Pukapuka 6, Nama 31
19060318

whārangi 1  (8 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE PUKE KI HIKURANGI. (No. 31, o te tau tuaono) Kereitaone Wairarapa N.Z. Maehe 13, 1906. (Wharangi No. 1; TE PUKE KI HIKORANGI [PUTEA]

Te timatatanga mai o te "Puke Ki Hikurangi."

Wairarapa

Tunuiarangi Whatahoro Teira Tiakitai Pakirikiri

Kiingi Rangitakaiwaho Poneke

Ko Kiingi Rangitakaiwaho no Wairarapa. " Tawhiro Renata " " " Putaitai Tuhokairangi " " " Teone Karaaka " Otaki. Ka hoatu ko Purakau Maika hei kauma- tua mo ratau, katahi nga kaumatua ka tohu- tohu mo te u ki te mahi, me te wehi hoki o te ngakau, kia tuhera ai nga tatau o te nga- kau mahara, me te ngakau hihiko, notemea ko tetahi tenei o nga taonga nunui a o tatau hoa Pakeha e mahi nei, i konei katuhi ka wehewehea nga tamariki, e 32 mo te Peene, 10 mo te mahi Kamura i Aotearoa me te Waipounamu, me Potakakuratawhiti, me te Peka, me te whare ako i te Peene, me te hanga i nga taiapa o nga marae o Whaka- paumahara me te Rongotaketake me era atu whare hoki e hangaia ana mo te marie, he Pakeha to ratau kai tohutohu (Ko Mira Wa- nama) ko te Peene he Pakeha ano to ratau kai whakaako ko Mira Wanama ano. Kaati me whakataki ake e matau te taha ki nga tamariki Kamura, ko nga tamariki nei kihei rawa i mau i mua ake ki te kani, ki te hama, ki te Pereina, ki te koea me era atu raweke a tenei hanga a te kamura, enga- ri na runga i to ratau whakarongo ki nga to- hutohu a nga kaumatua me to ratau kai- whakaako hoki, i mama ai ta ratau mahi. He roa ratau e mahi ana ka oti, pai ana te otinga o nga whare katoa i runga ano i ta nga kaumatua i hiahia ai, he nui to ratau rangimarie me to ratau kore e whakatete ki to ratau kai-whakaako, a, oti noa nga mahi i hoatu ai e nga kaumatua ma ratau. Ko nga tamariki o te Peene pai tonu ta ratau ako, me to ratau tino whakarongo ho- ki ki to ratau kai-whakaako, no reira tere tonu hoki to r&tau mohio, riro ana ma ratau nga whakatangi o nga ra takaro o Wairara- pa nei. Ko nga tamariki i tahuri ki te ako i te mahi Perehi, tuturu tonu, pumau tonu tae noa mai ki tenei ra, engari na te aitua i we- hewehe katahi ka he. I te mutunga o te tau e ako ana ratau i korerotia i runga ake nei, ka waitangatanga kia ratau nga mahi katoa o te Perehi, me te mahinga hoki i te Mihini. No te tau 1897 ka nekehia atu ta ratau Perehi ki te marae o Papawai, katahi ano ka puta ki waho a te "Puke Ki Hikura- ngi," koia tena e haere atu na KI o koutou marae. Ko nga kai-ta o te "Puke Ki Hikurangi." e mahi utu nei kaore i tae ki nga Kura nu- nui (haunga ia a Kiingi i te Aute ia) ko etahi kaore noa iho i tae ki te Kura, engari no te mahinga i tenei mahi, katahi ka neke atu te mohiotanga me te maramatanga, i to ratau korero tonu i nga korero papai e tukua mai nei e koutou, tae noa hoki ki nga kupu nunui, e panuitia ana e te Tiupiri me nga Nupepa Pakeha e tukua mai ana kia ratau i tera wa, tae noa hoki ki etahi pukapuka whai matauranga a te Pakeha, kua ori ia ratau te whakaopeti mai ki to ratau Tan. tae noa ki a tatau Paipera e rua. Kaati ki te titiro a nga kaumatua i taua wa, timata mai i te tau 1895 ki te tau 1899, kua tino marama i o ratau whakaaro, ki te pumau tonu ratau ki tenei ahua o ratau, tora ano ratau e whiwhi ki nga manaakitanga pai a te Atua, i roto i enei tau e tu mai nei i mua ia ratau, a, ka tapiritia atu hoki tetahi o te whai-rawatanga ki o ratau taha katau. I to ratau timatatanga mai be kotahi inihi ano ma te mea kotahi o ratau i te ra, he 81 inihi ma Kiingi, ka kitea ano e te whakaaro te titiro te mohio raua Ito te kore mohio runga i tenei ahua. E mahi ana nga tamariki nei kaore ho utu, mai i te tau 1896 tutuki noa ki te tau 1904. i runga ano i ta nga Kaumatua i whakatakoto mai ai i te tuatahi, ko nga he- reni e puta mai ana kia ratau a nga tangata. tautoko ia te "Puke," e tukua ana e ratau mo nga pepa, me nga mamangu me nga He- ti, ko te toenga e tiakina ana e ratau mo ti aitua o te Mihini me nga reta, me era atu mea e pa ana ki te Perehi, hui atu hoki ke nga pepa Pakeha e tonoa ana e ratau mo nga rongo korero o te ao, be rite tonu ratau katoa kaore be mea kei runga ake i e- tahi, kaore i whakaritea rawatia ki to te Perehi Ture, engari he kaumatua ano to ra- tau, he Roia hoki hei tiaki mai i te Ture. No te tau 1899 ka nekehia a te "Puke" i Papawai ki Kereitaone nei, he roa rawa e pikau ana mai i nga pepa ki te Poutapeta, ina tukua atu e ratau kia koutou, engari ko te waahi tata tenei ki te Poutapeta o Kereitaone, ara, Greytown North. Otira kotahi te mea o ratau i uru atu ki nga tama- riki kamura, ko Teone Karaaka. puta tonu atu ki waho, hoki rawa atu hoki ki tona kainga ki Otaki. Ko nga mea i uru hou atu i muri mai na etahi o ratau i ako. kihei i roa e mahi ana kua marama kua mohio. Ko Tawhiro Renata i pumau tonu, mai ano i te timatanga tae noa mai ki tenei ra e tu- hia nei enei korero, ko ia to ratau kaumatua whakaere i ca ratau mahi, he mea whiriwhi- ri ano e ratau me nga kaumatua hoki, i te mea kua roa ia kua kaumatua hoki ki runga