini, ki ana te tuawhenua kapi ana te moana i ona mano mano tua uri uri, a kaore i mahara iho ki tona nui, ki tona tiketike, me tona Ranga- tiratanga, e tu mai ra i roto i nga Rangatira nunui ona Iwi, a ka whakahawea mai kia tatau ki tenei Iwi kore noaiha, kaore i penei, engari i puta-ona roimata, i heke iho i tona waahi tapu, i te panuitanga atu a nga tangata rarahi ki a ia, kia te Kuini Wikitoria, i puta atu hoki tona whakahau kia tukua mai he reta whakautu aroha mana, ma Kuini Wikitoria, mo ta tatau mihi aroha mona, mo Kuini Wi- kitoria, me ana kai whakahaere tikanga, tae ana tetahi o ana kapa aroha mo to tatau oneone; i tuhia ta tatou mihi aroha, e nga Rangatira, e nga Mema o te Paremata o te Koroni, ine nga Wahine Ariki, i tukua atu kia Timi Kara, me ona hoa Minita o te Ka-